De Europese Unie werkt toe naar één uniform anti-witwaskader: het Single Rulebook. Met de Anti-Money Laundering Regulation (AMLR) moeten nationale interpretaties en uiteenlopende toezichtpraktijken tot het verleden gaan behoren. Maar wat betekent dat in de praktijk?

In deze aflevering zoomen we in op de vraag welke verschillen tussen lidstaten daadwerkelijk verdwijnen en waar ruimte blijft voor nationale invulling. We bespreken hoe het single rulebook moet zorgen voor meer consistentie, minder fragmentatie en een gelijker speelveld voor instellingen die grensoverschrijdend actief zijn.

In deze aflevering hoor je onder andere:

• Waarom nationale interpretaties en ‘koppen’ nu zorgen voor frictie

• Wat het single rulebook concreet verandert voor instellingen en toezichthouders

• Welke typisch Nederlandse keuzes onder de AMLR verdwijnen of juist blijven bestaan

• Wat harmonisatie betekent voor meldprocessen en FIU-samenwerking

• Hoe het single rulebook bijdraagt aan een meer pan-Europese aanpak van witwasbestrijding

De aflevering laat zien dat het single rulebook geen volledige uniformiteit garandeert, maar wel een fundamentele stap zet richting meer voorspelbaarheid en samenhang in het Europese AML-toezicht.

“Het grootste probleem is eigenlijk dat verschillen in interpretatie door toezichthouders een uniforme toepassing van de EU-regel hinderen.”

🎧 In de volgende aflevering duiken we in het Europese risicomodel en bespreken we wat de nieuwe pan-EU risicomethodologie betekent voor SIRA’s, risicobereidheid en het gesprek met de toezichthouder.

De Europese hervormingen in de aanpak van witwassen zijn geen toekomstmuziek meer. De Anti-Money Laundering Authority (AMLA) is in oprichting, het EU-AML-pakket krijgt steeds verder vorm en de eerste effecten worden nu al zichtbaar in de praktijk.

In deze aflevering brengen we de stand van zaken in kaart. Waar staan we op dit moment met de Anti-Money Laundering Regulation (AMLR) en de AMLA? Wat is al besloten, wat is al operationeel en wat betekent dit vandaag al voor instellingen, toezichthouders en Financial Intelligence Units?

In deze aflevering hoor je onder andere:

• Waar Europa nu staat in de uitrol van het EU-AML-pakket

• Welke rol de AMLA krijgt als normsteller, coördinator en toezichthouder

• Welke onderdelen van de regelgeving al concreet effect hebben in de praktijk

• Wat instellingen en toezichthouders nu al merken van de komende veranderingen

• Hoe regulatory technical standards (RTS) en richtsnoeren de komende jaren het speelveld gaan bepalen

De aflevering laat zien dat de Europese anti-witwasaanpak een nieuwe fase is ingegaan: van plannen naar uitvoering.

“Als je ziet wat we nu op ons af gaan krijgen dit jaar en de jaren daarop, dan kun je wel stellen dat we echt begonnen zijn nu.”

🎧 In de volgende aflevering zoomen we in op het single rulebook en de vraag hoe Europese harmonisatie nationale verschillen in toezicht en uitvoering moet gaan wegnemen.

In deze aflevering onderzoeken we het cashcompensatiemodel (CCM) – een witwasmethode waarbij contant crimineel geld wordt omgezet in ogenschijnlijk legitieme inkomsten via valse facturen of fictieve arbeid. Het model is eenvoudig in de kern, maar kent talloze varianten en blijkt moeilijk te detecteren.

Onze gasten:

• Sanne Verhoeven (Avans) – onderzoeker naar CCM en criminele geldstromen

• Peter Schimmel (BDO) – forensisch accountant met ruime ervaring in witwasbestrijding
  Daarnaast maakt Ramona van de Lustgraaf haar debuut als co-host.

  In deze podcast hoor je o.a.:

• Wat CCM precies is en waarom het aantrekkelijk is voor criminelen: geen bank nodig, facturen creëren een schijn van legitimiteit en het systeem levert belastingvoordeel op.

• Waarom ogenschijnlijk legitieme bedrijven – soms bewust, soms naïef – deelnemen aan het model.

• Waarom sectoren met veel arbeidsmigranten, ambulante arbeid en contante loonuitbetaling kwetsbaar zijn.

• Hoe fictieve onderaanneming, loonconstructies of BV-handel worden ingezet om contant geld te verbergen.

• Indicatoren voor poortwachters: onderbouwing ontbreekt, steeds wisselende crediteuren, hoge factuurbedragen zonder specificatie, mismatch tussen bedrijfsactiviteiten en transactiestromen.

