Drang naar Samenhang

Naast de stereotiepe complotdenker is er de zogenaamde empirische complotdenker, die veel waarde hecht aan eigen observaties. Zo leidt het zien van een duidelijke, rechte horizon op het strand, tot vertrouwen in het idee dat de aarde een platte koek is. Een interessante vraag is wat er gebeurt als deze mensen nieuwe observaties doen die tegenstrijdig zijn met hun idee. Met het doel dat te onderzoeken is een aantal Flat Earthers én ‘ronde aarde mensen’ afgelopen december naar Antarctica afgereisd om te kijken of de zon daar inderdaad niet ondergaat. Hebben flat earthers na deze expeditie hun mening aangepast? En hoe gemakkelijk passen wetenschappers hun mening aan? Je hoort het in deze aflevering. 

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Munro, D. (2024). Conspiracy theories, epistemic self-identity, and epistemic territory. Synthese, 203(113). https://doi.org/10.1007/s11229-024-04541-y

Craving Coherence, Substack Rolf Zwaan (inclusief link naar blog post Mickey Inzlicht)

In deze aflevering refereren we aan de volgende eerdere afleveringen: Puzzels, WIDM en QAnon (3), Complotdenkers: Wappies of snappier (76). Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hoewel het over het algemeen een goed idee is als mensen zelf kennis vergaren en kritisch denken, vertrouwen we in het dagelijks leven continu op experts. Zo vertrouw je erop dat de auto waarin je rijdt goed in elkaar zit, dat je huis blijft staan in een storm en dat je medicijnen doen wat ze moeten doen. Onze wereld zit zo complex in elkaar, dat we niet zonder (vertrouwen in) experts kunnen. Maar wat maakt iemand eigenlijk een expert en hoe weten we welke experts we zouden moeten vertrouwen? Je hoort het in deze aflevering.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen

Worsnip, A., Lane, D., Pratt, S., Napolitano, M. G., Gray, K., & Greene, J. A. (2025). Authority or autonomy? Philosophical and psychological perspectives on deference to experts. Philosophical Psychology, 1–36. https://doi.org/10.1080/09515089.2025.2475138

In deze aflevering refereren we aan de volgende eerdere aflevering: Hoe minder kennis, hoe stelliger (44). Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We doen het gemiddeld 10 keer per week. Liegen. Soms een leugentje om bestwil (‘Nee, ik vind het prima om thuis te blijven’), soms om persoonlijke informatie geheim te houden (‘Ik zit niet op Instagram’). Maar wat zien we eigenlijk als liegen? Wat zijn (nog meer) redenen om te liegen? En met welke methoden proberen we leugens te detecteren (en hoe goed werken die)? In deze aflevering bespreken we wat we weten over liegen op basis van wetenschappelijk onderzoek, van filosofische inzichten tot neurologische studies (en alles daartussenin).

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Brennen, T., & Magnussen, S. (2023). Lie detection: What works? Current Directions in Psychological Science, 32(5), 395-401. https://doi.org/10.1177/09637214231173095

Reins, L.M. & Wiegmann, A. (2021), Is lying bound to commitment? Empirically investigating deceptive presuppositions, implicatures, and actions. Cognitive Science, 45: e12936. https://doi.org/10.1111/cogs.12936

https://www.psychologytoday.com/us/blog/finding-a-new-home/202207/research-reveals-the-most-common-reasons-people-lie

https://mindlabneuroscience.com/lying-exploring-the-neuroscience-behind-it/

In deze aflevering refereren we aan de volgende eerdere afleveringen: Bullshit (7), Donald Trump begrijpen (20), Er zit iets tussen je tanden (75), en Limburgers begrijpen (114). Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Dit is een herhaling van aflevering 94, een van onze favoriete afleveringen. Vooral bedoeld voor onze nieuwe luisteraars, maar ook voor wie hem nog niet eerder heeft gehoord of hem nog een keer zou willen horen. Zeker in de roerige tijd waarin we nu leven is het belangrijk om goede gesprekken te (kunnen) voeren.

We kletsen heel wat af met z’n allen en daardoor zou je haast vergeten hoe complex het voeren van een gesprek eigenlijk is. In deze aflevering gaan we dieper in op de functie van stiltes laten vallen tijdens een gesprek en het gebruik van de woorden ‘uh’ en ‘um’ (en het verschil daartussen). Tot slot gaan we in op een recent artikel waarin een groot aantal regels is opgesteld voor het voeren van een goed gesprek over een beladen onderwerp, de politiek. Want hoe moeilijk ook, het wordt pas echt lastig als we dit soort gesprekken niet meer zouden voeren. 

