دانستنی‌ها

وقتی که دارین با دوستتون در مورد یک نظریه‌ی علمی ثابت شده بحث می‌کنین، ممکنه اون در جواب بگه: «خیلی خب، این فقط یک نظریه‌ست!». در حالیکه بحث در مورد یک قانون علمی ثابت شده به ندرت به جمله‌ی «خب، این فقط یک قانونه!» ختم میشه. علت چیه!؟

تفاوت یک نظریه و یک قانون چیه و آیا یکی بهتر از دیگریه؟

قوانین و نظریه‌های علمی، وظیفه‌های متفاوتی دارند. یک قانون علمی میتونه نتایج یک سری شرایط اولیه‌ی مشخص رو پیش بینی کنه. مثلا قانون علمی ممکنه بتونه رنگ موی احتمالی فرزند متولد نشده‌ی شما و یا مقدار مسافتی که یک توپ بیسبال بعد از پرتاب با زاویه‌ی مشخص طی میکنه رو، تخمین بزنه.

در مقابل، یک نظریه تلاش میکنه که بهترین توضیح منطقی درباره‌ی چرایی وقوع هر چیز به همون صورتیکه اتفاق میفته رو به ما بده.

یک نظریه ممکنه برای توضیح چگونگی اینکه والدینی با موهای قهوه ای صاحب بچه‌ای با موهای قرمز شدن، دست به دامن ژن های غالب و مغلوب بشه و یا اینکه برای فهم بهتر مسیر قوسی شکل یک توپ بیسبال پرتاب شده، از جاذبه استفاده کنه.

به صورت ساده‌تر، یک قانون پیش بینی میکنه که چه اتفاقی قراره بیفته در حالیکه یک نظریه چرایی و علت رو توضیح میده. یک نظریه هیچ وقت نمیتونه به یک قانون تبدیل بشه ولی با این حال یکی گاهی میتونه باعث بهتر شدن اون یکی بشه.

در قرن هفدهم یوهانس کپلر...

واقعیت چیست؟ دانش چیست؟ معنی زندگی چیست؟ این‌ها موضوعات مهمی هستند که ممکن است شما با آن‌ها برخورد کنید و وجود آن را بعنوان یک سفر درجاده یا اقیانوس، یک صعود، یک جنگ، یک کتاب، یک ریسمان، یک بازی یا پنجره‌ای از فرصت یا عمر کوتاه نور یک شمع، توصیف کنید.

2400 سال پیش،

یکی از متفکران مشهور تاریخ گفت: زندگی مثل این است که در غاری زنجیر شده باشیم و مجبور باشیم که سایه‌های متحرک روی دیوار را ببینیم...

منبع: ویدیوآل

سه هزار و پانصد سال پیش در مصر یک فرعون نجیب‌زاده قربانیِ حمله‌ای خشونت‌آمیز شد. البته این حمله فیزیکی نبود. چرا که این عضو خاندان سلطنتی ۲۰ سال قبل مرده بود. این حمله جنبه‌ای تاریخی داشت و به اصطلاح «نفرین محو یادگار» یا اقدامی در جهت زدودن خاطرات بود. یک نفر مجسمه‌ی فرعون را متلاشی کرد، یک اسکنه برداشت و سعی کرد نام و تصویر او را از تاریخ محو کند. این فرعون کی بود و در پشت این حمله چه چیزی قرار داشت؟

تاریخ اولین تست حاملگی به سال ۱۳۵۰۰قبل از میلاد در مصر باستان برمی­گردد. به عقیده‌ی مصری‌ها، تنها کافی است که روی دانه‌ی گندم یا جو ادرار کنید و منتظر بمانید، اگر یکی از آن‌ها سبز شد، تبریک می‌گویم شما حامله‌اید، اگر دانه‌ی گندم زودتر جوانه زد، دختر است و اگر جو، پسر.

در سال ۱۹۶۳ مطالعه­ی کوچکی این آزمایش را بازسازی کرد. نتیجه آن بود که این آزمایش توانست حاملگی را با دقت بسیار خوبِ ۷۰% پیش‌بینی کند، البته به طور مطمئن نتوانست جنسیت نوزاد را مشخص کند. دانشمندان حدس زدند که علت درست عمل کردن این آزمایش این بوده که ادرار زن حامله دارای مقدار زیادی استروژن است که موجب رشد دانه می­شود. حالا با این حساب می­توانیم این روش باستانی را به راحتی قبول کنیم زیرا آزمایش­های جدید حاملگی، در عرض چند دقیقه جواب بسیار دقیق را ارائه می­دهند.

پس این آزمایش‌‌ها چه‌طور عمل می‌کنند؟

«اندوه» بخشی از تجربیات انسان است. اما در طول قرن‌ها تناقض‌های زیادی درباره چیستی آن و این‌که اگر در‌واقع وجود دارد، پس برای آن چه کاری می‌توان انجام داد، وجود داشته است.

