6 ขุดเพชรในพระไตรปิฎก

ขุดเพชรจากพระไตรปิฎก พระอานนทเถระ (พระไตรปิฎกเล่มที่ 20 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 12: อังคุตตรนิกาย เอกกนิบาต เอตทัคควรรค ข้อที่ 219-223 )

ประวัติความเป็นมาและบุพกรรมในชาติก่อน, การบรรลุธรรม, การได้รับตำแหน่งพุทธุปัฏฐาก, ความเป็นเอตทัคคะ, ต้นบัญญัติสิกขาบท และเรื่องราวต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในระหว่างรับหน้าที่เป็นพุทธอุปัฏฐากจนกระทั่งวาระสุดท้าย

พระอานนทเถระ ยอดพุทธอุปัฏฐาก ได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าให้เป็นผู้เลิศกว่าพระภิกษุสาวกทั้งหลายใน 5 ประการ (เป็นผู้เลิศในความเป็นพหูสูต, เป็นผู้มีสติ, เป็นผู้มีคติ (ความเป็นไป ความเชื่อมโยงกัน), เป็นผู้มีธิติ (ความเพียร) และเป็นพุทธอุปัฏฐาก)

พระอานนท์ เป็นพระราชโอรสของพระสุกโกทนะ (พระราชโอรสของพระเจ้าอา) พระมารดาคือ พระนางกีสาโคตมี มีศักดิ์เป็นพระอนุชาของพระพุทธเจ้า ได้ออกบวชพร้อมกันเจ้าชายในศากยวงศ์ (พระเจ้าภัททิยศากยราชา, เจ้าชายอนุรุทธะ, เจ้าชายอานนท์, เจ้าชายภัคคุ, เจ้าชายกิมพิละ และเจ้าชายเทวทัต รวมทั้งพระอุบาลีซึ่งเป็นภูษามาลา)  เมื่อท่านบวชแล้ว ได้ฟังโอวาทจากพระปุณณมันตานี ได้บรรลุโสดาปัตติผล (อานันทสูตร ว่าด้วยปัจจัยให้มีและไม่ให้มีตัณหามานะทิฏฐิในขันธ์ 5 ซึ่งเป็นลักษณะเดียวกับอนัตตลักขณสูตร)

เพราะด้วยความที่ท่านเป็นผู้มีสติปัญญา ขยัน อดทน รอบคอบ และเป็นพระญาติใกล้ชิด ย่อมจะทราบพระอัธยาศัยเป็นอย่างดี ภิกษุทั้งหลายมีฉันทามติให้พระอานนท์รับหน้าที่เป็นพุทธอุปัฏฐาก ท่านจึงทูลขอพร 8 ข้อ (เป็นพรอันเป็นข้อห้าม 4 และเป็นการขอ 4) 

ในระหว่างที่รับหน้าที่เป็นพุทธอุปัฏฐากและประกอบกับความเป็นพหูสูตของท่าน ทำให้พระอานนท์ทรงจำคำสอนและพระคาถาต่าง ๆ ที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสหรือตอบคำถามไว้ได้ ท่านจึงเป็นขุนคลังของธรรมะที่มีความสำคัญในการสังคายนาพระธรรมวินัย นับว่าเป็นคุณต่อพระพุทธศาสนาเป็นอย่างมาก นอกจากนี้พระอานนท์ยังเป็นผู้มีความจงรักภักดีต่อพระพุทธเจ้าเป็นอย่างยิ่ง ย่อมสละแม้ชีวิตเพื่อป้องปกพระพุทธองค์จากช้างนาฬาคิรี หรือแม้แต่ในชาติอื่น ๆ ที่โพธิสัตว์เป็นสัตว์ เป็นพญาหงษ์, เป็นผู้มีความสามารถในจัดการหมู่คณะ, เป็นผู้ช่วยทูลขอพุทธานุญาตให้มีการบวชภิกษุณีได้, เป็นผู้ออกแบบจีวร, เป็นผู้มีความประหยัด (จากการสนทนาเรื่องการการใช้ผ้าจีวรกับพระเจ้าอุเทน) เป็นต้น

