Bernard Hammelburg | BNR

Dat miljoenen Palestijnen, driekwart eeuw na de vlucht of verdrijving van hun voorouders uit de nieuwe staat Israël, in de omringende landen nog steeds in vluchtelingenkampen zitten, is een aberratie. In Jordanië, Syrië, Libanon, de Westbank en Gaza leven ze met nauwelijks burgerrechten, en als enige houvast de illusie dat ze ooit zullen terugkeren. Ze worden in leven gehouden door een in 1949 opgerichte VN-organisatie, UNRWA, de United Nations Relief and Works Agency, gevestigd in Amman en Gaza. Ook dat is een aberratie.

UNRWA is een politieke splijtzwam, en dat is best begrijpelijk. De critici zeggen: het kan toch niet waar wezen dat Palestijnen, waaronder Hamas, op de zak leven van de internationale belastingbetaler? De verdedigers zeggen: de Palestijnen kunnen het ook niet helpen, en zonder UNRWA zouden ze geen inkomsten, medische verzorging en onderwijs hebben. Dat UNRWA controversieel is zal niemand ontkennen. En van tijd tot tijd slaat er een politieke stop door. 

In het voorjaar was dat een Israëlische onthulling dat een groep van naar schatting twaalf UNRWA-personeelsleden actief hadden meegedaan aan de bloedige inval door Hamas in Israël op 7 oktober. Een aantal landen, waaronder Nederland, schortte de contributie aan UNRWA op. Toen een onderzoek door de VN tot de conclusie kwam dat Israël onvoldoende bewijsmateriaal had overlegd – zonder de beschuldiging te weerspreken – hervatten de meeste landen hun betalingen. Nederland bleef twijfelen, ondanks een geheim ambtelijk advies aan demissionair minister Bruins Slot van Buitenlandse Zaken over de gevolgen van een betalingsboycot.

Rode kaart

Nu zijn honderd Israëliërs bij de rechtbank in New York een procedure tegen UNRWA begonnen met als beschuldiging dat Hamas een miljard dollar van de hulp achterover heeft gedrukt voor de financiering van tunnels en wapens voor aanvallen op Israël, waaronder die van 7 oktober. De onderbouwing is, als het allemaal klopt, een vette rode kaart voor de VN. UNRWA doet betalingen aan de Palestijnse Autoriteit in Ramallah. Die vervoert tonnen in cash dollars per vrachtauto, via Israël, naar de 13.000 UNRWA-werknemers in Gaza. 

Die kunnen niets met dollars, en dus wisselen ze die via een geldhandelaar in Gaza om in Israëlische sjekels, het officiële betaalmiddel. Daarbij neemt de geldhandelaar een hoge commissie, die terugstroomt naar Hamas. Waarom in cash dollars per vrachtauto? Niemand weet het. Waarom geen rechtstreekse overmaking vanuit Ramallah in sjekels? Niemand weet het. Waarom Hamas, behalve tunnels, niet ook schuilkelders maakt? Ook dat weet niemand.

Eerste reactie

De eerste reactie van UNRWA was dom. ‘Wij kunnen niet worden aangeklaagd, want als VN-ambtenaren zijn we onschendbaar’, zei een woordvoerder. Dat valt nog te bezien, want het UNRWA-kantoor in New York ligt buiten het VN-domein. Maar daar gaat het natuurlijk niet om. Waar het wel om gaat, is of de klacht klopt. Die eerste, schichtige reactie van UNRWA, lijkt een bevestiging. Tijd voor een écht onderzoek. En niet door de VN, want dat is de slager die zijn eigen vlees keurt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nieuw op BNR: Café de Paris

Waar gaat het heen met la douce France? Wat betekenen de parlementsverkiezingen daar voor ons in Nederland, en voor de rest van Europa?

