Dział Zagraniczny

Jaguar, największy kot obu Ameryk, to gatunek zwornikowy: kontroluje populację innych zwierząt, zachowując w ten sposób równowagę ekosystemu. Niestety, rozwój cywilizacyjny na tych terenach stanowi niebezpieczeństwo dla zielonego korytarza, dzięki któremu drapieżnik zachowuje szeroką pulę genową. Z 34 obszarów jego bytowania, 25 jest jest zagrożonych, w tym 8 krytycznie.

O współistnieniu ludzi z drapieżnikami opowiada Piotr Chmielewski: specjalista ds. ochrony przyrody z fundacji WWF Polska.

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

Literacką nagrodę Nobla poza Olgą Tokarczuk dostał też w tym roku Peter Handke. Ten drugi werdykt budzi spore kontrowersje, bo austriacki pisarz słoweńskiego pochodzenia podważa drobiazgowo udokumentowane zbrodnie popełnianie podczas wojen w byłej Jugosławii. Przemawiał też na pogrzebie byłego serbskiego prezydenta Slobodana Miloševića, który zmarł w haskim areszcie oczekując na proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, między innymi w związku z wydarzeniami w Bośni.

W przyszłym roku minie ćwierć wieku od ludobójstwa w Srebrenicy, gdzie Serbowie zamordowali 8 tys. bośniackich mężczyzn i chłopców. Ich śmierć jest dobrze upamiętniona, ale mniej mówi się o innych ofiarach tamtej zbrodni: kobietach. Masowo gwałcone, zmuszane do rodzenia dzieci powstałych z tej przemocy, do dziś borykają się z nieprzepracowaną traumą i brakiem sprawiedliwości.

O cierpieniach zgwałconych kobiet w Bośni i Hercegowinie opowiada Sylwana Dimtchev: popularyzatorka wiedzy o islamie, autorka bloga Zwykły Zeszyt.

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

Kawowce uprawia się w tzw. pasie kawowym pomiędzy oboma zwrotnikami, ale globalne ocieplenie to zmienia: plantacje pojawiają się już w Kalifornii czy Hiszpanii. Nie wiadomo jednak jak się tam przyjmą na większą skalę, tymczasem wzrost temperatur niszczy kultywacje w dotychczasowych krajach producenckich - do 2050 r. Etiopia, skąd pochodzi kawa, ma stracić nawet 85 proc. swoich upraw. Popularna dziś używka stanie się wówczas towarem premium, za który będzie trzeba słono płacić.

O tej niepewnej przyszłości, oraz teraźniejszych problemach drobnych rolników z Ameryki Łacińskiej opowiada Konrad Oleksak z warszawskiej palarni kawy SIMPLo.

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

Florentino Ariza, główny bohater "Miłości w czasach zarazy" kolumbijskiego noblisty Gabriela Garcíi Márqueza, wyobraża sobie, że zdobędzie fortunę i rękę swojej wybranki dzięki wyłowieniu złota z zatopionego u wybrzeży jego ojczyzny galeonu San José. To nie fikcja literacka: taki okręt naprawdę poszedł w tych wodach na dno w 1708 r., a wartość jego ładunku jest współcześnie oceniana na między 10 a 20 mld dolarów. Przez trzy wieki nikt nie potrafił go jednak odnaleźć, a choć niedawno (rzekomo) udało się to prywatnej firmie, to teraz trwa zażarty spór sądowy o ustalenie własności majątku, do którego pretensje zgłasza kilka stron.

Według dokumentów opublikowanych w tym roku przez hiszpańskie ministerstwo kultury, na dnie Morza Karaibskiego spoczywa 681 okrętów, z których wiele zatonęło z tonami skarbów na pokładzie. Ale wbrew wizji przedstawianej w filmach i książkach przygodowych, poszukiwanie tego bogactwa to żmudna, monotonna praca, która nawet zakończona sukcesem może na końcu oznaczać bankructwo i długi.

O wyzwaniach, jakie na Karaibach czekają podejmujących się tego zadania, opowiada Tomek Michniewicz: reporter i autor książki "Gorączka. W świecie poszukiwaczy skarbów".

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

W "Made in Hong Kong", klasycznym filmie kina niezależnego z tej dawnej brytyjskiej kolonii, starszy przestępca poucza młodszego i w pewnym momencie reflektuje się słowami: "Tak dużo jeżdżę na północ, że zaczynam mówić jak oni". Mężczyzna ma na myśli język: w Hong Kongu mówi się bowiem po kantońsku, a w Chinach kontynentalnych po mandaryńsku. Film nakręcono w 1997 r., gdy Londyn oddawał półwysep Pekinowi, a scena okazała się pod wieloma względami profetyczna, czego przykładem są kolejne dzieła najbardziej kasowego lokalnego reżysera, Stephena Chowa: słynny "Shaolin Soccer" ma dialogi w całości po kantońsku, późniejszy "Kung Fu Hustle" już jest częściowo po mandaryńsku, a bijąca rekordy box office'u "Syrena" już tylko w tym drugim języku.

Choć po latach 80., gdy maleńki Hong Kong kręcił trzecią największą liczbę filmów na świecie po Stanach oraz Indiach, zostało tylko wspomnienie, to lokalne kino najlepiej uchwyca zachodzące na półwyspie zmiany i pozwala zrozumieć przyczyny toczącego się tam właśnie konfliktu.

O kinematografii Hong Kongu opowiada Jagoda Murczyńska: redaktorka książki "Made in Hong Kong. Kino czasu przemian", oraz współorganizatorka Azjatyckiego Festiwalu Filmowego Pięć Smaków.