• Waarom juist samenwerking tussen FIOD, politie, Arbeidsinspectie, FIU en private poortwachters essentieel is: geen enkele partij ziet het volledige beeld.

• Het maatschappelijke belang: CCM heeft geen duidelijk individueel slachtoffer, maar kost de samenleving miljarden aan misgelopen belastingen en versterkt criminele structuren.

  Belangrijkste inzichten

• CCM bestaat al decennia, maar neemt toe nu traditionele witwasroutes sterker worden bewaakt.

• Criminelen zoeken actief naar bedrijven die gevoelig zijn voor deelname; sommige administratiekantoren faciliteren bewust.

• Eén alert signaal van een professional kan de hele constructie laten instorten.

• Onderzoek schat dat er jaarlijks miljarden euro’s via CCM worden “gewit”.

• Onderwijs en kennisdeling – zoals via Avans en het netwerk Weerbaar tegen criminele geldstromen – zijn cruciaal om poortwachters beter toe te rusten.

Voor wie is deze podcast interessant?

Accountants, banken, administratiekantoren, toezichthouders, CDD-professionals en iedereen die wil begrijpen hoe ogenschijnlijk kleine onregelmatigheden kunnen wijzen op een grootschalig witwasmodel.

De zaak die we in de inleiding van deze podcast schetsen, is fictief en de personen in het verhaal bestaan niet echt. Het verhaal is wel nadrukkelijk gebaseerd op de praktijk: het is opgebouwd uit elementen van meerdere echte (soms nog lopende, maar niet herleidbare) zaken.

We gebruiken dit soort verhalen bewust als opening van de podcast. Ze helpen om de luisteraar op een verhalende en zo natuurgetrouw mogelijke manier mee te nemen in het onderwerp dat we bespreken. Soms doen we dat omdat er geen uitgeprocedeerde zaak beschikbaar is die we kunnen gebruiken, maar het stelt ons wél in staat om de kern van de problematiek scherp en herkenbaar neer te zetten.

Bestuurlijke weerbaarheid en witwaspreventie: waar netwerken risico’s worden

In deze tweede aflevering van de AMLC-podcast tweeluik over netwerkcorruptie staat bestuurlijke weerbaarheid centraal. Te gast zijn Marije van Hal (gemeente Eindhoven) en Nicolien Badura (gemeente Rotterdam), beiden gespecialiseerd in integriteit en weerbaarheid binnen het lokaal bestuur.

We bespreken hoe gemeenten kwetsbaar kunnen worden voor netwerkcorruptie: een subtiele vorm van beïnvloeding waarbij privé-, informele en professionele netwerken door elkaar gaan lopen. Juist omdat netwerken onmisbaar zijn in het bestuurlijk en ambtelijk werk, schuilt het risico vaak niet in bewuste corruptie, maar in onbedoelde belangenverstrengeling.

Aan bod komt:

• Wat bestuurlijke weerbaarheid precies inhoudt

• Hoe druk, tijdgebrek en maatschappelijke polarisatie kwetsbaarheid vergroten

• Waarom netwerkcorruptie een reëel witwasrisico vormt

• Hoe vergunningen, subsidies en besluitvorming onbedoeld witwassen kunnen faciliteren

• Het belang van cultuur, tegenspraak en psychologische veiligheid binnen organisaties

• Concrete maatregelen zoals weerbaarheidsscans, advies bij nevenfuncties en het vier-ogen-principe

De aflevering laat zien dat effectieve witwasbestrijding niet alleen begint bij detectie en opsporing, maar juist aan de voorkant, in integere besluitvorming en weerbare organisaties.

Onderzoek dat verband legt tussen langdurige macht, bestuurlijke verantwoordelijkheid en (de kans op) corrupt gedrag of verminderde responsiviteit tegenover kritiek of publieke controle.Dit blijkt uit een heel aantal onderzoeken. Het beste wordt het samengevat in het boek The Moral Organization van Naomi Ellemers en Dick de Gilder. Een toegankelijk boek (met uiteraard goede bronvermelding) .Tevens aangetroffen in:

1. Marko Klašnja (2015)

Corruption and the Incumbency Disadvantage: Theory andEvidence (Journal of Politics) samenvatting enreferentiepagina:
https://www.jstor.org/stable/26288984(JSTOR)

2. Tsur (2022)Political tenure, term limits and corruption (EconomicsLetters /PII-model):
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0176268021001348(ScienceDirect)

In deze aflevering spreekt Erik Reissenweber met Willeke Slingerland, Lector Sociale Cohesie en de Democratische Rechtsstaat (Hogeschool Utrecht), over de vaak onzichtbare rol van netwerken bij corruptie. Waar traditionele corruptie draait om omkoping, laat netwerkcorruptie zien hoe loyaliteit, wederkerigheid en gesloten kringetjes kunnen leiden tot ernstige integriteitsrisico’s — vaak zonder dat iemand expliciet ‘fout’ wil zijn.