In Café de Paris hoor je het laatste Franse verkiezingsnieuws. Vanaf 23 juni krijg je 2 weken lang, iedere ochtend bij je croissant en je café au lait een update over de stand van zaken. Met correspondent Eva Rammeloo en presentator Stefan de Vries. Abonneer je nu en mis geen enkele aflevering. A bientôt!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afzwaaiend demissionair minister van Defensie Kajsa Ollongren is blij dat Nederland voldoet aan de NAVO-norm in 2024, maar ze vindt het eigenlijk niet genoeg. Dat zegt ze in gesprek met Bernard Hammelburg in BNR De Wereld. Ook reageert Ollongren blij op de benoeming van Mark Rutte als nieuwe secretaris-generaal van de NAVO.

Luister ook | 'Gaza-oorlog alleen opgelost bij tweestatenoplossing mét Palestijnse betrokkenheid'

Rutte nieuwe secretaris-generaal van de NAVO

Mark Rutte wordt definitief de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO. De Roemeense president Klaus Iohannis heeft zich teruggetrokken, en daarmee zijn er geen tegenkandidaten meer over en steunen alle NAVO-lidstaten Rutte. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn legt uit hoe de benoeming van Rutte nu in zijn werk gaat en wat hem zo populair maakt binnen de NAVO.

Lees ook | Mark Rutte wordt secretaris-generaal van de NAVO, krijgt steun van alle landen

Rusland in oorlog met zichzelf

President Poetin heeft Rusland steeds meer in zichzelf laten keren. In de afgelopen twee jaar is dat in een stroomversnelling gekomen. Toch is er wel degelijk verzet tegen de oorlog in Oekraïne in het land. Daarover schreef Eva Cukier het boek Ruzland: land in oorlog met zichzelf en de wereld. Cukier was correspondent in Rusland voor NRC, maar werd vorig jaar uit veiligheidsoverwegingen teruggehaald.

Luister ook | Russisch-Noord-Koreaanse bromance; ‘geen verschil op Oekraïens slagveld’

Trump hekelt/houdt van Milwaukee | Postma in Amerika

De Republikeinen houden hun conventie in Milwaukee. Maar vrijdag werd bekend dat Trump dat eigenlijk maar een rotstad vindt. Trump zelf spreekt dat tegen en zegt dat hij heel veel houdt van de stad! Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.

Luister ook | #237 Bidens balanceeract en cheap fakes

Kom naar BNR De Wereld LIVE!

Op maandag 8 juli komt BNR De Wereld LIVE vanuit het Haagse perscentrum Nieuwspoort, met als speciale gast Jaap de Hoop Scheffer. Hij gaat ons een kijkje achter de schermen van de NAVO geven. Kaartjes zijn verkrijgbaar via Nieuwspoort.nl.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan en Bernard bespreken met Bas van Werven de situatie in het Midden-Oosten. Daar escaleert de strijd nu de spanningen tussen Israël en Hezbollah alleen maar verder oplopen. Ondertussen is Vladimir Poetin op bezoek bij zijn Noord-Koreaanse collega Kim Jong-un. En tot slot wordt de positie van Mark Rutte als nieuwe NAVO-topman natuurlijk ook besproken. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vladimir Poetins reis naar Noord-Korea, deze week, roept in de westerse wereld grote ongerustheid en verontwaardiging op. Hoe durft Poetin van Kim Jong-un munitie te kopen voor de oorlog in Oekraïne? En hoe haalt Poetin het in zijn hoofd Kim te belonen met technologie voor ballistische raketten, hulp bij het lanceren van satellieten en kennis voor de verdere ontwikkeling van kernwapens? Dat is immers allemaal verboden in een hele stapel resoluties van de VN-Veiligheidsraad?

Antwoord: omdat Poetin dat allemaal aan zijn zolen lapt. Sinds de handelsrelatie met het Westen zowat is stilgevallen – in elk geval officieel – haalt hij de betrekkingen met andere landen aan. Iran en Noord-Korea zijn gepromoveerd tot Russische bondgenoten, om nog maar niet te spreken van China, want dat is voor de Russen nu een dierbare vriend. NAVO-chef Jens Stoltenberg dreigde China, tijdens een bezoek aan Washington, met harde maatregelen. Wat dan wel?

