De Groene Amsterdammer Podcast

Premier Mark Rutte en koning Willem Alexander maakten eerder excuses voor het Nederlandse slavernijverleden. Maar hoe compleet is ons besef van dat verleden eigenlijk?

Journalist Leendert van der Valk publiceert deze week zijn boek ‘Vergeten plekken, vergeten mensen: een atlas van het Nederlandse slavernijverleden’. Waar de historische focus vaak ligt op de Atlantische slavenhandel, verdiepte Van der Valk zich ook in de minder bekende slavernijgeschiedenis in het oosten. Via de individuele verhalen van tot slaaf gemaakten schetst hij een imposant beeld. Vooral de slavenhandel in de Aziatische koloniën blijkt veel groter te zijn geweest dan lang werd gedacht.

Deze week verschijnt in De Groene een voorpublicatie: het verhaal van Leonora, slavin en concubine in Nederlands Indië. Kees van den Bosch gaat met Leendert van der Valk in gesprek over deze onderbelichte geschiedenis.

Productie: Kees van den Bosch en Benjamin Senior Coronel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Harmen is weer terug in West-Michigan. Nu er na Trumps herverkiezing zoveel is gebeurd, is het tijd om opnieuw in gesprek te gaan met zijn Nederlands-Amerikaanse familie.

Hoe kijken zij naar een president die genadeloos jaagt op immigranten, dreigt met annexatie van Groenland, een bijna derde wereldoorlog ontketent met zijn aanval op Iran en de wereldeconomie verstoort met torenhoge tarieven? Staan ze nog steeds pal achter hun president of brokkelt ook bij hen de steun af? Maar ook: hoe gaat Harmen de gesprekken aan? En willen ze nog wel met hem praten? Al snel blijkt dat niet iedereen even blij is met Harmens komst. De familie is verdeeld. De polarisatie grijpt steeds verder om zich heen. Lukt het Harmen de boel nog een beetje bij elkaar te houden? Luister nu naar seizoen 2 van Don't Talk Politics!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Universiteiten zoeken in rap tempo de samenwerking met Defensie. Studenten volgen militaire minors, trekken het veld in en worden reservist, terwijl onderzoeksgeld steeds vaker richting veiligheidsvraagstukken stroomt.

Waar de universiteit traditioneel draait om kritische afstand en open debat, vraagt Defensie om hiërarchie, discipline en soms ook geslotenheid. Wat gebeurt er met die academische waarden als de samenwerking structureler wordt en de financiële verhoudingen kantelen? Tussen baret en bachelor ontvouwt zich een ongemakkelijke vraag die steeds luider klinkt: wat voor universiteit willen we eigenlijk zijn?

Groene-journalist Yannick van der Heijden onderzocht hoe die verschuiving uitwerkt in de praktijk.

Productie: Kees van den Bosch en Maria van Riel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden in bustevorm op het bureau staan.

In deze aflevering van Denkspoor gaat Stephan Sanders in gesprek met journalist en historicus Marijn Kruk en amerikanist en universitair docent Markha Valenta over de conservatieve intellectueel William F. Buckley Jr..

Geen enkel individu heeft de geschiedenis van het Amerikaanse conservatisme zo sterk bepaald als William F. Buckley Jr. In het tijdperk-Donald Trump wordt hij door gematigde conservatieven gemist, maar was hij wel zo gematigd?

Redactie en productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fred de Vries, zelf punk in de jaren zeventig, over de Sex Pistols, Crass, Siouxsie, Pussy Riot en Bob Vylan. Vijftig jaar verzet. Punk heeft geen uiterste houdbaarheidsdatum: de weigering om het bestaande als norm te accepteren is tijdloos.

Kees van den Bosch in gesprek met Fred de Vries over de betekenis van muziek, de tijdloosheid van verzet, de recente heropleving van hard, snel en kort, en de geschiedenis van vijftig jaar punk.

