Seachtain

Seachtain

By Irish IndependentNews
Download on the App Store

Seachtain episodes

  • Moments that changed Ireland: 100 bliain den raidió in Éirinn

    Céad bliain ó shin, craoladh glór Shéamais Hughes ar aerthonnta na hÉireann, rud a chuir tús le ré nua cumarsáide in Éirinn neamhspleách.

    Ba é sin tús 2RN, an chéad stáisiún raidió sa tír, nó RTÉ mar is fearr aithne air anois.

    Ó shin i leith, tá áit lárnach ag an raidió i saol mhuintir na hÉireann, agus beagnach 80 faoin gcéad de dhaoine fásta ag éisteacht leis an raidió gach lá.

    Ach cén fáth a bhfuil muid chomh tógtha sin leis an raidió?

    Agus le RTÉ ag ceiliúradh céad bliain ar an fhód i mbliana, cad iad na hathruithe is suntasaí atá feicithe ag an stáidiún agus ag an sochaí le linn na tréimhse sin?

    Ar Seachtain, chuaigh údar an leabhair nua ‘Sounding Ireland’, Clíodhna Ní Anluain, siar ar bhóithrín na smaointe faoi stair RTÉ.

    Foclóir:

    Teorainneacha: Borders

    Dúiche: District

    Neamhspléach: Independent

    Léargas: Insight

    Cúthaileach: Shy

    Luathlaethanta: Early days

    Drogall: Reluctance

    Teoiricí: Theories

    An freasúra: The opposition

    Craoladh: Broadcast

    Taighde: Research

    Go hiondúil: Usually

    Neodrach: Neutral

    Ceadúnas: Licence

    Constaicí: Obstacles

    Guthanna: Voices

    De réir a chéile: Gradually

    Comhluadar: Companionship or company

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    26 min
  • Canúintí Mhaigh Eo: Léargas ar an Ghaeilge bhinn atá acu thiar
    Tá Gaeltachtaí Mhaigh Eo tar éis laghdú go mór le 50 bliana anuas, faraor. Ach fós féin, tá cainteoirí ó dhúchas ann in áiteanna éagsúla sa chontae. Ar an drochuair, agus is beag spéis a chuireann Gaeilgeoirí sna canúintí seo – ach Gaeilge álainn atá inti agus b’fhiú go mór í a fhoghlaim – agus tacaíocht a thabhairt do na Gaeltachtaí atá ann go fóill. Labhair Ciarán Dunbar leis an réalta Youtube, Darren Ó Riagáin, chun léargas a fháil ar Ghaeilge Mhaigh Eo agus chun comhairle a fháil don té atá ag iarraidh í a fhoghlaim.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    24 min
  • Gaeltacht Mhaigh Eo: Laghdaithe go mór, ach ann fós mar sin féin
    Ar an drochuair, agus daoine ag smaoineamh ar an nGaeltacht i saol na linne seo ní minic a smaonítear ar Chontae Mhaigh Eo. Tháinig droch-mheath ar Ghaeltachtaí Mhaigh Eo le glúin nó dhó anuas gan amhras ach mar sin féin, maireann Gaeltachtaí agus cainteoirí ó dhúchas sa chontae i gcónaí. Cén áit a bhfuil sí á labhairt go fóill sa chontae? Cén fáth gur laghdaigh labhairt na Gaeilge an oiread sin sa chontae? Agus an bhfuil dóchas ar bith ann don Ghaeilge dhúchasach sa chontae? Labhair Ciarán Dunbar le Darren Ó Riagáin, atá ina mhúinteoir, Youtubéar, agus shaineolaí ar Ghaeilge Mhaigh Eo. Sa chéad phodcraoladh eile, bítear ag díriú ar chanúintí Mhaigh Eo.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    28 min
  • Mecca na nGael: The yearly pilgrimage to Oireachtas na Samhna

    Ba é an t-am sin den bhliain arís agus na mílte Gaeil ar fud na tíre ag tarraingt ar Oireachtas na Samhna!

