In deze aflevering onderzoeken we het cashcompensatiemodel (CCM) – een witwasmethode waarbij contant crimineel geld wordt omgezet in ogenschijnlijk legitieme inkomsten via valse facturen of fictieve arbeid. Het model is eenvoudig in de kern, maar kent talloze varianten en blijkt moeilijk te detecteren.

Onze gasten:

• Sanne Verhoeven (Avans) – onderzoeker naar CCM en criminele geldstromen

• Peter Schimmel (BDO) – forensisch accountant met ruime ervaring in witwasbestrijding
  Daarnaast maakt Ramona van de Lustgraaf haar debuut als co-host.

  In deze podcast hoor je o.a.:

• Wat CCM precies is en waarom het aantrekkelijk is voor criminelen: geen bank nodig, facturen creëren een schijn van legitimiteit en het systeem levert belastingvoordeel op.

• Waarom ogenschijnlijk legitieme bedrijven – soms bewust, soms naïef – deelnemen aan het model.

• Waarom sectoren met veel arbeidsmigranten, ambulante arbeid en contante loonuitbetaling kwetsbaar zijn.

• Hoe fictieve onderaanneming, loonconstructies of BV-handel worden ingezet om contant geld te verbergen.

• Indicatoren voor poortwachters: onderbouwing ontbreekt, steeds wisselende crediteuren, hoge factuurbedragen zonder specificatie, mismatch tussen bedrijfsactiviteiten en transactiestromen.

• Waarom juist samenwerking tussen FIOD, politie, Arbeidsinspectie, FIU en private poortwachters essentieel is: geen enkele partij ziet het volledige beeld.

• Het maatschappelijke belang: CCM heeft geen duidelijk individueel slachtoffer, maar kost de samenleving miljarden aan misgelopen belastingen en versterkt criminele structuren.

  Belangrijkste inzichten

• CCM bestaat al decennia, maar neemt toe nu traditionele witwasroutes sterker worden bewaakt.

• Criminelen zoeken actief naar bedrijven die gevoelig zijn voor deelname; sommige administratiekantoren faciliteren bewust.

• Eén alert signaal van een professional kan de hele constructie laten instorten.

• Onderzoek schat dat er jaarlijks miljarden euro’s via CCM worden “gewit”.

• Onderwijs en kennisdeling – zoals via Avans en het netwerk Weerbaar tegen criminele geldstromen – zijn cruciaal om poortwachters beter toe te rusten.

Voor wie is deze podcast interessant?

Accountants, banken, administratiekantoren, toezichthouders, CDD-professionals en iedereen die wil begrijpen hoe ogenschijnlijk kleine onregelmatigheden kunnen wijzen op een grootschalig witwasmodel.

De zaak die we in de inleiding van deze podcast schetsen, is fictief en de personen in het verhaal bestaan niet echt. Het verhaal is wel nadrukkelijk gebaseerd op de praktijk: het is opgebouwd uit elementen van meerdere echte (soms nog lopende, maar niet herleidbare) zaken.

We gebruiken dit soort verhalen bewust als opening van de podcast. Ze helpen om de luisteraar op een verhalende en zo natuurgetrouw mogelijke manier mee te nemen in het onderwerp dat we bespreken. Soms doen we dat omdat er geen uitgeprocedeerde zaak beschikbaar is die we kunnen gebruiken, maar het stelt ons wél in staat om de kern van de problematiek scherp en herkenbaar neer te zetten.

Bestuurlijke weerbaarheid en witwaspreventie: waar netwerken risico’s worden

In deze tweede aflevering van de AMLC-podcast tweeluik over netwerkcorruptie staat bestuurlijke weerbaarheid centraal. Te gast zijn Marije van Hal (gemeente Eindhoven) en Nicolien Badura (gemeente Rotterdam), beiden gespecialiseerd in integriteit en weerbaarheid binnen het lokaal bestuur.

We bespreken hoe gemeenten kwetsbaar kunnen worden voor netwerkcorruptie: een subtiele vorm van beïnvloeding waarbij privé-, informele en professionele netwerken door elkaar gaan lopen. Juist omdat netwerken onmisbaar zijn in het bestuurlijk en ambtelijk werk, schuilt het risico vaak niet in bewuste corruptie, maar in onbedoelde belangenverstrengeling.

Aan bod komt:

• Wat bestuurlijke weerbaarheid precies inhoudt

• Hoe druk, tijdgebrek en maatschappelijke polarisatie kwetsbaarheid vergroten

• Waarom netwerkcorruptie een reëel witwasrisico vormt

• Hoe vergunningen, subsidies en besluitvorming onbedoeld witwassen kunnen faciliteren

• Het belang van cultuur, tegenspraak en psychologische veiligheid binnen organisaties

• Concrete maatregelen zoals weerbaarheidsscans, advies bij nevenfuncties en het vier-ogen-principe

De aflevering laat zien dat effectieve witwasbestrijding niet alleen begint bij detectie en opsporing, maar juist aan de voorkant, in integere besluitvorming en weerbare organisaties.

