Đài Hà Nội | Đọc truyện đêm khuya

Cuộc sống ở Dương Nỗ của Nguyễn Sinh Cung gắn liền với tình bạn đẹp dành cho Phúc – cậu bé chăn trâu hiếu học nhưng nghèo khó. Trân trọng khát vọng của bạn, Cung xin cha cho Phúc đi học miễn phí và luôn kiên nhẫn kèm cặp cho bạn từng nét chữ. Câu chuyện xúc động này cho thấy tấm lòng nhân ái, luôn đứng về phía người nghèo của Người ngay từ những năm tháng tuổi thơ.

Đặt chân đến cố đô, Nguyễn Sinh Cung ngỡ ngàng trước sự uy nghi của kinh thành Huế qua lời giảng giải tận tình của cha về lịch sử và văn hóa các triều đại. Kinh kỳ hiện lên vừa tráng lệ vừa xa lạ, mở ra một chương mới trong cuộc đời cậu bé Cung. Đây là giai đoạn quan trọng để Người quan sát trực diện trung tâm quyền lực của đất nước và thấu hiểu hơn về vận mệnh dân tộc.

Trên đường vào Huế, Nguyễn Sinh Cung bắt đầu quan sát và đặt dấu hỏi về nỗi đau mất nước, về xiềng xích thực dân. Những trải nghiệm này không chỉ mở mang tầm mắt mà còn nhen nhóm trong cậu bé Cung tình yêu nước nồng nàn và ý thức về trách nhiệm với dân tộc. Chặng đường gian khổ ấy chính là khởi đầu cho một hành trình cứu nước vĩ đại.

Tập đầu tiên của bộ tiểu thuyết Nước non vạn dặm mang tên "Nợ nước non" tái hiện chân thực tuổi thơ và thời niên thiếu của Nguyễn Sinh Côn cùng Nguyễn Tất Thành. Với văn phong sử thi nhưng gần gũi, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ đã dựng nên không gian văn hóa, xã hội xứ Nghệ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đầy sinh động. Tác phẩm không chỉ là một cuốn tiểu thuyết lịch sử mà còn là hành trình cảm xúc, giúp độc giả hiểu rõ cội nguồn hun đúc nên chí hướng cứu nước của vị lãnh tụ vĩ đại.

Cơn lũ dữ dội cũng là lúc bi kịch hạ màn: Loan mất hết sự nghiệp và sa ngã, còn Thưởng mắc kẹt giữa biển nước khi đang cố tẩu tán số vàng phi pháp để vượt biên. Hình ảnh kẻ thủ ác bị vây hãm bởi thiên tai và lòng tham là bản án đắt giá cho những kẻ bán rẻ lương tâm. Sự sụp đổ của họ tương phản hoàn toàn với cuộc chiến giữ đê kiên cường của những con người chính trực.

Trong trận đại hồng thủy khốc liệt, Trọng hoàn toàn cảm phục sự hy sinh của những con người chính trực tại Nguyên Lộc. Anh nhận ra đây chính là môi trường lý tưởng để rèn luyện nhân cách mà mình bấy lâu tìm kiếm. Giữa làn ranh sinh tử, mối quan hệ giữa Trọng và nữ chủ tịch xã Thuận không chỉ là sự đồng cam cộng khổ mà còn dần tiến triển thành một tình cảm sâu nặng, bền bỉ.

Trọng cùng đội thợ thử nghiệm thành công máy "Bông Sen" để diệt mối, giải tỏa nguy cơ vỡ đê trong điều kiện khắc nghiệt. Thành tựu này khiến Trọng vừa vui mừng vừa tự trách về sự chậm trễ và non nớt của mình trong quá khứ. Đây là khoảnh khắc sự sáng tạo kỹ thuật hòa quyện cùng sự chín chắn trong nhận thức của người trí thức trẻ.

Trong cơn bão lũ, ông giáo Cần quyết liệt bảo vệ bản sắc văn hóa trước quan điểm sính ngoại của ông thợ vẽ. Ông khẳng định các giá trị cổ truyền là linh hồn của dân tộc và chấp nhận từ bỏ người học trò không cùng lý tưởng. Cuộc đối đầu này cho thấy sự lựa chọn dứt khoát của một trí thức truyền thống để giữ gìn sự trong sạch của tâm hồn.

Đội trưởng Hoạn thẳng thắn chỉ ra sự thiếu kinh nghiệm thực tế và mơ mộng của Trọng giữa dòng chảy xã hội mới. Lời phê bình này là bước ngoặt khiến Trọng nhận ra: nhiệt huyết cá nhân phải đi đôi với bản lĩnh chính trị và sự hòa mình vào tập thể mới có thể bảo vệ được cái đúng.

Ông Chánh đến gặp Trọng từ sớm và trải lòng về quá khứ từng bị tù oan hai năm trong cải cách ruộng đất do lý lịch gia đình. Dù chịu bất công, ông vẫn tuyệt đối tin tưởng vào tổ chức và kiên nhẫn chờ ngày được phục hồi. Câu chuyện này khiến Trọng thay đổi cái nhìn: anh nhận ra phía sau vẻ giáo điều, thô sơ của ông Chánh là một con người thật thà, trung thành và không có dã tâm hại người.