    Ó na hoileáin go dtí na cathracha, agus gach áit eatarthu, is oilithreacht bhliantúil é Oireachtas na Samhna do go leor leor daoine.

    Mar sin, agus í ar an bhfód le beagnach 130 bliain, cén fáth go bhfuil sí go fóill chomh tarraingteach do na Gaeil?

    Ar Seachtain, ag taifeadadh beo ag Oireachtas na Samhna i gCill Airne, bhí beirt láithreoirí raidió agus leantóirí dílse den fhéile, Hugh Mac Giolla Chearra agus Sinéad Ní Uallacháin i dteannta Áine Ní Bhreisleáin.

    Foclóir:

    Lascaine: Discount

    Fiáin: Wild

    In iomaíocht lena chéile: In competition with each other

    Brú óige: A hostel

    Ragairne: Revelling

    Díospóireacht: Debate

    Beacht: Exact

    Comhartha: A sign

    Buaicphointe: Highlight

    Fuirseoirí: Comedians

    Fáiltiú: Reception

    Barraíocht: Too much

    Na flaithis: Heaven

    Ifreann: Hell

    Carbhat: A tie

    Gormacha iar-Oireachtais: The post Oireachtas blues

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    25 min
  • 30 bliana de TG4: 5 iconic things a thug TG4 dúinn

    Is breá leis na Gaeil TG4. Ó bunaíodh an cainéal ar Oíche Shamhna 1996, tá áit lárnach bainte amach aige i saol na Éireann. 


    Lena gcláracha faisnéise, na drámaí ceannródaíocha, agus dár ndóigh an t-aicsean spóirt ar fad, tugadh go leor cuimhní speisialta dúinn thar na blianta. 


    Mar sin de, agus an craoltóir ag ceiliúradh 30 bliana ar an fhód, tá muid chun dul siar ar bhoithrín na smaointe.  


    Ar Seachtain cuireann Katie Whelan cuid de na cuimhní is íocónaí a thit amach ar TG4 le tríocha bliana anuas i gcuimhne dúinn. 


     


    Foclóir: 


    Achainí: Petition 


    Bóthar achrannach: A difficult road 


    Ceann scríbe: Destination  


    Cainéal Breatnaise: Welsh channel 


    Lóchrann dóchais: Beacon of hope 


    Ina chíor thuathail: In a state of commotion or chaos 


    Ag teacht in inmhe: Coming of age  


    An saol osnádúrtha: The supernatural world 


    Geilleagar: Economy 


    Beart de réir briathar: Practice what you preach 


    Ballraíocht: Membership 


    Maoiniú: Funding 


    Éabhlóid: Evolution 


    Mana: Motto 


    Clúdach: Coverage 


    Rath: Success 


    Iléagsúlacht: Diversity 

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    26 min
  • Samhain: On the threshold idir an saol seo agus an saol eile

    Is féile ársa í Samhain. 


    Is é an tséasúr le moilliú agus ullmhú don gheimhreadh, ina éiríonn na hoícheanta níos faide agus na laethanta níos fuaire. 


     


    Bhí nasc speisialta ag Éirinn leis an am seo bliana i gcónaí,  lenár dtraidisiúin agus ár mbéaloideas ag croílár na féile. 


     


    Mar sin de, cad iad na scéalta, na piseoga agus na nósanna a bhí ina mbunchlocha ag ár sinsir i dtaca le Oíche Shamhna? 


     


    Agus an bhfuil lorg na dtraidisiún sin fós le sonrú sa chaoi a gceiliúraimid Oíche Shamhna inniu? 


    Ar Seachtain labhraíonn an Dr Éadaoin Ní Mhuircheartaigh, faoin bhéaloideas saibhir a bhaineann leis an am seo bliana. 