ทั้งยังเป็นต้นบัญญัติสิกขาบท: ห้ามมิให้ภิกษุหุงต้มในที่อยู่และหุงเอง, ห้ามภิกษุเข้าตำหนักพระราชาก่อนได้รับนิมนต์หรือได้รับอนุญาต เป็นต้น

พระอานนท์ได้บรรลุพระอรหันต์ในคืนก่อนวันประชุมสังคายพระไตรปิฎกหลังจากพระพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว 3 เดือน ด้วยอิริยาบถกึ่งนั่งกึ่งนอน และในวาระสุดท้ายของท่านได้ทำการปรินิพพานท่ามกลางแม่น้ำโรหินีซึ่งตั้งอยู่ระหว่างเมืองกบิลพัสดุ์กับเมืองเทวทหะ มีพระประยูรญาติอยู่ทั้ง 2 ฝ่าย เมื่อมีอายุได้ 120 ปี

"ใครก็ตามที่ได้พบเห็นได้เข้าใกล้พระอานนท์แล้วจะเกิดความยินดีพอใจ เพราะท่านสามารถที่จะกล่าวคำพูดที่ทำให้ผู้ฟังสบายใจได้ มีการแสดงธรรมให้เข้าใจลึกซึ้งได้อย่างพอดี จึงทำให้เป็นผู้ที่ให้โอวาทแก่ภิกษุ ภิกษุณี อุบากสก อุบาสิกาทั้งหลายได้ "…นี้คือความน่าอัศจรรย์ของพระอานนทเถระ ยอดพุทธอุปัฏฐาก  

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: ใต้ร่มโพธิบท Ep.18, นิทานพรรณนา Ep.21 , Ep.22   

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ขุดเพชรจากพระไตรปิฎก พระมหาโกฏฐิตเถระ (พระไตรปิฎกเล่มที่ 20 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 12: อังคุตตรนิกาย เอกกนิบาต เอตทัคควรรค ข้อที่ 218)

ประวัติความเป็นมาและบุพกรรมในชาติก่อน, การบรรลุธรรม และความเป็นเอตทัคคะ 

พระมหาโกฏฐิตเถระ เอตทัคคะในทางผู้แตกฉานในปฏิสัมภิทา 4

โกฏฐิตมาณพ เกิดในตระกูลที่มีทิฏฐิแรงกล้ายึดมั่นในลัทธิศาสนาพราหมณ์ แต่เมื่อได้ฟังธรรมจากพระพุทธเจ้า จึงเกิดศรัทธาเลื่อมใสขอออกบวชเพื่อปฏิบัติ มีพระสารีบุตรเป็นพระอุปัชฌาย์ มีพระมหาโมคคัลลานะเป็นพระอาจารย์ และก็ได้บรรลุอรหัตตผล พร้อมด้วยปฏิสัมภิทาญาณ 4 วิชชา 3 และวิโมกข์ 3 ด้วยการฟังธรรมในเรื่องของไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) ในผัสสะทั้ง 6 และเวทนา 3

และด้วยเหตุแห่งการฝักใฝ่ในการศึกษา เป็นผู้มักถามปัญหาในปฏิสัมภิทาอยู่เสมอ ๆ จนมีความเชี่ยวชาญเป็นพิเศษ จึงได้รับยกย่องว่าเป็นผู้แตกฉานในปฏิสัมภิทา 4  ซึ่งได้ยกบางส่วนที่ปรากฏใน 2 เรื่องนี้ คือ มหาเวทัลลสูตร และ นฬกลาปิยสูตร  (มีการอธิบายในเนื้อหาเพิ่มเติม) ซึ่งเป็นการสนทนาธรรมที่ทำให้เกิดปีติระหว่างพระมหาสาวกผู้มีปัญญาฉลาดเลิศล้ำ 2 สองรูป (พระสารีบุตรและพระมหาโกฏฐิตะ)

