Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.

*

Inniu an 30 Eanáir. Is mise Alanna Ní Ghallachóir.

D’fhéadfadh sé go bhfuil suas le 1,000 páiste i gcruachás le gréasán coiriúil, de réir stáidéar a d’fhoilsigh Ollscoil Luimnigh, a bhí faoi bhun acu ar feadh cúig bliana. Léiríonn an taighde an tslí ina mheallann agus a bheireann na gréasáin choiriúla ar pháistí atá chomh óg le hocht mbliana d’aois insteach i ndronga ar fud na tíre. Deir taighdeoirí go bhfuil an uimhir de mhíle bunaithe ar dhaonra de leath-mhilliún Éireannaigh óga.

I dTuaisceart na hÉireann, foilsíodh tuairisc faoi árais máithreacha agus naíonán agus ionaid níocháin Mhaigdiléana. De réir an fhiosrúcháin neamhspleách, le bunú ag na húdaráis, bhí 10,640 bean agus cailín ina gcónaí sna hárais máithreacha agus naíonán agus 3,500 eile sna hionaid níocháin. D’fhógair Arlene Foster agus Michelle O'Neill, Céad-Aire agus LeasChéad-Aire an Tuaiscirt, gur aontaigh an rialtas le fiosrúchán neamhspleách a bhunú, a mhíníonn an mhéid a d'fhulaing na mná sna hionaid.

Dúirt Stiúrthóir an Oireachtais, Liam Ó Maoladha, go bhfuil sé “dóchasach” go leanfadh an fhéile ar aghaidh níos déanaí i mbliana, in anneoin an neamhchinnteacht atá ceangailte leis an choróinvíreas. Is féile bhliantúil é Oireachtas na Samhna, ina gcéiliúrtar damhsa, ceol, litríocht, agus teanga na Gaeilge, agus a dtugtar “Mecca na nGael” air. Freastalaíonn 10,000 duine air ar feadh ocht lá. Ag an am chéanna, dúirt Ó Maoladha nach bhfuil aon chinneadh déanta go fóill fá dtaobh den fhéile agus nach féidir leo a bheith cinnte dá mbeadh sluaite móra ceadaithe nó sábháilte san fhómhar. Ach, san idirlinn agus níos luaithe sa bhliain, beidh féilte ar siúl ar líne chun Imbolc, nó Lá Fhéile Bhríd, a cheiliúradh.

*

Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d’aip phodchraolta.

*

GLUAIS

gréasán coiriúil - criminal network

gronga - gangs

ionaid níocháin - laundries

fiosrúchán neamhspleách - independent inquiry

neamhchinnteacht - uncertainty

féile bhliantúil - annual festival