     


    Foclóir: 


    Béaloideas: Folklore 


    Nósanna: Customs 


    Ársa: Ancient 


    Ag seilg nó ag fiach: Hunting 


    Tairseach: Threshold 


    Mún: Urinate 


    Lios: Fairyfort 


    Tórramh: Funeral 


    Díoltas: Revenge 


    Pleidhcíocht: Tomfoolery 


    Todhchaí: Future 


    Bonn airgid: A coin 


    Roghanna: Choices or selection 


    Leáigh: Melt 


    Cnónna: Nuts 


    Áiseanna: Resources 

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  • Dublin’s new Gaeilge quarter: An fear taobh thiar den fhís
    Tá Baile Átha Cliath ag éirí níos Gaelaí óir tá Ceathrú Ghaeilge beartaithe dó. Beidh an Cheathrú Ghaeilge lonnaithe thart ar Shráid Fhearchair, Sráid Camden agus Sráid Synge, áit a bhfuil Gaeilgeoirí agus roinnt institiúidí agus áiseanna Gaeilge lonnaithe cheana féin. Tá sé ina sprioc ag an Cheathrú go mbeidh an Ghaeilge le feiceáil, le cloisteáil agus in úsáid go nádúrtha gach lá i ngnóthaí an cheantair. Ach cén dóigh a athróidh sé an chathair? Agus cén dóigh is féidir gnólachtaí sa cheantar a mhealladh le Gaeilge a úsáid? Labhair Maitiú Ó Casaide, Stiúrthóir Cheathrú Gaeilge Bhaile Átha Cliath, ar Seachtain faoin bhfís nua Ghaelach don phríomhchathair. Foclóir: Ceathrú: Quarter Eagarthóir: Editor Fís: Vision Athfhorbairt: Redevelop Ag feidhmiú: Operating Dearfacht: Positivity Earcaigh: Recruit Athchruthú: Recerete Bóthar na bhFál: The Falls Road Feiceálach: Visible or prominent Cúthail: Shy Gadaíocht chultúrtha: Cultural theft Masla: Insult Lipéad: Label Tionscadal: Project Borradh: Surge or growth

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  • Droim Crí agus Garbhachadh: Cén fáth an tsáinn?
    Tá seachtain chorrach, ghnóthach eile i ndiaidh a bheith ann ó thuaidh. Ar Bhóthar Gharbhachaidh, ceantar náisiúnach i bPort an Dúnáin, tá slua mór léirsitheoirí ag iarraidh stop a chur le mórshiúl de chuid an Oird Oráistigh, dul tríd a gceantar. Leis an aighneas seo ag leanúint ar aghaidh le breis is seachtain anois, tá an t-iriseoir Ciarán Dunbar liom le tumadh isteach sa scéal agus sa stair. Mórshiúil: Parade Aighneas: Discord Fir bhuí: Orange men Srianta: Restrictions Iarratas: Application Cinneadh: Decision Gheall sé: He promised Cónaitheoirí: Residents Mí-ord: Disorder Círéibí: Riots Lámh in uachtar: The upper hand Cuir faoi chois: To oppress Foréigean: Violence Achrann: Acrimony Neamhaird: To pay no attention to Scoilte: Divided

