Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.

*

Inniu an tríú lá is fiche de mhí Dheireadh Fómhair. Is mise Gwyneth Nic Aidicín Ní Loingsigh.

Thosaigh an chéad chéim eile de laghdú na srianta Covid-19 in Éirinn Dé hAoine, ach bhí roinnt athruithe ón mbunphlean athoscailte i gceist. Leis an bplean nua, beidh teanndáileog den vacsaín ar fáil do dhaoine níos sine na seasca bliain d'aois, bainfear úsáid níos leithne as na mearthástálacha antaigine agus leanfar le húsáid na dteastas digiteach le haghaigh Covid. Beidh mascanna fós riachtanach taobh istigh agus ar an gcóras iompar poiblí ach scriosadh uasteorainneacha ag imeachtaí taobh amuigh agus istigh fiú. Beidh srianta suíocháin fós i bhfeidhm don tionscal fáilteachais. Beidh na srianta seo i bhfeidhm go dtí Feabhra 2022.

Díoladh cnámharlach trícheiratóip ar phraghas €6.65 milliún euro ag ceant i bParás an tseachtain seo caite. Is é "Seán Mór" an trícheiratóp is mó aithne ar domhan. Tháinig grúpa pailé-ointeolaithe ar na cnámha in South Dakota in 2014. Agus 60% den chnámharlach slán tá an iontaise seo an-annamh. Tá 200 píosa den iontaise, blaosc dhá mhéadar san áireamh, a chuir grúpa saineolaithe Iodálacha le chéile. Deir saineolaí ceant gurb úinéirí príobháideacha is cúis le hardú praghsanna d'iontaise dineasár. Is é an líon is mó airgid atá íoctha as iontaise, agus mar thoradh air sin tá iarsmalanna ag cailleadh deiseanna na hiontaisí seo a fháil don phobal mar ní féidir leo an costas a chlúdach.

Dúirt Joe Biden go ndéanfaidh Stáit Aontaithe Mheiriceá an Téaváin a chosaint i gcás ionsaí ón tSín. Ceaptar go bhfuil an ráiteas seo i gcoinne pholasaí eachtrach SAM ach deir urlabhraí ón Teach Bán nach bhfuil athrú polasaí i gceist. Tá dlí i bhfeidhm a deir go bhfuil ar Stáit Aontaithe Mheiriceá an Têaváin a chosaint ach níl aon sonraí i gceist maidir le céard a dhéanfaí i gcás ionsaithe. Mhol rialtas na Síne do na Stáit Aontaithe gan an teachtaireacht mhícheart a thabhairt dóibh ach tá na Meiriceánaigh ag iarraidh cloí le polasaí ar a dtugtar "éiginnteacht straitéiseach".

*

Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.

*

GLUAIS

teanndáileog - booster 

mearthástálacha antaigine - rapid antigen tests

uasteorainneacha - upper limits

cnámharlach trícheiratóip - triceratops skeleton

ceant - auction

iontaise - fossil

polasaí eachtrach - foreign policy

éiginnteacht straitéiseach - strategic ambiguity