Brainwash

‘Ik ben het beu om te doen alsof het allemaal wel meevalt.’ Tien jaar geleden pende Dalilla Hermans die woorden op papier. Ze schreef over haar ervaringen als geadopteerde vrouw van kleur in Vlaanderen. Het is een verhaal over hondendrollen in de brievenbus, skinheads die over haar plassen bij het uitgaan, voortdurend aangehouden worden door de politie en een rij-instructeur die haar toeschreeuwde dat ‘haar volk toch echt niet kan rijden.’ Enzovoorts. Haar open brief ging viraal en ze ontwikkelde zich tot een stem in het racismedebat in Vlaanderen.

Maar dat is niet het enige verhaal dat je over Dalilla’s leven van het afgelopen decennium kunt vertellen. Je kunt ook zeggen: tien jaar geleden trouwde ze met de liefde van haar leven. Ze groeide in haar rol als moeder van drie kinderen en naast activist ontwikkelde ze zich als schrijver, cultureel verbinder en theatermaker.

Chris Keulemans is heel veel: zoon van ontwikkelingswerkers, oud-punker, wereldburger, voormalig directeur van debatcentrum De Balie en een van de oprichters van cultureel centrum Tolhuistuin. Buurtactivist, journalist, reiziger, kijker. 

En, daarbovenop, schrijver van boeken die lijnrecht tegen de tijdgeest in lijken te gaan, waarin hij rondreist en op vergeten plekken luistert naar iedereen die hij ontmoet. Hij schreef Gastvrijheid in een tijd waarin we mensen steeds angstiger buiten de deur proberen te houden. Hij schreef Verzet, nu in opstand komen zinloos en te laat lijkt, en terwijl zijn eigen verzetsgeneratie de handdoek in de ring lijkt te hebben gegooid. 

Een museum als instituut dat vertelt hoe het zit - dat moet volgens Imara Limon helemaal anders. Als hoofd curatoren van Het Amsterdam Museum, wil ze oude patronen doorbreken en zoveel mogelijk Amsterdammers betrekken bij de diverse verhalen uit de stad. In 2016 maakte ze de tentoonstelling Zwart Amsterdam, over zwarte rolmodellen en ze cureerde het onderzoeksprogramma New Narratives. In 2017 werd ze uitgeroepen tot Museumtalent van het jaar. Momenteel is het Amsterdam Museum de expositie Mana-hah-táa-nung of Nieuw Amsterdam? te zien, waarin het verhaal de stichting van New York wordt verteld vanuit het oogpunt van de mensen die er al woonden, de Lenape.

Van de hondenrennen in Engeland naar een Duitse vluchtelingenopvang. Van de rechtse intellectuele cafés in Boedapest naar de gele-hesjes-demonstraties in straten van Parijs. Voor zijn boek Opstand reisde correspondent en historicus Marijn Kruk heel Europa af om, zoals hij het zelf noemt, de populistische revolte en de strijd om de ziel van het Westen in kaart te brengen.

Hij sprak met intellectuelen, politici, én de mensen die op hen stemmen. Het resultaat is een schets van het Europa anno nu, door de bril van een historicus die overal het liefst met zijn neus bovenop staat. Een reisverslag dat vragen beantwoordt als: wie maakt deze revolte eigenlijk mogelijk? Hoe? En heeft die kans van slagen?

‘Een betere wereld creëren waarin men oprecht luistert en niemand wordt gemarginaliseerd.’ Dat is het utopische ideaal dat regisseur en comedian Shariff Nasr nastreeft. In zijn werk, waarin hij ‘diverse’ perspectieven laat zien, lopen engagement en humor als vanzelfsprekend in elkaar over.

Afgelopen jaar nam zijn carrière een vlucht: hij won een Gouden Kalf voor zijn scenario voor zijn regiedebuut El Houb, het Instagram-kanaal @eenstukje_, dat hij heeft met twee vrienden, werd een hit en als stand-up-comedian won hij talloze prijzen. Tegelijkertijd kwam zijn wereld na 7 oktober 2023, als half-Palestijn, op zijn kop te staan. Hoe gaat hij daarmee om?

Wat weet Big Tech van jou? Veel, heel veel, weet kunstenaar Julia Janssen. Ze verzamelde alle data die Facebook over haar had. Welke muziek ze luisterde, welke evenementen ze bezocht en welke berichtjes ze uitwisselde via datingsite Bumble.  

Zijn we ons daar genoeg bewust van? Willen we dat wel? Aan welke algoritmes leveren wij ons leven en mensbeeld over? Dit zijn de vragen die haar kunstinstallaties oproepen. Voortdurend confronteert ze de kijker met diens eigen gelatenheid als het gaat om dit soort technologische vraagstukken. We zijn gewoon lab-ratten, concludeert ze. Maar misschien kunnen we samen een uitweg vinden uit de kooi.  

Aan de hand van muziek spreekt ze met Floortje Smit. Brainwash Zomerradio is een speciale zomerse serie van HUMAN, te beluisteren op NPO Radio 1 en hier als podcast.

Valt de overrompelende, lijfelijke ervaring van een bevalling eigenlijk wel te vangen in woorden op papier? Schrijver Bregje Hofstede beschrijft het in haar laatste roman Oersoep als een soort out-of-body-experience.

De woorden spatten van de pagina’s af, letterlijk, alsof ze zich niet langer in het gareel lieten houden. Voor wie het oeuvre van Hofstede kent is dit een logische, voorlopige climax. Via haar boeken gaat de lezer mee op haar persoonlijke zoektocht van controle naar loslaten, van brein naar lijf.
 
Aan de hand van muziek spreekt ze met Floortje Smit. Brainwash Zomerradio is een speciale zomerse serie van HUMAN, te beluisteren op NPO Radio 1 en hier als podcast.

Milio van de Kamp stond tijdens zijn jeugd in een ‘constante survival-modus’. Hij groeide op in Amsterdam-West, in een van de armste buurten van het land, met een gewelddadige vader en een moeder die ondanks een hartkwaal achter de bar moest werken. Water en elektriciteit waren bij hem thuis niet vanzelfsprekend. Hij bedacht een plan om uit de armoede te ontsnappen: een universitaire studie. Maar toen hij zijn docent op het vmbo-k daarover vertelde, zei ze: ‘Misschien moet je wat lager mikken.’ Dat deed hij niet.

Via talloze omzwervingen studeerde sociale wetenschappen. Inmiddels socioloog en docent aan de UvA en begeleidt hij eerstegeneratiestudenten. Over zijn ervaring met armoede schreef hij een boek getiteld Misschien moet je wat lager mikken.

Aan de hand van muziek spreekt hij met Floortje Smit. Brainwash Zomerradio is een speciale zomerse serie van HUMAN, te beluisteren op NPO Radio 1 en hier als podcast.

“Voel je je nu minder man?” Die vraag kreeg journalist en schrijver Jesse Beentjes meerdere keren toen er een testikel bij hem was verwijderd vanwege zaadbalkanker. Dat zette hem aan het denken. Wat hebben ballen met mannelijkheid te maken? En wat houdt mannelijkheid überhaupt in?

Op 1 juli gaat de nieuwe Wet Seksuele Misdrijven in, waarin consent een belangrijke rol speelt. Seks zonder toestemming wordt daarmee strafbaar. Maar wat betekent dat precies? Wat verstaan we onder seks en consent? En hoe kun je consent geven en krijgen? Brainwash vraagt het aan sociaalwetenschapper Linda Duits.