Onderzoek dat verband legt tussen langdurige macht, bestuurlijke verantwoordelijkheid en (de kans op) corrupt gedrag of verminderde responsiviteit tegenover kritiek of publieke controle.Dit blijkt uit een heel aantal onderzoeken. Het beste wordt het samengevat in het boek The Moral Organization van Naomi Ellemers en Dick de Gilder. Een toegankelijk boek (met uiteraard goede bronvermelding) .Tevens aangetroffen in:

1. Marko Klašnja (2015)

Corruption and the Incumbency Disadvantage: Theory andEvidence (Journal of Politics) samenvatting enreferentiepagina:
https://www.jstor.org/stable/26288984(JSTOR)

2. Tsur (2022)Political tenure, term limits and corruption (EconomicsLetters /PII-model):
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0176268021001348(ScienceDirect)

In deze aflevering spreekt Erik Reissenweber met Willeke Slingerland, Lector Sociale Cohesie en de Democratische Rechtsstaat (Hogeschool Utrecht), over de vaak onzichtbare rol van netwerken bij corruptie. Waar traditionele corruptie draait om omkoping, laat netwerkcorruptie zien hoe loyaliteit, wederkerigheid en gesloten kringetjes kunnen leiden tot ernstige integriteitsrisico’s — vaak zonder dat iemand expliciet ‘fout’ wil zijn.

We bespreken onder meer:

• Hoe netwerkcorruptie werkt en waarom het moeilijk te herkennen is

• Waarom netwerken soms kritische tegenspraak onderdrukken

• Voorbeelden uit binnenlands bestuur én internationale casussen zoals FIFA en Uber

• De link met witwassen: hoe criminele geldstromen de bovenwereld binnenkomen

• Waarom bestaande anti-corruptiewetgeving tekortschiet

• Het belang van influence peddling en de Europese richtlijn

• Wat een poortwachter, toezichthouder of opsporingsprofessional nú al kan doen

• Zelfreflectie: hoe organiseer je je eigen tegenmacht?

Deze aflevering is onderdeel van een tweeluik. In deel 2 zoomen we in op concrete casussen uit gemeenten en lokale netwerken.

Links naar bronnen, zoals besproken in de podcast:

• Agreement reached on the first EU-wide criminal law rules against corruption | News | European Parliament: https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20251201IPR31697/agreement-reached-on-the-first-eu-wide-criminal-law-rules-against-corruption

• Council and European Parliament reach deal on new EU law to step up fight against corruption - Consilium: https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/02/council-and-european-parliament-reach-deal-on-new-eu-law-to-step-up-fight-against-corruption/

De kamervragen van van Nispen (3 maart 2025):https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20242025-1472.html

“Tien jaar witwasbestrijding door de ogen van experts”

Deze 100e aflevering moest een bijzondere aflevering worden. Dus blikken we met een reeks sleutelfiguren uit de witwasbestrijding terug op tien jaar ontwikkelingen én kijken we vooruit naar de komende vijf jaar. Wat is er wezenlijk veranderd? Waar staan we nu? En wat moet er anders om witwassen effectiever aan te pakken?

Onder meer aan het woord:

• Het hoofd van de FIU-Nederland

• Het afdelingshoofd Strategische Intelligence van de FIOD

• Een teamleider van het AMLC

• De CCO van een internationale bank

• Onderzoekers en adviseurs uit toezicht, zorg en beleid

• Een officier van justitie

  Thema’s in deze aflevering

• De professionalisering van poortwachters

• De opkomst van crypto en digitale geldstromen

• Voortdurende innovatie door criminelen

• De noodzaak van internationale gegevensdeling

• Van reactief naar preventief witwassen bestrijden

• Misbruik van rechtspersonen en zorgfraude

• De groei van publiek-private samenwerking

• Knelpunten rondom privacy, bevoegdheden en capaciteit

• Wat écht impact heeft in het afpakproces

Waarom deze aflevering relevant isDeze bloemlezing laat haarscherp zien waar we staan in de witwasbestrijding: verder dan ooit, maar de uitdagingen worden groter. De inzichten van de gasten zijn direct toepasbaar voor iedereen die werkt in toezicht, opsporing, compliance of beleid.

