Faggudu e ɓamtaare Afrik

Heɗiiɓe rfi fulfulde, on caalminama. On njettaama.  E ndee yonteere taskaram men Faggudu e ɓamtaare Afrik, no laatinee gila Abijan, laamorde Koddiwaar. Men Warno gaa ngam tawtoreede e kawtal fagguduyankowal ko faati e ɓamtare Afrik. Ngal kawtal noddiraangal « AFRICA CEO FORUM » sosaa ko gila hitaande 2012.

E oo taskaram kaaleten ko fii ɓeydagol cogguuli ñaamri e nder leyɗeele ɗee. Ko ɗum waawi battinnde e faggudu leyɗele men ? Ko haani wonnde darnde laamuji ɗi fii sarɗingol cogguuli ɗin ka luumo ? No renndo ngoo yiiri oo alhaali ? Ngam jaabaade ɗee naamne, koɗo men ko Yaaya BARI, fagguduyankeejo jeyaaɗo Senegaal wuurɗo Faransi.

E oo taskaram hannde kaaleeten  ko fii  ɓeydagol coggu luwaasi e nder  yoga  e leyɗe Afrik. Ko saabi coggu luwaasi no ɓeydoo  e nder gure laamorɗe ɗee ? Ko ngol ɓeydagol waawi battinnde e faggudu leyɗele ɗee? Ko holɗe e peeje haanaa waɗeede fii falagol walla faddagol ngol ɓeydagol ɗii cogguuli ?Ngam jaabade ɗee naamne, eɗen njaɓɓii Aamadu Tijjaan BARI, fagguduyankeejo tergal e nder fedde nde wonaa-laamuyankoore ɓetoore golle lamuuji. Maymuuna Jallo, ko hooreejo Ajansi toppiitiiɗo luwaasi cuuɗi. Ko o ɓooyɗo  e ngal meccal. Kolla Bari ko halfinaaɗo cuuɗi luweteeɗi e nder laamorɗe  Bamako, Abijan e Dakaar. O haalanan en ko saabi luwaasi no ɓeydii e ɗee laamorɗe, ko serndi cogguli ɗii e nder ɗee gure mawɗe.Heɗiibe RFI Fulfulde, hannde, ko nii woni toɓɓere taskaram men, Faggudu e ɓamtaare AfriK.

E nder oo taskaram kaleeten ko fii ɓeydagol coggu luwaasi Senegaal. Ko saabi coggu Lowasi no ɓeydoo e oo wakati? Ko ngol ɓeydagol waawata battinnde e faggudu leydi ndii? Ko holɗe e peeje haanaa ɓameede ngam faddagol ngol ɓeydagol ɗii cogguuli ?

Ngam jaabaade ɗe naamne, eɗen njaɓɓii Mammadu Njaay, njaaydiyanke, jeyaaɗo Senegaal, hertoriɗo faggudu. Maymuuna Jallo, ko hooreejo Agensi toppiitiiɗo luwaasi galleeje. Ko o neɗɗo ɓooyɗo e ngal meccal. O haalanan en kanko kadi ko saabi luwaasi no ɓeydoo e ko kolno ɗii agensiiji woni e gollirde.

En yewtidan kadi e Abdulay Acc, Ko hoɗuɗo e suudu luwaandu.

Hannde kaleeten ko fii ɓamtaare dowri e nder leyɗe Afrik. Rewɓe no njogii e ngal gollal geɓal (geɗal)  mawgal. En bismoto gooto e rewɓe daraniiɓe renndo e ɓamtaare, tinktinii ɓamtaare dowri ndii.Eɗen jaɓɓii Mariam sow hooreejo fedde nde wonaa-laamuyankoore no wi'ee "Enda Tiers monde", hertorɗo eltugol e hirjinnde rewɓe dowri. O ɓoyii gollude  e pelle ƴettoje peeje wallitotooɗe ɓamtaare rewɓe e nder dowri.

Heɗiiɓe RFI fulfulde min bismiima on nder taskaram men ‘’faggudu e ɓantaare Afrik’’ Faandaare faggudu e ɓamtaare Afrik, ko faaminde on, no leyɗe ɗee fewndori to baŋŋe jawle, ɓamtal, e saɗteende walla caɗeele ko yowitii e ɓamtaare Afrik.E oo taskaram kaleeten  ko fii ɓeydagol cogguuli conndi fariin immiidi kamhuuri (ble). Ko saabi coggu fariin no ɓeydii? Ko holɗum hawre hakkunde  Ukreeniya e Ruusiya battini e ɗii cogguuli? Holɗen e gabbe waawaa  huutoreede ngam moƴƴinnde mburu/bireedi tawa wonaa fariin qamhuuri ? Ko hol e peeje hanaaa waɗeede ngam falagol ngol ɓeydagol ɗii cogguuli ?Ngam jaabade ɗe naamne, eɗen njaɓɓii Buubakar BARI, hooreejo baylaari  no wi’ee " Moulin d'Afrik" sosiyete wonɗo Gine wayloowo qamhuuri waɗta ndi conndi fariin. Suleymaan Seek ko mo gandal mum yaaji e fannu golle mburu. O haalanan en peeje goɗɗe waawaaɗe huutoreede ngam moƴƴinnde mburu tawa wonaa conndi qamhuuri.En yewtidan kadi e Abuu Abdulaay Sow, fagguduyanke.Heɗiibe RFI Fulfulde, hannde, ko nii woni toɓɓe taskaram men, Faggudu e ɓantaare AfriK.