วิญญาณคือการรับรู้หรือการรู้แจ้ง ปัญญาคือการรู้ชัด  "ปัญญารู้ชัดสิ่งใด  ก็รู้แจ้งสิ่งนั้น วิญญาณรู้แจ้งสิ่งใด ปัญญก็รู้ชัดสิ่งนั้น"

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: คลังพระสูตร Ep.53 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ขุดเพชรจากพระไตรปิฎก พระกุมารกัสสปเถระ (พระไตรปิฎกเล่มที่ 20 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 12: อังคุตตรนิกาย เอกกนิบาต เอตทัคควรรค ข้อที่ 217)

ประวัติความเป็นมาและบุพกรรมในชาติก่อน, การบรรลุธรรม และความเป็นเอตทัคคะ 

พระกุมารกัสสปเถระ เอตทัคคะในทางผู้แสดงธรรมอันวิจิตร

"เพราะได้สดับพระธรรมเทศนาที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงถึงกายเปรียบเช่นกับจอมปลวก (วัมมิกสูตร ว่าด้วยปริศนาจอมปลวก) จิตของเราจึงพ้นจากอาสวกิเลส ไม่ถือมั่นด้วยอุปาทาน โดยประการทั้งปวง เราได้รับตำแหน่งเอตทัคคะ ก็เพราะปรับแก้ไขมิจฉาทิฏฐิของพระเจ้าปายาสิให้เป็นสัมมาทิฏฐิ. เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ฯลฯ คำสอนของพระพุทธเจ้า เรากระทำสำเร็จแล้ว ดังนี้."

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: คลังพระสูตร Ep.47 , Ep.48  และ Ep.49

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ขุดเพชรจากพระไตรปิฎก พระทัพพมัลลบุตรเถระ และ พระพาทิยทารุจีริยเถระ (พระไตรปิฎกเล่มที่ 20 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 12: อังคุตตรนิกาย เอกกนิบาต เอตทัคควรรค ข้อที่ 214, 216) 

ประวัติความเป็นมาและบุพกรรมในชาติก่อน, การบรรลุธรรม ความเป็นเอตทัคคะ และต้นบัญญัติสิกขาบท 

พระทัพพมัลลบุตรเถระ เอตทัคคะในทางผู้จัดเสนาสนะ 

“เมื่อก่อน พระทัพพมัลลบุตรองค์ใด เป็นผู้อันบุคคลอื่นฝึกฝนได้โดยยาก แต่เดี๋ยวนี้ พระทัพพมัลลบุตรองค์นั้นเป็นผู้อันพระศาสดาได้ทรงฝึกฝนด้วยการฝึกฝนด้วยมรรคอันประเสริฐ เป็นผู้สันโดษข้ามความสงสัยได้แล้ว เป็นผู้ชนะกิเลส ปราศจากความขลาด มีจิตตั้งมั่น ดับความเร่าร้อนได้แล้ว” 

พระพาทิยทารุจีริยเถระเอตทัคคะในทางขิปปาภิญญา (ตรัสรู้เร็วพลัน) 

"หากว่า คาถาแม้พันหนึ่ง ไม่ประกอบด้วยบทเป็นประโยชน์ [ไม่ประเสริฐ], บทแห่งคาถาบทเดียว ซึ่งบุคคลฟังแล้ว สงบระงับได้ ประเสริฐกว่า" 

ตัวอย่างของภิกษุ 2 รูป ที่ได้สำเร็จบรรลุเป็นพระอรหันต์  แต่ด้วยได้กระทำกรรมชั่วไว้ในอดีตชาติ  ทำให้เศษวิบากของกรรมนั้นส่งผลมายังชาติสุดท้าย เพราะฉะนั้นจงอย่าประมาท ตั้งจิตไว้ให้ถูกต้อง อย่าเผลอเพลินเดินออกนอกมรรค