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Clark, H.H., & Fox Tree, J.E. (2002) Using uh and um in spontaneous speaking. Cognition, 84, 73-111.

Pickering, M.J. & Garrod, S. (2004). Toward a mechanistic psychology of dialogue. Behavioral and Brain Sciences, 27,169-190.

Artikel Onze Taal

Artikel Volkskrant

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen is hier te vinden.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Om je eigen persoonlijkheid te weten te komen, kun je een (online) test doen, of iemand bevragen die jou goed kent. Maar wetenschappers hebben recent ontdekt dat AI op basis van je gedrag op sociale media even goed jouw persoonlijkheid kan inschatten. De kennis over jouw persoonlijkheid wordt vervolgens gebruikt om je gepersonaliseerde berichten te laten zien, ook wel microtargeting genoemd. Hoe goed werkt microtargeting en waarom is het een probleem? En telt een gewaarschuwd mens voor twee? Je hoort het in deze aflevering van Drang Naar Samenhang. 

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Carrella, F., Simchon, A., Edwards, M., & Lewandowsky, S. (2025). Warning people that they are being microtargeted fails to eliminate persuasive advantage. Communications Psychology, 3 (15).. https://doi.org/10.1038/s44271-025-00188-8

Simchon, A., Sutton, A., Edwards, M., & Lewandowsky, S. (2023). Online reading habits can reveal personality traits: Towards detecting psychological microtargeting. PNAS Nexus, 2(6), https://doi.org/10.1093/pnasnexus/pgad191

Youyou, W., Kosinski, M., & Stillwell, D. (2015). Computer-based personality judgments are more accurate than those made by humans. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(4), 1036-1040.

Zarouali, B., Dobber, T., De Pauw, G., & de Vreese, C. (2022). Using a personality-profiling algorithm to investigate political microtargeting: assessing the persuasion effects of personality-tailored ads on social media. Communication Research, 49(8), 1066-1091.

Online persoonlijkheidstest

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Als het je maar niet lukt om af te vallen, minder aankopen te doen of vaker vlees te laten staan, zou dat vooral aan jezelf liggen. Je bent niet succesvol in het veranderen van je gedrag, omdat je onvoldoende zelfcontrole hebt. Dat blijkt echter maar een deel van het verhaal. Onze omgeving is vaak ook zo ingericht dat deze ons niet helpt om ons gedrag te veranderen. Ongezonde snacks zijn vaak goedkoop en makkelijk verkrijgbaar, producten zijn goedkoop en snel gekocht en het aanbod en de prijs van vleesvervangers laat nog te wensen over. Het aanpassen van onze omgeving - door onszelf of door anderen - kan ons helpen meer zelfcontrole uit te oefenen. Wij doken de studio in om deze nieuwe inzichten op het gebied van zelfcontrole te bespreken.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Hofmann, W. (2024). Going beyond the individual in self-control research. Nature Reviews Psychology, 3, 56-66. https://doi.org/10.1038/s44159-023-00256-y

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Een nieuw en gevaarlijk virus waart rond. Je kunt je hier tegen beschermen met een vaccin. Om mensen te overtuigen zich in te laten inenten kun je ervoor kiezen om je te richten op het benoemen van de voordelen van het vaccin, of op de nadelen van het niet nemen van het vaccin. Als zender van de boodschap heb je hier een keuze en de keuze die je maakt wordt framing genoemd. Framing is een fenomeen dat in veel verschillende onderzoeksvelden en contexten wordt onderzocht. Wat weten we op basis van al die onderzoeken over de effecten van framing? Hoe komen die effecten tot stand? En hoe kun je zelf je bericht het beste verpakken als je mensen wilt beïnvloeden? We bespreken het allemaal in deze aflevering van Drang naar Samenhang.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Flusberg, S.J., Holmes, K.J., Thibodeau, P.H., Nabi, R.L., & Matlock, T. (2024). The psychology of framing: How everyday language shapes the way we think, feel, and act. Psychological Science in the Public Interest, 25(3), 105-161. DOI: 10.1177/15291006241246966

Sibo Kanobana over de veranderende betekenis van woorden in taal, Universiteit van Nederland

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

December, een maand van gezelligheid, lichtjes in het donker en samenzijn. Maar ook een maand waarin we druk zijn met het kopen, geven en ontvangen van cadeautjes. Waar komt die traditie vandaan? Wat zijn de effecten van het geven van cadeautjes? En hoe is het om ze te ontvangen? Ook hebben we in deze laatste aflevering van het jaar wat tips voor wie nog druk op zoek is naar het ultieme kerstcadeau. Zelf zouden we heel blij worden van een goede beoordeling op Spotify of ApplePodcasts. Fijne feestdagen! Wil je meer weten over de psychologie van feestdagen? Luister dan ook (nog een keer) naar aflevering 50! 