Nou, als China mooi weer speelt met Rusland, zal dat ten koste gaan van de Chinese relatie met het Westen. De zoveelste slag in de lucht over China, want de handelsrelaties tussen de VS, Europa en China zijn vooralsnog ijzersterk. Dus China zal – terecht – denken: wie is die meneer Stoltenberg dan wel?

Er zit in al deze ontwikkelingen een enorme dosis woede en frustratie, en Stoltenberg heeft net zoveel recht op zijn slag in de lucht als allerhande gefrustreerde westerse landen die China bij voortduring met hel en verdoemenis dreigen omdat het Rusland moreel en militair helpt bij de oorlog in Oekraïne. Rusland heeft bondgenoten die helpen met de oorlog tegen Oekraïne. Schande, vinden wij dat.

Daar zit een behoorlijke dosis hypocrisie in. Iran helpt Rusland met drones, Noord-Korea met munitie en China met onderdelen voor de wapenproductie. Het Westen helpt Oekraïne met munitie, drones, geavanceerde wapens, afweergeschut, raketten die Russische grondgebied bereiken, F-16 gevechtsvliegtuigen, inlichtingen, logistiek, begrotingssteun, de toezegging om lid te worden van de EU en de NAVO, en hoogmogenden uit alle windstreken die voortdurend in Kiev neerstrijken om Zelensky een politieke knuffel te geven. Dat vindt Rusland allemaal een schande.

Het roept de vraag op waar het principiële verschil zit tussen Rusland dat door zijn bondgenoten wordt geholpen bij de oorlog tegen Oekraïne, en Oekraïne dat door zijn bondgenoten wordt geholpen bij de oorlog tegen Rusland. Ja, Rusland is begonnen, maar Poetin vindt dat Oekraïne hem heeft uitgedaagd. En ja, er bestaat in morele zin zoiets als gelijk en ongelijk. Het morele gelijk ligt bij Oekraïne en het Westen. Maar dat vindt alleen het Westen – niet Azië, niet Afrika. Als we een supermacht als China bedreigen met strafmaatregelen, zoals Stoltenberg doet, dan moeten we de daad bij het woord voegen. Geen idee of Stoltenberg een iPhone gebruikt, maar als hij dat doet, moet hij die even openmaken om te kijken waar zijn toestel is geassembleerd.

Juist – in China.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nadat de Amerikaanse resolutie in de Veiligheidsraad over een voorstel voor een staakt-het-vuren is aangenomen, traineert Israël de boel en stelt Hamas extra voorwaarden. Die voorwaarden zijn volgens de Amerikaanse minister Blinken van Buitenlandse Zaken deels onwerkbaar.

Buitenlandcommentator Jan van Benthem van het Nederlands dagblad wijst op het belang van de tweestatenoplossing, waar alle bondgenoten van Israël de nadruk op leggen. Daarbij hoort ook Palestijns bestuur.

Luister ook | 'Oekraïne vreest ruk naar rechts in Europa'

Macron maakt de vlucht naar voren

De Europese verkiezingen zijn een fiasco geworden voor de Franse president Macron. En dus neemt hij de vlucht naar voren en komen er nieuwe parlementsverkiezingen. Een slimme zet of juist heel erg roekeloos? Daarover Niek Pas, historicus en Frankrijkspecialist aan de Universiteit van Amsterdam.

Luister ook | BNR De Wereld meets Café Europa: De Europese verkiezingen

G7-leiders hebben zo hun eigen sores

De G7-leiders komen vandaag bijeen in Puglia, Italië. Op de agenda: steun aan Oekraïne, de Chinese relaties met Rusland en onrust in het Midden-Oosten. Overvol programma dus al, en dan hebben de leiders OOK nog allerlei binnenlandse problemen aan hun hoofd. We werpen een blik op Europa met buitenlandredacteur Michal van der Toorn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de spectaculaire bevrijding van vier gijzelaars door Israëlische special forces is het beeld over de oorlog in Gaza en de kans op een bestand weer een beentje gekanteld. Voor de Israëliërs, van links tot rechts, was het een moment van euforie, voor Netanyahu een kortstondige politieke reddingsboei, voor Gaza een trieste dag met alweer honderden doden, en voor de bemiddelaars een extra complicatie.