We bespreken onder meer:

• Hoe netwerkcorruptie werkt en waarom het moeilijk te herkennen is

• Waarom netwerken soms kritische tegenspraak onderdrukken

• Voorbeelden uit binnenlands bestuur én internationale casussen zoals FIFA en Uber

• De link met witwassen: hoe criminele geldstromen de bovenwereld binnenkomen

• Waarom bestaande anti-corruptiewetgeving tekortschiet

• Het belang van influence peddling en de Europese richtlijn

• Wat een poortwachter, toezichthouder of opsporingsprofessional nú al kan doen

• Zelfreflectie: hoe organiseer je je eigen tegenmacht?

Deze aflevering is onderdeel van een tweeluik. In deel 2 zoomen we in op concrete casussen uit gemeenten en lokale netwerken.

Links naar bronnen, zoals besproken in de podcast:

• Agreement reached on the first EU-wide criminal law rules against corruption | News | European Parliament: https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20251201IPR31697/agreement-reached-on-the-first-eu-wide-criminal-law-rules-against-corruption

• Council and European Parliament reach deal on new EU law to step up fight against corruption - Consilium: https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/02/council-and-european-parliament-reach-deal-on-new-eu-law-to-step-up-fight-against-corruption/

De kamervragen van van Nispen (3 maart 2025):https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20242025-1472.html

“Tien jaar witwasbestrijding door de ogen van experts”

Deze 100e aflevering moest een bijzondere aflevering worden. Dus blikken we met een reeks sleutelfiguren uit de witwasbestrijding terug op tien jaar ontwikkelingen én kijken we vooruit naar de komende vijf jaar. Wat is er wezenlijk veranderd? Waar staan we nu? En wat moet er anders om witwassen effectiever aan te pakken?

Onder meer aan het woord:

• Het hoofd van de FIU-Nederland

• Het afdelingshoofd Strategische Intelligence van de FIOD

• Een teamleider van het AMLC

• De CCO van een internationale bank

• Onderzoekers en adviseurs uit toezicht, zorg en beleid

• Een officier van justitie

  Thema’s in deze aflevering

• De professionalisering van poortwachters

• De opkomst van crypto en digitale geldstromen

• Voortdurende innovatie door criminelen

• De noodzaak van internationale gegevensdeling

• Van reactief naar preventief witwassen bestrijden

• Misbruik van rechtspersonen en zorgfraude

• De groei van publiek-private samenwerking

• Knelpunten rondom privacy, bevoegdheden en capaciteit

• Wat écht impact heeft in het afpakproces

Waarom deze aflevering relevant isDeze bloemlezing laat haarscherp zien waar we staan in de witwasbestrijding: verder dan ooit, maar de uitdagingen worden groter. De inzichten van de gasten zijn direct toepasbaar voor iedereen die werkt in toezicht, opsporing, compliance of beleid.

Das Strohman-Kartell: hoe kwetsbare mensen het schild vormen van grensoverschrijdende fraude

In deze aflevering duiken we diep in:

„Das Strohmann-Kartell.  Dienstleister für die Mafia“,

de documentaire van de Duitse onderzoeksjournalisten Adrian Bartocha en Jan Wiese, werkzaam bij Rundfunk Berlin-Brandenburg. Hun onderzoek laat overtuigend zien hoe kwetsbare, vaak verslaafde mannen uit Oost-Europa worden ingezet als katvangers voor tientallen bedrijven tegelijk — en daarmee het zicht op complexe fraude- en witwasnetwerken volledig blokkeren.

We bespreken onder meer:

• hoe stroman-handelaren werken en waarom er een “voorraad” stroman-directeuren bestaat

• de rol van notarissen, tussenpersonen en schijnbedrijven in Duitsland

• hoe btw-carrousels, sociale zekerheidsfraude en grensoverschrijdende witwasconstructies samenkomen

• de rol van het Europees Openbaar Ministerie bij onderzoeken die landsgrensoverschrijdend moeten opereren

• hoe een Instagram-influencer onbedoeld hielp het netwerk bloot te leggen

• de maatschappelijke schade van deze industriële vorm van economische criminaliteit

Deze aflevering is essentieel voor iedereen die zich bezighoudt met witwasbestrijding, financiële integriteit, toezicht of ketenonderzoek.