E ndee yontere, taskaram Faggudu e Ɓamtaare Afrik no haala ko faati e ŋakkere kerosen. Gila jonte ɗiɗi jeertinande waɗii e nder Senegaal e ɗen baŋŋe. Ko addi ngol kulol ? Tawu si ndee ŋakkere no laati wala ko kulol tan? Ko haani wonude ndarde ardiɓe ɓee ? Tawu si ngal Kereseen no humondiri e ɗee hare mbaɗooje hakkunde Ukreeniya e Ruusiya ? Ko ɗum waawi battinnde e faggudu leyɗe Afrik ?Ngam jaabade ɗee naamne hoɓɓe ɓe njaɓɓiɗen ko Komadan Malik TALL. Komandajo kiɗɗo, diiseteeɗo e baŋŋe laaɗe wiiriije. E oo ɗoo saha ko o hebloowo e oo fannu.En jewtidan e Ibrahima Bashir Darame, hooreejo kumpital, Petrosen, sosiyete halfinaaɗo wiɗtagol e asugol petrol e nder Senegal. Abdul Gaadri Jallo, ko mo hakkille mum seeɓi e fannu karallaagal laaɗe ndiwooje.Ko injeniyeerjo "Air France". Ɓe fof, ɓeydan laɓinannde en ndee toɓɓere men hannde.

E oo taskaram kaleeten  ko haala ñollu leydi no wi'ee Angere e fransiire. Ɗum ko huunde huutorteende e demal. Holno leyɗeele Afrik ɗee woni e heɓirde ɗum ? No woodi e leyɗe wonɗe e sennditande ɗum remooɓe mum, ko woni nafoore ɗum?                                                                                                                                                                                                          Ngam jaabade ɗee naamne eɗen jaɓɓii Yaasin Jebaan, hooreejo sosiyete dilloowo e ngeyngu angreeji  omo noddiree "Sosiete africaine de distribution d'intrants agricole". Oo sosiyete maɓɓe no yeeya ñolu biyo e nder leyɗee ɗuuɗuɗe  e nder Afrik tentinii Senegaal. En heɗoto kadi seeditannde Buubakar Mbaalo remoowo jeyaaɗo Kaasamansi, huutotoowo ñulu.

E oo taskaram hannde kalenten  ko alhaali asugol jamɗe oogirɗe taweteɗe e nder fello Simandu, wonngo Gine. Laamu faddewu nguu waɗii cifodiral/kaɓol hakkunde maɓɓe e sosiyeteeji dillooji e oo fannu. Ko ndee eɓɓoore Simandu saawi, wala ko mbaawɗen faamude e ndee eɓɓoore ? Ko woni e ngal nanondiral hakkude  "Winning Consortium, Rio Tinto Simfer" e laamu Gine. Ko wonata battane ngal ahodal e nder Gine?     Koɗo men ko Akumba Jallo, jaaydeyanke hertoriɗo, oorgirɗe, ko o teral ngoomu Gine halfinaangu Oogirɗe. En njewtidan kadi e  Aamadu Ba, ardiiɗo fedde sosiyete siwil no wi'ee "Aktion Miin Gine".

Heɗiiɓe RFI Fulfulde min bismilla on nder taskaram men ‘’Faggudu e Ɓamtaare Afrik. Faandaare Faggudu e Ɓamtaare Afrik, ko faaminde on, no leyɗe fewndori to baŋŋe jawle, ɓamtal e saɗteende walla caɗeele ko yowitii e ɓamtaare Afrik. E nder yewtere ndee, kaaleten ko ko fewti e naftorgol walla asugol gaas e nder Senegal. Holko e nafoore ɗum addanta leydi ndii ? Ngam jaabaade ɗum, koɗo men ko Mammadu Faal Kaan, karralo, cukko koolaaɗo kuuɓal Gomu toppitiingu alhaali petorol e gaas Senegal, no wi’ee e faransiire « Comité d’Orientation et Strategique du Petrol et du Gaz. COS /PG ». En keɗoto kadi Ibrahima Bashir DARAME, ngardiiɗo humpito e jokkondiral "Petrosen", Jannginoowo e fannu Gaas.Gaynirten ko Akummba JALLO, jeyaaɗo Gine. Ko o jannginowo, hertorɗo oogirɗe leydi wono petorol e gaas.