Das Strohman-Kartell: hoe kwetsbare mensen het schild vormen van grensoverschrijdende fraude

In deze aflevering duiken we diep in:

„Das Strohmann-Kartell.  Dienstleister für die Mafia“,

de documentaire van de Duitse onderzoeksjournalisten Adrian Bartocha en Jan Wiese, werkzaam bij Rundfunk Berlin-Brandenburg. Hun onderzoek laat overtuigend zien hoe kwetsbare, vaak verslaafde mannen uit Oost-Europa worden ingezet als katvangers voor tientallen bedrijven tegelijk — en daarmee het zicht op complexe fraude- en witwasnetwerken volledig blokkeren.

We bespreken onder meer:

• hoe stroman-handelaren werken en waarom er een “voorraad” stroman-directeuren bestaat

• de rol van notarissen, tussenpersonen en schijnbedrijven in Duitsland

• hoe btw-carrousels, sociale zekerheidsfraude en grensoverschrijdende witwasconstructies samenkomen

• de rol van het Europees Openbaar Ministerie bij onderzoeken die landsgrensoverschrijdend moeten opereren

• hoe een Instagram-influencer onbedoeld hielp het netwerk bloot te leggen

• de maatschappelijke schade van deze industriële vorm van economische criminaliteit

Deze aflevering is essentieel voor iedereen die zich bezighoudt met witwasbestrijding, financiële integriteit, toezicht of ketenonderzoek.

Link naar de documentaire:

https://www.youtube.com/watch?v=kdH2-O6FbQw

en op:

https://www.ardmediathek.de/video/story/das-strohmann-kartell-dienstleister-fuer-die-mafia/rbb/Y3JpZDovL3JiYl9kMDcyMzVlYS1hYjQyLTRkNmMtYTYwOC0yMDNhMGJkZDIwNzdfcHVibGljYXRpb24

Leren van de rechter: jurisprudentie in de praktijk

In deze aflevering duiken Anne en Manouk, beiden jurist bij het AMLC, in recente uitspraken over witwassen. Wat leren deze zaken ons over hoe rechters witwasfeiten beoordelen – en wat betekent dat voor jouw werk als rechercheur, toezichthouder of poortwachter?

De aflevering behandelt vijf uiteenlopende zaken die samen laten zien hoe rechtspraak richting geeft aan de bestrijding van witwassen:

• Geldezels – Hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van iemand die zijn bankpas uitleent? Wat bedoelt de Hoge Raad precies met “feitelijke zeggenschap”?

• WWFT-overtreding door een accountant – Waarom ook passieve betrokkenheid kan leiden tot een meldplicht bij de FIU, en hoe het begrip samengestelde handeling wordt toegepast.

• Valsheid in geschrift en hypotheekfraude – Wanneer gelden valse documenten als gronddelict en wanneer als witwashandeling? En wat is het verschil tussen middellijk en onmiddellijk uit eigen misdrijf afkomstig?

• Besmet startkapitaal – Hoe één verkeerd begin jarenlang kan doorwerken in een onderneming, en waarom ook een “gewoon” bedrijf kan worden veroordeeld voor witwassen in de uitoefening van beroep of bedrijf.

Daarnaast bespreken Anne en Manouk hoe het AMLC jurisprudentie selecteert, vertaalt naar praktijkgerichte inzichten en deelt met publieke én private partijen.

Besproken in deze podcast:1) Bankrekening misbruikt voor WhatsappfraudeGerechtshof ’s-Hertogenbosch, 15 april 2025,ECLI:NL:GHSHE:2025:1641

2) Geldezel die pinpas en pincode verstrekt

Hoge Raad, 10 juni 2025, ECLI:NL:HR:2025:871

3) Een accountantskantoor dat administratieve en fiscale diensten verleent aan een cliënt

Centrale Raad van Beroep voor het Bedrijfsleven, 15 juli 2025,ECLI:NL:CBB:2025:369

4) Hypotheek en valsheid in geschriften

Rechtbank Noord-Holland, 17 juni 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:6654

5) Van besmet startkapitaal tot gewoontewitwassen

Rechtbank Den Haag, 10 juli 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:12538

In deze aflevering van de AMLC Podcast duiken we in de wereld van afvalstromen en milieucriminaliteit. Samen met experts van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT-IOD) bespreken we hoe afval een lucratief verdienmodel kan zijn voor criminelen, welke rol contant geld en internationale handel spelen, en waarom de pakkans relatief laag is.

We onderzoeken de link met witwassen, de signalen die opsporingsdiensten gebruiken, en hoe samenwerking tussen toezichthouders, OM, politie en financiële instellingen cruciaal is. Ook komen voorbeelden van recente zaken en modus operandi aan bod, evenals tips voor professionals in compliance en toezicht die signalen willen herkennen.