در ساده‌ترین شکل آن، اندوه به‌عنوان واکنشی طبیعی به یک موقعیت دشوار شمرده می‌شود. برای نمونه، هنگامی که دوستی از پیش شما می‌رود یا حیوانی می‌میرد، غمگین می‌شوید یا وقتی که دوستی می‌گوید: «من غصه دارم»، به‌طور معمول شما با پرسیدن «چه اتفاقی افتاده؟» واکنش نشان می‌دهید.

اما این‌که فرض کنید اندوه دلیلی بیرون از شخص(علتی بیرونی) دارد، نظریه‌ای جدید است. پزشکان یونان باستان درباره اندوه چنین نظری نداشتند. آن‌ها معتقد بودند که غم مایعی سیاه در درون بدن انسان است. بر طبق «سیستم مزاجی» آن‌ها، بدن و روح انسان با 4 مایع به نام «مزاج» کنترل می‌شد که تعادل بین آن‌ها تاثیری مستقیم بر سلامت و خلق فرد داشت.

پخته یا تنوری، آب‌پز یا کبابی، چیپس یا سرخ‌شده. به احتمال زیاد شما خوردن سیب‌ زمینی رو تو زندگیتون تجربه‌ کردین. در خوشمزگیش هیچ شکی نیست، اما حقیقت اینه که سیب‌ زمینی‌ نقش قابل ملاحظه‌‌ای در تاریخ ما داشته و فقط نمی‌شه بهش به‌عنوان یک ماده‌ی غذایی نگاه کرد. بدون سیب‌ زمینی این امکان وجود داشت که تمدن امروزی ما اصلا وجود نداشته باشه. ۸ هزار سال قبل در ارتفاعات کوه آند واقع در آمریکای جنوبی، ساکنان باستانی پرو، نخستین کسانی بودن که به کشت سیب‌زمینی رو آوردن...

منبع: ویدوال

تا جایی که می‌دونیم انگلستان در قرون وسطا هرگز مورد هجوم زامبی‌های یخی قرار نگرفت و هیچ اژدهایی به اونجا حمله نکرد، اما جنگ بزرگی که بین دو خاندان سلطنتی تا نسل‌ها ادامه داشت، موجب آشفتگی اون شده بود. این رویداد، شامل تعداد زیادی از کاراکترها با انگیزه‌های پیچیده و وفاداریِ متغیر بود. اگر این‌ها به نظرتون آشنا میاد به خاطر اینه که نبردهای تاریخی که به اسم «جنگ رُزها» شناخته می‌شن، به عنوان مبنایی برای داستان‌ بازی تاج و تخت یا گیم ‌آو ترونز مورد استفاده قرار گرفتن.

منبع: ویدیوآل و تد

وقتی صحبت از کشف بزرگ ارشمیدس می‌شود احتمالا شما همچین چیزی به ذهن‌تان می‌آید. اما این‌طور که معلوم شده، احتمالا این ماجرا بیشتر به این شکل بوده. در قرن سومِ پیش از میلاد، هیرو، پادشاهِ سیراکوز، ارشمیدس را برای نظارت یک پروژه‌ی مهندسی بسیار بزرگ و بی‌سابقه انتخاب کرد. هیرو سفارش ساخت یک کشتی بادبانی به اسم سیراکوز را داده بود که ۵۰ برابر بزرگتر از کشتی‌های جنگی مرسوم در دوران باستان بود. هیرو می‌خواست بزرگترین کشتی تاریخ را بسازد و آن را به عنوان هدیه به فرعون یونانی تبار مصر یعنی بطلمیوس تقدیم کند...

منبع: ویدوال

هزاران سال است که زندگی ما انسان‌ها با موسیقی گره خورده است. وقت شادی، غم، تمرکز، استراحت و تقریبا در همه‌ی لحظات زندگی خود دوست داریم به موسیقی گوش دهیم. ولی چرا موسیقی را دوست داریم و موسیقی در مغز ما چه واکنش‌ها و ساز و کاری ایجاد می‌کند؟

کیهان‌شناسان می‌گویند که جهان هستی میلیاردها سال پیش از انفجاری بزرگ بوجود آمد. انفجاری که از یک نقطه‌ی خیلی کوچک شروع شد. اکنون همه‌ی کهکشان‌ها و ستاره‌هایی که می‌بینیم بازمانده‌های آن انفجار عظیم هستند. البته مدت زمان خیلی زیادی نیست که این قضیه را می‌دانیم. در حقیقت کمتر از یک قرن پیش متوجه شدیم کهکشان‌ها از هم دور می‌شوند و از روی آن نتیجه گرفتیم جهان در حال منبسط شدن است، پس حتما نقطه‌ی شروعی داشته. ماده‌ای که در آن نقطه‌ی شروع وجود داشت اصلا شبیه به ماده‌ای که در اطراف خود می‌بینیم نبود. بعد از انفجار بود که همه‌ی این اتم‌ها، مولکول‌ها و ساختارهای بزرگ عالم ساخته شدند.

منبع: ویدیوآل و تپ