Productie: Kees van den Bosch.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iran was decennia onderworpen aan het economisch wapen van de VS maar draait dat met zijn zeeblokkade om, legt Nicholas Mulder uit. En daarmee is Amerika’s dominantie op het gebied van economische oorlogsvoering voorbij. Casper Thomas en Rutger van der Hoeven luisteren naar paus Leo XIV die de tirannen en meesters van oorlog de maat nam, waarna Donald Trump een prachtige kans miste om zijn mond te houden. Ze horen echo’s van een eeuwenlange strijd tussen pausen en koningen. In het Kremlin moet Poetin toezien hoe de ene na de andere Russische bondgenoot wordt ontvoerd, gedood, weggestemd of verdreven, van Venezuela tot Hongarije en Iran. Eva Hartog legt uit hoe dit Rusland schaadt, hoewel er op lange termijn ook kansen voor Rusland liggen.

Productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de vuisten op tafel wordt er in Den Haag en Brussel onderhandeld over een strenger terugkeerbeleid voor vluchtelingen. Toch blijkt een strengere aanpak geen effect te hebben op de vertrekcijfers. Groene-redacteurs Jasmijn Huisman, Irene van der Linde en Yaghoub Sharhani  verdiepten zich in het falende Nederlandse terugkeerbeleid.

Terwijl strenge praatjes over vreemdelingendetentie en uitzetting scoren bij de kiezer, worden onderzoeken genegeerd. Want wat blijkt: harder terugkeerbeleid werkt juist averechts en leidt tot minder medewerking van zowel vluchtelingen als herkomstlanden. In Syrië sprak Yaghoub Sharhani met de viceminister van Sociale Zaken en Arbeid en hoorde hoe Europese delegaties zich doodstaren op terugkeer, zonder de motivaties en omstandigheden daarbij in acht te nemen. Wat is er nodig voor een menselijk en effectief terugkeerbeleid?

In deze aflevering bespreken presentator Kees van den Bosch, Irene van der Linde en Yaghoub Sharhani de ernst van deze verharding.

Productie: Kees van den Bosch en Benjamin Senior Coronel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Frank Mulder schrijft deze week over grondpolitiek en de stijgende prijs van landbouwgrond. Eindelijk wordt de olifant in de kamer benoemd, klinkt het in de reacties om hem heen. Omdat boeren niet kunnen opbieden tegen de hoge grondprijzen, blijven extensieve en natuurlijke vormen van landbouw vaak buiten bereik. Hoe red je de grond van de markt? Wie verrijkt de bodem in plaats van zichzelf? 

Mulder verkent zes mogelijke uitwegen om landbouwgrond minder duur te maken. Politici durven het onderwerp nauwelijks aan te raken, vertelt hij. Ingrijpen van de overheid, bijvoorbeeld via een agrarische hoofdstructuur, zou de markt kunnen reguleren, maar een ingreep van die omvang wordt tot nu toe tegengehouden. Waarom?

In deze podcast gaat Kees van den Bosch met Frank Mulder in gesprek over de huidige grondpolitiek, de rol van de overheid en mogelijke manieren om de grond aan de greep van de markt te onttrekken.

Productie: Kees van den Bosch & Nynke Visser.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden in bustevorm op het bureau staan.

In deze aflevering van Denkspoor gaat Stephan Sanders samen met Thor Rydin in gesprek met filosoof en auteur Joke J. Hermsen over de filosoof María Zambrano. Hoewel ze er niet de faam voor kreeg, behoort het werk van Zambrano tot het hart van de Spaanse filosofie. Honderd jaar na de publicatie van haar eerste essays wordt haar werk wereldwijd herontdekt. Wie was deze Spaanse filosofe, die het grootste deel van haar leven in ballingschap doorbracht?

Productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn steeds meer ambitieuze start-ups die de gevolgen van klimaatverandering en de opwarming van de aarde proberen terug te draaien: geo-engineering. Al noemen ze het zelf liever niet zo. Zo probeert Arctic Reflection het smelten van het Noordpoolijs tegen te gaan en wil Stardust Solutions zonlicht blokkeren door deeltjes in de lucht vrij te laten. Zullen deze initiatieven daadwerkelijk een positieve impact hebben op het mondiale klimaatprobleem, of werken ze averechts?

Ecoloog Bart Crezee schrijft er deze week over in De Groene Amsterdammer en gaat in gesprek met Kees van den Bosch. Ze praten over geo-engineering, het effect van het planten van bomen op klimaatverandering en een koolstofbom die klaarligt in Congo.

Productie: Nynke Visser en Kees van den Bosch.

See omnystudio.com/listener for privacy information.