Enkele bronnen:

https://www.amlc.nl/wp-content/uploads/2024/11/Sectordocument-plastic.pdf

https://www.ilent.nl/actueel/nieuws/2025/05/21/afval-is-een-crimineel-businessmodel

In deze aflevering van de AMLC Podcast bespreken we de rol van poortwachters in de strijd tegen witwassen en terrorismefinanciering. We gaan in op de uitdagingen rond geheimhouding, gegevensdeling en de verplichting om ongebruikelijke transacties te melden of zelfs dienstverlening te weigeren. Ook komt het zelfreinigend vermogen van sectoren als de advocatuur en makelaardij aan bod, en hoe samenwerking met opsporingsinstanties steeds belangrijker wordt.

Wat je leert in deze aflevering:
✅ Hoe poortwachters invulling geven aan hun wettelijke taak
✅ Wanneer geheimhouding doorbroken mag of moet worden
✅ Hoe gegevensdeling kan bijdragen aan effectievere signalering
✅ Waarom communicatie over witwassen cruciaal is voor draagvlak

In deze aflevering van de AMLC Podcast duiken we samen met Hennie Verbeek-Kusters, hoofd van FIU-Nederland, diep in het FIU Jaarverslag 2024. Wat zijn de meest urgente witwasmethoden van dit moment? Hoe kijkt de FIU naar de effectiviteit van meldingen? En wat betekenen de veranderingen in de Europese meldstructuur voor poortwachters?

We bespreken onder meer:

• De opkomst van het cashcompensatiemodel als systeemrisico

• De rol van facilitators en misbruik van rechtspersonen

• Sanctieontwijking als witwasfenomeen

• Trends in meldgedrag bij banken, VASPs en creditcardmaatschappijen

🎧 Beluister deze aflevering als je werkt aan het voorkomen, opsporen of vervolgen van witwassen – en meer grip wilt krijgen op de richting waarin ons stelsel zich ontwikkelt.

📎 Meer lezen?
👉 FIU Jaarverslag 2024
👉 Typologieën over crypto (juli 2025)
👉 Leaders in Finance Compliance podcast aflevering op Spotify met Hennie Verbeek-Kusters (2 juli)

De patiënt als verdienmodel – witwassen via de zorgsector

In deze aflevering duiken we in de wereld van zorgfraude en witwassen. Hoe worden thuiszorg en andere zorgvoorzieningen gebruikt om crimineel geld wit te wassen? Welke signalen wijzen op fraude, en hoe kun je als professional bijdragen aan het opsporen ervan?

Je hoort van Timon van de Kraats (OM) en Imke van Maurik (NLA) praktijkvoorbeelden van dossiers waarin patiënten slachtoffer werden van frauderende zorgaanbieders. Ook bespreken we waarom dit zo’n uitdagend terrein is voor toezichthouders en opsporingsdiensten, en welke rol samenwerking speelt in de aanpak.

📎 Links:

• https://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/melden/team-criminele-inlichtingen-tci

• https://www.meldmisdaadanoniem.nl

• https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/fouten-en-fraude-in-de-zorg/vraag-en-antwoord/melden-fraude-zorg

• Verdiepend artikel Witwassen… en zorgfraude https://www.amlc.nl/witwassen-en-zorgfraude/

• Interessante zaak met uitspraak Rechtbank Rotterdam: ⁠https://www.linkedin.com/posts/activity-7288520040608333825-3Hq5⁠

• Aanhoudingen voor witwassen met zorggeld:https://www.nlarbeidsinspectie.nl/actueel/nieuws/2025/01/29/3-aanhoudingen-voor-witwassen-van-zorggelden

• Mooi resultaat van de Recherche Zorgfraude van de NLA en het Functioneel Parket:⁠https://www.linkedin.com/posts/joost-van-slobbe-2a590076_weer-een-mooi-resultaat-van-de-recherche-activity-7300238382956204033-5Gp9?utm_source=share&utm_medium=member_ios&rcm=ACoAAAEbTx4Blg4Xn_nNbkXdPYuGuJWWt0X-MsA⁠

• Zorgfraude in het nieuws:https://www.linkedin.com/posts/marcogerling_hoe-criminelen-aan-het-bed-van-je-zieke-grootouder-activity-7344957230129065986-qcvA?utm_source=share&utm_medium=member_ios&rcm=ACoAAAEbTx4Blg4Xn_nNbkXdPYuGuJWWt0X-MsA

• Onderzoek naar jeugdzorg in Malburgen (Arnhem):https://www.linkedin.com/posts/judithspanjers_rapport-zorgfraude-malburgen-ugcPost-7344422657519435776-IKsq?utm_source=share&utm_medium=member_ios&rcm=ACoAAAEbTx4Blg4Xn_nNbkXdPYuGuJWWt0X-MsA