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Aknin, L.B, Dunn, E.W., Proulx, J., Lok, I., & Norton, M.I. (2020). Does spending money on others promote happiness?: A registered replication report. Journal of Personality and Social Psychology, 119(2), e15-e26.

Baskin, E., Wakslak, C.J., Trope, J., & Novemsky, N. (2014). Why feasibility matters more to gift receivers than to givers: A construal-level approach to gift giving. Journal of Consumer Research, 41(1), 169–182. https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1086/675737

Novotny, A. (2022). What happens in your brain when you give a gift? 

Park, S., Kahnt, T., Dogan, A. et al. (2017). A neural link between generosity and happiness. Nature Communications, 8, 15964. https://doi.org/10.1038/ncomms15964

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In deze aflevering verkennen we de fascinerende wereld van accenten. Van de invloed van een accent op hoe je wordt gezien tot de charme van een zangerig Italiaans of het prestige van Algemeen Nederlands – het komt allemaal voorbij. We bespreken hoe accenten ontstaan, welke vooroordelen eraan kleven, hoe de media hier handig gebruik van maken en hoe een accent kan bijdragen aan culturele trots en persoonlijke identiteit.

Of je nu trots bent op je accent of het probeert af te leren, het blijft een belangrijk deel van je identiteit. Luister naar deze aflevering en ontdek hoe accenten ons dagelijks leven beïnvloeden!

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Boduch-Grabka, K., & Lev-Ari, S. (2021). Exposing individuals to foreign accent increases their trust in what nonnative speakers say. Cognitive Science, 45:e13064. https://doi:10.1111/cogs.13064

Grondelaers, S., van Hout, R., & van Gent, P. (2019). Re-evaluating the Prestige of Regional Accents in Netherlandic Standard Dutch: The Role of Accent Strength and Speaker Gender. Journal of Language and Social Psychology, 38(2), 215-236. https://doi.org/10.1177/0261927X18810730

Grondelaers, S., van Hout, R., & van der Harst, S. (2015). Subjective accent strength perceptions are not only a function of objective accent strength. Evidence from Netherlandic Standard Dutch. Speech Communication, 74, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.specom.2015.07.004.

Khattat, T., Gutierrez, J., Tovar, E., Yang, G., Jackson, A., & Maldonado, E. (April 15, 2024). Language ideologies in animated films: Why does that character sound like that? Languaged Life. 

Nejjari, W., Gerritsen, M., van Hout, R., & Planken, B. (2020) Where does a ‘foreign’ accent matter? German, Spanish and Singaporean listeners’ reactions to Dutch-accented English, and standard British and American English accents. PLoS ONE, 15(4): e0231089. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0231089

Rice, P. (February 2, 2006). Linguistic profiling: The sound of your voice may determine if you get that apartment or not. Washington University, Newsroom. 

Geluidsfragment Marciano Vink en Mario Been: https://www.youtube.com/watch?v=MtcTGy7oJas&ab_channel=ESPNNL.

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Online spelletjes met je vrienden, korte filmpjes van onbekenden en de nieuwste aflevering van je favoriete serie. Het aanbod van entertainment via digitale media is groter en toegankelijker dan ooit. Je zou denken dat we ons daardoor geen seconde meer hoeven te vervelen. Niets blijkt echter minder waar. We vervelen ons juist steeds vaker en lopen het risico om een chronisch gevoel van verveling te ontwikkelen. Waarom dit erg is en op welke manieren digitale media verveling juist verergeren in plaats van verminderen bespreken we in deze aflevering. Daarnaast duiken we in de wondere wereld van het organiseren van je besteklade.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bron

Tam, K.Y.Y., & Inzlicht, M. (2024). People are increasingly bored in our digital age. Communications Psychology, 2, 106. https://doi.org/10.1038/s44271-024-00155-9

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier. Mocht je mee willen doen aan het onderzoek naar de besteklade, geef dan je indeling door via [email protected]. We zijn benieuwd!

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.