Misschien wel de wonderlijkste positie is die van de Amerikanen. Geruchten dat die, met speciale adviseurs die al een tijdje in Israël zijn, hebben geholpen met de planning van wat een enorme stunt was, zijn inmiddels van weerskanten bevestigd. Bij die planning behoorde bijvoorbeeld het bouwen van levensgrote maquettes om mee te oefenen. Tegelijkertijd zet de regering-Biden Israël, en vooral Hamas, onder druk om de wapens neer te leggen. ‘Wie gelooft dat de reddingsactie de regering ontslaat van de plicht om een deal te sluiten, leeft in een fantasiewereld’, schreef de invloedrijke columnist Nahum Barnea in Yediot Aharonot’, de grootste Israëlische krant.

De urgentie werd onderstreept door drie gebeurtenissen. De eerste was de haast waarmee Netanyahu zich naar de bevrijde gijzelaars spoedde om de eer van zijn succes op te eisen, tot woede van familieleden van de 120 overige gijzelaars, dood of levend, die zelden iets van de premier horen. De tweede was het aftreden van oud-legerleider Benny Gantz uit het oorlogskabinet, omdat Netanyahu weigert met een exitstrategie te komen. 

Daarmee verdwijnt het enige gematigde lid en radicaliseert het team van Netanyahu nog meer — waarmee Gantz het tegenovergestelde bereikt van wat hij wil. En de derde was de door de VN-Veiligheidsraad aangenomen Amerikaanse resolutie voor het afdwingen van een wapenstilstand. Opmerkelijk omdat Amerika resoluties van andere Raadsleden die een wapenstilstand eisten met veto’s heeft tegengehouden. En nog opmerkelijker omdat Hamas ‘bereid is over de details te onderhandelen’, wat niet hetzelfde is als onvoorwaardelijke aanvaarding. 

De hoop is — opnieuw — gevestigd op de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Anthony Blinken. Die maakt zijn achtste rondreis door het Midden-Oosten. De nadruk zal liggen op het warm houden van de relatie met Qatar en Egypte. Volgens Ha’aretz zet Qatar Hamas onder druk door de leiders die daar wonen te dreigen met verbanning als ze de wapenstilstand niet uitvoeren. 

Egypte zet vooral in op het overtuigen van Israël dat een wapenstilstand de enige optie is om de overgebleven gijzelaars vrij te krijgen. Maar de belangrijkste rol speelt Amerika. Bidens boodschap aan Netanyahu is: wij hebben bewezen Israël openlijk en in het geheim te steunen, het is tijd om te laten zien dat je die steun waardeert en naar ons luistert. Amerika is het laatste bastion van steun. Israël kan zich niet veroorloven die te verliezen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Welkom bij deze speciale podcast over de uitslagen van de Europese Verkiezingen. Deze verkiezingen zijn een transnationaal event, niet alleen in Europa overstijgt het grenzen, maar ook in podcastland, want vanuit Perscentrum Nieuwspoort in Den Haag.

Met: Annette van Soest, presentator van de podcast Cafe Europa, Stefan de Vries, BNR Europaverslaggever en goede bekende van Cafe Europa, Bernard Hammelburg, BNR buitenlandcommentator en presentator van De Wereld en via de radiostudio in Amsterdam - BNR Europaverslaggever en host van de podcast Hahn in Europa, Geert Jan Hahn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op basis van de exitpoll van Ipsos wordt GroenLinks-PvdA met 8 zetels de grootste Nederlandse partij in het Europees parlement. De PVV groeide het hardst, van 1 naar 7 zetels, maar lijkt de linkse combinatie voor zich te moeten dulden. 