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ขุดเพชรจากพระไตรปิฎก พระอุปเสนวังคันตบุตรเถระ และ พระปิลินทวัจฉเถระ (พระไตรปิฎกเล่มที่ 20 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 12: อังคุตตรนิกาย เอกกนิบาต เอตทัคควรรค ข้อที่ 213, 215)ประวัติความเป็นมาและบุพกรรมในชาติก่อน, การบรรลุธรรม ความเป็นเอตทัคคะ และต้นบัญญัติสิกขาบท 

พระอุปเสนเถระ เอตทัคคะในทางผู้นำซึ่งความเลื่อมใส 

“เพราะมีความเลื่อมใส จึงปฏิบัติธุดงควัตรในทุก ๆ ข้อ…การปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ในความเคร่งนี้ต้องดูว่าเคร่งเพื่ออะไร ถ้าเคร่งเพื่อจะได้รับการยกย่องหรือเพื่อลาภสักการะ นี้ไม่ใช่… แต่ถ้าเคร่งเพื่อเป็นการขัดเกลากิเลสอย่างแท้จริง อันนี้ดีแน่นอน” 

พระปิลินทวัจฉเถระ เอตทัคคะในทางผู้เป็นที่รักชอบใจของเหล่าเทวดา 

”…ปรารภเมื่ออดีตชาติของพระปิลินทวัจฉเถระได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ มีสหายเป็นจำนวนมาก ได้รักษาศีลปฏิบัติธรรมร่วมกันมา เมื่อตายแล้วได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ในชาติปัจจุบัติได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ เหล่าเทวดาทั้งหลายผู้เป็นอดีตสหายก็พากันลงมาอาราธนาให้ท่านแสดงธรรมให้ฟัง จนทำให้ท่านเป็นที่รักใคร่ของเทวดาทั้งหลายเหล่านั้น

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ขุดเพชรจากพระไตรปิฎก พระพระโกณฑธานเถระ และ พระวังคีสะเถระ (พระไตรปิฎกเล่มที่ 20 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 12: อังคุตตรนิกาย เอกกนิบาต เอตทัคควรรค ข้อที่ 211 - 212)ประวัติความเป็นมาและบุพกรรมในชาติก่อน, การบรรลุธรรม และความเป็นเอตทัคคะ 

บางทีเราอาจจะมีความผิดพลาด เมื่อพลาดแล้วก็แก้ยาก ต้องอ้อมไปนรกเสียก่อน เราจึงต้องตั้งสติอยู่เสมอ บางทีเราก็ต้องมีครูอาจารย์คอยเตือนคอยให้ข้อมูล ต้องมีกัลยาณมิตร และต้องพยายามรักษาศีลรักษาสติของเราให้ดี เมื่อเกิดความไม่ดีอย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นมาในชีวิตของเรา เราต้องเปิดเผยออกมา พยายามติเตียนตนด้วยตนเสียก่อน การติเตียนคนอื่นนั้นจะทำให้จิตเสื่อม จิตไปไม่ดี

ให้เป็นเหมือนกังสดาลที่ตัดปากออกแล้ว ไม่กล่าวแข่งดีกับใคร ๆ แก้ไขปรับปรุงตัว อย่างพระพระโกณฑธานเถระ

ให้เป็นผู้ตักเตือนตนด้วยตนเหมือนอย่างพระวังคีสเถระ ที่เมื่อบวชแล้วใหม่ ๆ มีความกระสันอยากเกิดขึ้นรบกวนจิตของท่าน จึงได้บอกกล่าวแก่พระอานนท์ให้ทราบเพื่อขอวิธีแก้ไข 

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: นิทานพรรณา Ep.28 , ใต้ร่มโพธิ์บท Ep.37

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.