De Limes leeft!

In deze aflevering vertelt emeritus hoogleraar Emily Hemelrijk over haar boek Eindelijk vrij. Dat het Romeinse Rijk voor een groot deel draaide op slavenarbeid is algemeen bekend. Veel minder mensen weten dat er in de oudheid ook veel vrijgelatenen waren. Op basis van uniek onderzoek naar grafteksten en afbeeldingen die door of voor vrijgelaten vrouwen zijn gemaakt, schetst Emily in dit boek een fascinerend beeld van hun ambities, mogelijkheden en beperkingen.

Dwars door Huissen loopt de limesweg die 2000 jaar geleden het Romeinse castellum (fort) in Arnhem Meinerswijk en het mogelijke castellum in de Loowaard met elkaar verbond. Aan deze limesweg lag een nederzetting in de vorm van lintbebouwing met halverwege een groot grafveld. Cor Neijenhuis is al 50 jaar actief als amateurarcheoloog in Huissen en vertelt over de onderzoeken naar het grafveld en de nederzetting voor de bouw van een nieuwe woonwijk. De Romeinse oorsprong van deze wijk Loovelden is op verschillende manieren gevisualiseerd en geeft de wijk een duidelijke identiteit mee.

De Liemers ligt in het rivierengebied tussen de Rijn en de IJssel in Gelderland en is al duizenden jaren een populaire plek om te wonen. In de Romeinse tijd liggen hier verschillende Germaanse nederzettingen net ten noorden van de Limes. De vele Romeinse vondsten laat zien dat er onderling veel contact is geweest. Amateurarcheoloog Alex Koster neemt ons deze aflevering mee in veertig jaar onderzoek in de Liemers. Hij is betrokken geweest bij alle opgravingen in Wehl en Didam, waar nederzettingen en grafvelden zijn teruggevonden.

De afgelopen jaren zijn de marskampen, of tijdelijke Romeinse legerkampen zoals Jens Goeree ze noemt, regelmatig in het nieuws geweest. Ondertussen zijn er vier kampen bekend op de Veluwe, die vanuit de lucht nog volledig zichtbaar zijn. Jens Goeree raakt als student geïnteresseerd in deze kampen. Hij ontwikkelt een model om de meest aannemelijke locaties van deze kampen aan te kunnen wijzen en ontdekt zelf twee nieuwe tijdelijke legerkampen. Luister naar deze aflevering waarbij we een uitstapje maken ten noorden van de Limes.

Deze zomer reis ik voor mijn podcast ‘De Limes leeft!’ door de provincie Gelderland. Ik ga voorbij de noordgrens van het Romeinse Rijk en start bij Museum het Pakhuis in Ermelo. In deze omgeving zijn twee tijdelijke legerkampen ontdekt, de eerste alweer 100 jaar geleden. In de eerste aflevering die binnenkort verschijnt, zal Jens Goeree alle ins en outs delen over de tijdelijke legerkampen.

Museum het Pakhuis besteedt ook aandacht aan deze bijzondere kampen met de tentoonstelling ‘Romeinen; ontmoetingen met smaak’. De zomervakantie is een ideaal moment voor een bezoek, want deze tentoonstelling is nog maar een paar maanden te zien.

Deze zomer zijn er leuke activiteiten voor kinderen, zoals een Romeinse soldatentraining en het spelen van Romeinse spelletjes, zie activiteiten.

Meer weten?

• Museum Het Pakhuis

• Tijdelijke Romeinse legerkampen in Ermelo

• Jonge Archeologenclub

• Aftrap Jonge Archeologenclub

foto: Mijn DMA

foto: Mijn DMA

foto: Mijn DMA

foto: Mijn DMA

foto: Mijn DMA

foto: Mijn DMA

foto: Mijn DMA

In Bodegraven, aan de rand van een nieuwbouwwijk, ligt de Hortus Populus. Dit is een Romeinse pluk- en oogsttuin waar duurzaam leven wordt gepromoot. Om een plek te creëren voor vrijwilligers en het organiseren van workshops, is ervoor gekozen om een Romeinse soldatenbarak te bouwen. In het centrum van Bodegraven heeft namelijk een Romeins Castellum gestaan. Alleen de hoofdpoort is terug gevonden. Ik spreek architect Gert-Jacob de Graaf, de initiatiefnemer van de bouw.

Archeologen kennen deze locatie in Zwammerdam als dé plek waar de beroemde Romeinse Zwammerdamschepen zijn gevonden en waar Castellum Nigrum Pullum onder de grond ligt. Voor 500 cliënten van zorginstelling Ipse de Bruggen is het echter hun woon én werkplek. Leen van Zwieten neemt me mee in zijn wereld van zorg. Hij vertelt hoe het Romeinse verhaal wordt meegenomen in het leven van de cliënten en zo betekenis krijgt. Tijdens mijn bezoek is Wouter Groenendijk van Bodac bezig met een opgraving net buiten het Romeinse fort. Hij vertelt wat er is gevonden en hoe de cliënten waardevolle hulp bieden tijdens de opgraving.

In deze zomerspecial van 'De Limes leeft!' reis ik langs de Limes in Zuid-Holland. Ik bezoek de locaties van de serie-expositie 'Goden, Gemmen en Geluk'. Vanaf Katwijk neem ik de bus naar Valkenburg. Ik stap uit bij de N206 en loop direct tegen een visualisatie van de Romeinse Limesweg. Na een kwartiertje wandelen loop ik door de hoofdpoort van het Castellum, die in de straat is gevisualiseerd. Het museum ligt bovenop het Castellum. Ik spreek met Gerrit Russchenberg van de Vereniging Oud Valkenburg.

In deze zomerspecial van 'De Limes leeft!' reis ik langs de Limes in Zuid-Holland. Ik bezoek de locaties van de serie-expositie 'Goden, Gemmen en Geluk'. Vandaag reis ik met de trein en bus naar het uiterste westen van de Neder-Germaanse Limes. Eeuwen geleden was vanuit Katwijk het mythische fort de Brittenburg nog te zien. In het Katwijks Museum spreek ik met collectiebeheerder Greet van Duijn. Het speerpunt van het museum is de kunstenaarskolonie van een eeuw geleden. Als het gaat over de Limes en de Romeinen, zijn ze in het museum het meest trots op hun versie van de Peutingerkaart.

In deze zomerspecial van 'De Limes leeft!' reis ik langs de Limes in Zuid-Holland. Ik bezoek de locaties van de serie-expositie 'Goden, Gemmen en Geluk'. Als afsluiting van deze bijzondere serie spreek ik met de bedenkers en makers van de tentoonstelling Tom Hazenberg en Patricia Pol. Deze tentoonstelling blijkt het startpunt van een groter project om de tentoonstelling verder langs de Limes te brengen en onderzoek te doen naar de betekenis van gemmen langs de Limes.