Europarlementariër Mohammed Chahim: ‘Ik hoop nog op een extra zetel, maar acht is fantastisch’. De nummer 2 op de lijst van GroenLinks-PvdA roemt de eigen campagne, en is blij met de Europese koers die de uitslag laat zien. ‘Moge het duidelijk zijn: Europa mag niet van binnen worden afgebroken. We moeten sámen zorgen dat één en één meer dan twee is.’ Politiek verslaggever Leendert Beekman beaamt dat deze uitslag voor GroenLinks-PvdA een 'grote opsteker’ is. 

PVV-leider Geert Wilders noemt zijn partij ‘de grootste winnaar’, hij wil nog niet ingaan op de eventuele winst van GroenLinks-PvdA tot de uitslag definitief is. Volgens Wilders zou zijn partij alsnog als winnaar uit de bus kunnen komen. Leendert Beekman denkt er toch teleurstelling bij de PVV zal zijn.  'De ruk naar rechts is er naar mijn mening niet echt gekomen. De partijen die in november bij de nationale verkiezingen hoog scoorden, hebben het nu minder goed gedaan.'

Een andere partij die tevreden is met deze uitslag is het CDA. Ondanks dat de geplaagde christendemocraten een zetel lijken te verliezen, is de Europese lijsttrekker Tom Berendsen content. ‘Als ik zie waar we vandaan komen na de Tweede Kamerverkiezingen, zien we dit als vertrouwen dat we van de kiezer hebben gekregen.’

Partijen die zich recent afsplitsten van het CDA doen het daarentegen minder goed dan verwacht, BBB en NSC koersen beide op 1 zetel. De vraag is of het CDA ermee akkoord gaat dat deze partijen zich aansluiten bij de Europese fractie van christendemocraten de EVP. ‘Daar gaan we het nog over hebben, bijvoorbeeld ook met BBB, maar als zij dezelfde lijn vasthouden als tijdens de campagne, kunnen we niet samen in één fractie.’ 

Malik Azmani lijsttrekker van de VVD is tevreden 'maar je hoopt natuurlijk altijd op meer'. Ook bij de BBB reageert lijsttrekker Sander Smit verheugd over de zetel van zijn partij, 'De BBB is absoluut geen eurosceptische partij’. Tot slot is ook D66-leider Gerben-Jan Gerbrandy noemt de uitslag ‘een super resultaat’ en spreekt van een ‘duidelijk signaal van de kiezer naar de coalitie’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel Oekraïne geen EU-lid is en dus ook niet mag stemmen leven de Europese verkiezingen meer dan anders. Oekraïners kijken toch bezorgd naar een eventuele ruk naar rechts. 'Oekraïners vragen zich af of wij wel begrijpen hoe groot de dreiging van Rusland is', zegt Oekraïne-correspondent Chris Colijn. Hij is te gast samen met Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.

Luister ook | Het BNR EU-debat

Modi blijft aan de macht in India, maar vraag niet hoe

De Indiase premier Modi heeft de verkiezingen in India voor de derde keer gewonnen, maar deze keer is hij zijn absolute meerderheid kwijt. Tot verbazing van velen, onder wie India-kenner en bijzonder hoogleraar politieke antropologie Ward Berenschot. Hij was tijdens de verkiezingen in India en vertelt waar deze tegenslag voor Modi vandaan komt.

Lees ook | 'Verlies Modi is welkome verandering, einde aan persoonlijkheidscultus'

MAGA-Republikeinen door het lint na veroordeling Trump | Postma in Amerika

Een week na de veroordeling van Trump door de jury in de zwijggeldaffaire met pornoster Stormy Daniels is de 'storm' nog altijd niet gaan liggen. Republikeinen, onder wie Marjorie Taylor Greene, pleiten voor harde maatregelen tegen de overheid. Biden 'grijnst' ondertussen. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.

Luister ook | Amerika Podcast

See omnystudio.com/listener for privacy information.