Link naar de documentaire:

https://www.youtube.com/watch?v=kdH2-O6FbQw

en op:

https://www.ardmediathek.de/video/story/das-strohmann-kartell-dienstleister-fuer-die-mafia/rbb/Y3JpZDovL3JiYl9kMDcyMzVlYS1hYjQyLTRkNmMtYTYwOC0yMDNhMGJkZDIwNzdfcHVibGljYXRpb24

Leren van de rechter: jurisprudentie in de praktijk

In deze aflevering duiken Anne en Manouk, beiden jurist bij het AMLC, in recente uitspraken over witwassen. Wat leren deze zaken ons over hoe rechters witwasfeiten beoordelen – en wat betekent dat voor jouw werk als rechercheur, toezichthouder of poortwachter?

De aflevering behandelt vijf uiteenlopende zaken die samen laten zien hoe rechtspraak richting geeft aan de bestrijding van witwassen:

• Geldezels – Hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van iemand die zijn bankpas uitleent? Wat bedoelt de Hoge Raad precies met “feitelijke zeggenschap”?

• WWFT-overtreding door een accountant – Waarom ook passieve betrokkenheid kan leiden tot een meldplicht bij de FIU, en hoe het begrip samengestelde handeling wordt toegepast.

• Valsheid in geschrift en hypotheekfraude – Wanneer gelden valse documenten als gronddelict en wanneer als witwashandeling? En wat is het verschil tussen middellijk en onmiddellijk uit eigen misdrijf afkomstig?

• Besmet startkapitaal – Hoe één verkeerd begin jarenlang kan doorwerken in een onderneming, en waarom ook een “gewoon” bedrijf kan worden veroordeeld voor witwassen in de uitoefening van beroep of bedrijf.

Daarnaast bespreken Anne en Manouk hoe het AMLC jurisprudentie selecteert, vertaalt naar praktijkgerichte inzichten en deelt met publieke én private partijen.

Besproken in deze podcast:1) Bankrekening misbruikt voor WhatsappfraudeGerechtshof ’s-Hertogenbosch, 15 april 2025,ECLI:NL:GHSHE:2025:1641

2) Geldezel die pinpas en pincode verstrekt

Hoge Raad, 10 juni 2025, ECLI:NL:HR:2025:871

3) Een accountantskantoor dat administratieve en fiscale diensten verleent aan een cliënt

Centrale Raad van Beroep voor het Bedrijfsleven, 15 juli 2025,ECLI:NL:CBB:2025:369

4) Hypotheek en valsheid in geschriften

Rechtbank Noord-Holland, 17 juni 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:6654

5) Van besmet startkapitaal tot gewoontewitwassen

Rechtbank Den Haag, 10 juli 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:12538

In deze aflevering van de AMLC Podcast duiken we in de wereld van afvalstromen en milieucriminaliteit. Samen met experts van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT-IOD) bespreken we hoe afval een lucratief verdienmodel kan zijn voor criminelen, welke rol contant geld en internationale handel spelen, en waarom de pakkans relatief laag is.

We onderzoeken de link met witwassen, de signalen die opsporingsdiensten gebruiken, en hoe samenwerking tussen toezichthouders, OM, politie en financiële instellingen cruciaal is. Ook komen voorbeelden van recente zaken en modus operandi aan bod, evenals tips voor professionals in compliance en toezicht die signalen willen herkennen.

Enkele bronnen:

https://www.amlc.nl/wp-content/uploads/2024/11/Sectordocument-plastic.pdf

https://www.ilent.nl/actueel/nieuws/2025/05/21/afval-is-een-crimineel-businessmodel

In deze aflevering van de AMLC Podcast bespreken we de rol van poortwachters in de strijd tegen witwassen en terrorismefinanciering. We gaan in op de uitdagingen rond geheimhouding, gegevensdeling en de verplichting om ongebruikelijke transacties te melden of zelfs dienstverlening te weigeren. Ook komt het zelfreinigend vermogen van sectoren als de advocatuur en makelaardij aan bod, en hoe samenwerking met opsporingsinstanties steeds belangrijker wordt.

Wat je leert in deze aflevering:
✅ Hoe poortwachters invulling geven aan hun wettelijke taak
✅ Wanneer geheimhouding doorbroken mag of moet worden
✅ Hoe gegevensdeling kan bijdragen aan effectievere signalering
✅ Waarom communicatie over witwassen cruciaal is voor draagvlak