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

W tym roku pożary spustoszyły nie tylko wielkie obszary Amazonii, ale również lasów w Afryce Środkowej, na Indonezji, Syberii, a nawet Arktyce. Mimo tych kataklizmów, planeta się zieleni, bo miliardy nowych drzew sadzą Chiny, Indie, czy Australia. Problem w tym, że te nowo stworzone ekosystemy nie są w stanie wchłonąć tak wielkich ilości dwutlenku węgla, jak coraz szybciej znikające lasy pierwotne. Na osiągnięcie porównywalnej z nimi dojrzałości, obecne nasadzenia będą potrzebowały od 300 do 500 lat.

O tym, jak ważne są dla ludzkości lasy pierwotne, opowiada Wojciech Doroszewicz: przyrodnik z Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego oraz członek Fundacji Terra Brasilis.

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

Ciągnąca się już od 2011 roku wojna domowa w Syrii kosztowała życie ponad 320 tys. osób, wygoniła z domów 7,5 mln osób i zrównała z ziemią całe miasta: tylko na Rakkę spadło 4,5 tys. bomb. Niedawna decyzja Donalda Trumpa o wycofaniu z kraju amerykańskich żołnierzy na nowo rozpętała przemoc w kontrolowanym przez Kurdów północnym regionie.

Lata wojny nie przyniosły żadnego przełomu. Przeciętnym Syryjczykom żyje się dziś gorzej, niż przed wybuchem walk. Państwo Islamskie wcale nie zostało pokonane, tylko wróciło do działalności w najbardziej odpowiadającej mu formie. A prawdziwym zwycięzcą konfliktu okazuje się wciąż sprawujący władzę Baszszar Asad.

O sytuacji na miejscu w najnowszym odcinku podcastu opowiada Paweł Pieniążek: reporter, współpracownik "Tygodnika Powszechnego" i autor książki "Po kalifacie. Nowa wojna w Syrii".

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

W Gruzji najważniejsza jest rodzina. Mieszkańcy kaukaskiego kraju nigdy nie odmawiają krewnym, miesiącami goszczą ich w swoich mieszkaniach, hucznie obchodzą wesela i stypy. Największą miejscową atrakcją turystyczną stała się słynna supra - biesiada z własnym wodzirejem i rozbudowanymi toastami. Ale taki styl życia jest kosztowny.

Według badań socjologicznych z zeszłego roku, zadłużenie gruzińskich gospodarstw domowych w stosunku do PKB wynosi 31,5 proc., aż dwukrotnie więcej niż w sąsiedniej Armenii. Ograniczenia w braniu kredytów konsumpcyjnych wprowadzono dopiero w styczniu, długi do spłacenia ma dwie trzecie Gruzinów, a 89 proc. z nich nie posiada żadnych oszczędności.

O przyczynach gruzińskiego zadłużenia opowiada Stasia Budzisz: reporterka i autorka książki "Pokazucha. Na gruzińskich zasadach".

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

W zeszłym miesiącu, w wyniku poparzeń odniesionych po próbie samospalenia, w Teheranie zmarła Sahar Khodayari. Dziewczyna w tak dramatyczny sposób protestowała przeciw ciąganiu jej po sądach za wślizgnięcie się na stadion podczas meczu ulubionej drużyny piłkarskiej. Od 1982 r. Iranki mają bowiem zakaz oglądania męskich sportowców z trybun i choć nigdy nie został on formalnie uchwalony, to policja skrupulatnie go przestrzega. Kilka miesięcy przed śmiercią Khodayari, jej koleżanka Forough Alaei zdobyła pierwszą nagrodę w kategorii "Reportaż Prasowy" na konkursie World Press Photo za zdjęcia dokumentujące, jak miejscowe kobiety przebierają się za mężczyzn, żeby móc jednak oglądać mecze na żywo.

Choć Iranki nie mogą kibicować na stadionach piłkarskich, to równocześnie władze pozwalają im startować w różnych dyscyplinach, w tym niezwykle popularnych w tym kraju sportach walki. Dla reprezentantek w grapplingu, konkurencji wymagającej wyjątkowo bliskiego kontaktu fizycznego z przeciwniczką, surowe prawa obyczajowe są równie wielkim wyzwaniem, co same zawody.

O specyfice takich przygotowań w najnowszym odcinku podcastu opowiada Irena Preiss: mistrzyni świata w grapplingu i była trenerka kadry narodowej Iranu w tej dyscyplinie.

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny

Instituto Nacional to najbardziej prestiżowe liceum w Chile: skończyło je 18 prezydentów tego kraju, oraz jeden peruwiański. Ale za imponującą fasadą kryje się brzydka rzeczywistość: niedziałające ogrzewanie, nieszczelne okna, przeciekający dach, zdewastowane toalety. To dlatego, że szkoła jest publiczna, a Chile ma największe nierówności edukacyjne na świecie - placówki finansowane przez gminy ledwo stać na opłacanie rachunków, podczas gdy te prywatne opływają w luksusy, ale mają czesne uniemożliwiające naukę komukolwiek spoza wąskiej elity finansowej.

Od wielu tygodni uczniowie Instituto Nacional obrzucają policję koktajlami Mołotowa z dachu swojego liceum, a mundurowi odpowiadają gazem łzawiącym i nalotami na szkołę. Gdy dekadę temu w tej samej placówce zaczął się strajk okupacyjny, w ciągu trzech tygodni podjęło go 800 tys. uczniów w całym kraju, paraliżując miejscową edukację i zmuszając Chile do historycznych reform. Czy tym razem będzie podobnie?

O gorących emocjach chilijskich uczniów opowiada Mateusz Mazzini: socjolog z Polskiej Akademii Nauk oraz współpracownik tygodnika "Polityka".

Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/

Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info

Jeżeli podoba Ci się ten podcast, to możesz mnie też wesprzeć dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite: https://patronite.pl/dzialzagraniczny