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  • An Clár: An contae a chaill a chuid Gaeilge ach a choinnigh an ceol
    Tá clú agus cáil ar Chontae an Chláir sa lá atá inniu ann mar gheall ar an gceol, ach ní i bhfad ó shin a bhí Gaeltacht fhairsing láidir sa chontae. Mar a bheadh foláireamh soiléir ann ó aimsir a chuaigh thart, chaill an Clár a cainteoirí dúchais lenár linn féin. Agus ansin, rinneadh dearmad gur ann di riamh. Ach tá daoine ag obair chun stair na Gaeltachta sin a chur in iúl do mhuintir an chontae agus fiú chun Coláiste Gaeilge Charraig a’ Chabhaltaigh a oscailt in athuair. Duine acu sin ná an Dr Síle Níc Ní Choincheannain. Is léachtóir san oideachas le saineolas sa Ghaeilge í i gColáiste Mhuire gan Smál, Luimneach. Labhair sí le Ciarán Dunbar faoi Ghaeilge agus faoi Ghaeltacht an Chláir, agus faoi na hiarrachtaí chun Coláiste Eoghan Uí Chomhraidhe a oscailt arís.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    33 min
  • Rebuilding Oileán Ghabhla: Daoine ag filleadh tar éis 50 bliain
    Tréigeadh go leor oileán Éireannach thar na blianta. Oileán Ghabhla mar shampla, áit a bhfuil cáil air mar gheall ar an amhrán Báidín Fheilimí. Tá sé suite tuairim is míle amach ó chósta Dhún na nGall. Agus tráth dá raibh, bhí na scórtha teaghlach ina gcónaí ann. D'fhág siad an t-oileán sna 1960í áfach. D'fhág na pobail a bhí ag saothrú a slí beatha ón talamh agus ón fharraige agus bhog siad anonn go dtí an mhórthír. Anois, leathchéad bliain ina dhiaidh sin, tá beatha ag teacht ar ais chuig an oileán de réir mar atá daoine ag filleadh ar a chladach arís. Ar Seachtain, labhair an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoin bheocht agus faoin bhfuinneamh nua atá á chur ar ais i nGabhla. Foclóir: Bád farantóireachta: Ferry Go buan: Permanently Earraí: Goods Ag dul i léig: Declining Banaíodh an t-oileán: The island was deserted Ar leac an dorais: On the doorstep Deontas: Grant Gineadóirí: Generators Athchóirigh: Renovate Bonneagar: Infrastructure Leathanbhanda: Broadband Ag obair go cianda: Working remotely Uathúil: Unique Sainiúil: Distinctive Teas: Heat Ar cíos: Rent Iargúltacht: Remoteness

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min

About Seachtain

From the publisher's feed

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

More shows like Seachtain

Callan's Kicks by RTÉ Radio 1

Callan's Kicks

57 Listeners

Inside Politics with Hugh Linehan by The Irish Times

Inside Politics with Hugh Linehan

141 Listeners

Indo GAA by Irish Independent

Indo GAA

23 Listeners

The Left Wing by Irish Independent

The Left Wing

57 Listeners

The Big Tech Show by Irish Independent

The Big Tech Show

14 Listeners

Real Health with Karl Henry by Irish Independent

Real Health with Karl Henry

33 Listeners

The David McWilliams Podcast by David McWilliams & John Davis

The David McWilliams Podcast

340 Listeners

Brendan O'Connor by RTÉ Radio 1

Brendan O'Connor

88 Listeners

Seal le Seán ar Raidió Rí-Rá by Seán Ó Dubhchon

Seal le Seán ar Raidió Rí-Rá

2 Listeners

Today with David McCullagh by RTÉ Radio 1

Today with David McCullagh

37 Listeners

Raidió na Life 106.4FM by Raidió na Life 106.4FM, www.raidionalife.ie

Raidió na Life 106.4FM

0 Listeners

In The News by The Irish Times

In The News

50 Listeners

The Indo Daily by Irish Independent

The Indo Daily

118 Listeners

Free State with Joe Brolly and Dion Fanning by Gold Hat Productions

Free State with Joe Brolly and Dion Fanning

70 Listeners

The Group Chat by Virgin Media News

The Group Chat

6 Listeners

How To Gael by How To Gael

How To Gael

35 Listeners

I'm Not Here To Hurt You by Irish Independent

I'm Not Here To Hurt You

40 Listeners

Indo Sport by Irish Independent

Indo Sport

55 Listeners

Under the Grill by Irish Independent

Under the Grill

0 Listeners

AN POD GAEILGE - Tuairisc Ó Bhéal by Tuairisc

AN POD GAEILGE - Tuairisc Ó Bhéal

0 Listeners

Behind the Story by RTÉ News

Behind the Story

13 Listeners

Money Talks by Irish Independent

Money Talks

5 Listeners

Just Between Us with Jennifer Zamparelli by Irish Independent

Just Between Us with Jennifer Zamparelli

8 Listeners