Faggudu e ɓamtaare Afrik

Yewtere men Faggudu e ɓamtaare Afrik e ndee yonteere, kaalenten Ko fi ustagol semmbe kaalis Ero ɓuri kaalis Dolaar. E oo ɗo saha ko ɗiin kalisiiji ɗiɗi (dolaar e oro) poti doole e jereeji winndere. Men mbaɗi heen yuurnito ngam anndude holko ɗuum firti. Ko ɗum waawi jibinande e faaggu nduu e nder leyɗeele Afrik. Koɗo men hannde ko Mammadu NJAAY, jaayndiyankeejo heertoorɗo faggugu. E nder yewteere ndee, en keɗoto kadi Aamadu JALLO, dilloowo e ngeyngu hakkunde leyɗeele.

Heɗiiɓe RFI Fulfulde min bismiima on e nder taskaram ’Faggudu e Ɓamtaare Afrik. Faandaare faggudu e Ɓamtaare Afrik, ko faaminde on, no leyɗe fewndori to baŋŋe jawle, ɓamtal e saɗteende walla caɗeele ko yowitii e ɓamtaare Afrik.E oo taskaram kalenten Ko laabi kessi kuutorteeɗi ngam neldude kaalisi e nder leyɗele hirnaage Afrik banŋge. Holko karalle kese ɗee wayli e neldugol kaalisi (mbuuɗi)? No ɗaɗiyankooɓe neldirta walla addirta kaalisi e nder leyɗele Afrik / Ko caaɗeele honɗe ɓe wonndi ?Koɗo men ko Mammadu Njaay, njaaydeyanke hertorɗo faggudu hooreejo lowre internt.

Heɗiiɓe RFI fulfulde min bismima on e nder taskaram faggudu e ɓamntaare Afrik. Faandaare faggudu e ɓamtaare Afrik, ko faaminde on, no leyɗe fewndori to baŋŋe jawle, ɓamtal e saɗteende walla caɗeele ko yowitii e ɓamtaare Afrik. E o taskaram kaalenten ko battane follotiro KAN 2022 e fannu faggudu e nder leyɗe men. Holko ɗum waawi ɓeydude e faggudu men ? Ko honno yeeyooɓe huutori oo Kan  ɓe dañi ngartam? Ngam jaabagol ɗe lamnde hiɗen jaɓɓii Docteer Aamadu Tijjaani Li, fagguduyankeejo , jannginoowo to duɗal mawngal Seek Anta Joop,   Dakar.Heɗiibe Rfi Fulfulde, ko ɗum woni toɓɓere taskaram, Faggudu e ɓantaare AfriK.

E oo taskaram hannde kaalenten Ko battane hare wonɗe hakkunde Ruusiya e Ukereeniya e dow faggudu leyɗele Afrik, kono kadi e battane mum ɓiɓɓe afriknaaɓe wuurɓe leyɗe Orop. Holko ndee hawre waawi battinnde e faggudu Afrik ? Ko woni darnde hooreeɓe leyɗele ɗee ? Koɗo men ko Mammadu Faalilu Jallo fagguduyankeejo, jannginoowo  faggudu e nderduɗe mawɗe Gine.  Nultodiraaɗo RFI Fulfulde Beljik yewtiidi e ɗanniyankooɓe afriknaaɓe wonuɓe  e nder ndii leydi.E nder yewteere ndee, en keɗoto kadi gooto e juɗooɓe mburu to Abijan, Koddiwaar.

E oo taskaram kaaleten ko fii ɓeydagol cogguuli ñaamri e nder leyɗeele ɗee. Ko ɗum waawi battinnde e faggudu leyɗele men ? Ko haani wonnde darnde laamuji ɗi fii sarɗingol cogguuli ɗin ka luumo ? No renndo ngoo yiiri oo alhaali ? Ngam jaabaade ɗee naamne, koɗo men ko Yaaya BARI, fagguduyankeejo jeyaaɗo Senegaal wuurɗo Faransi.

E ndee yontere, taskaram Faggudu e Ɓamtaare Afrik no haala ko faati e ŋakkere kerosen. Gila jonte ɗiɗi jeertinande waɗii e nder Senegaal e ɗen baŋŋe. Ko addi ngol kulol ? Tawu si ndee ŋakkere no laati wala ko kulol tan? Ko haani wonude ndarde ardiɓe ɓee ? Tawu si anngal Kereseen no humondiri e ɗee hare mbaɗooje hakkunde Ukreeniya e Ruusiya ? Ko ɗum waawi battinnde e faggudu leyɗe Afrik ? Ngam jaabade ɗee naamne hoɓɓe ɓe njaɓɓiɗen ko Komadan Malik TALL. Komandajo kiɗɗo, diiseteeɗo e baŋŋe laaɗe wiiriije. E oo ɗoo saha ko o hebloowo e oo fannu. En jewtidan e Ibrahima Bashir Darame, hooreejo kumpital, Petrosen, sosiyete halfinaaɗo wiɗtagol e asugol petrol e nder Senegal. Abdul Gaadri Jallo, ko mo hakkille mum seeɓi e fannu karallaagal laaɗe ndiwooje. Ko injeniyeerjo "Air France". Ɓe fof, ɓeydan laɓinannde en ndee toɓɓere men hannde.

E oo taskaram hannde kaaleeten  ko fii  ɓeydagol coggu luwaasi e nder  yoga  e leyɗe Afrik. Ko saabi coggu luwaasi no ɓeydoo  e nder gure laamorɗe ɗee ? Ko ngol ɓeydagol waawi battinnde e faggudu leyɗele ɗee? Ko holɗe e peeje haanaa waɗeede fii falagol walla faddagol ngol ɓeydagol ɗii cogguuli ?Ngam jaabade ɗee naamne, eɗen njaɓɓii Aamadu Tijjaan BARI, fagguduyankeejo tergal e nder fedde nde wonaa-laamuyankoore ɓetoore golle lamuuji. Maymuuna Jallo, ko hooreejo Ajansi toppiitiiɗo luwaasi cuuɗi. Ko o ɓooyɗo  e ngal meccal. Kolla Bari ko halfinaaɗo cuuɗi luweteeɗi e nder laamorɗe  Bamako, Abijan e Dakaar. O haalanan en ko saabi luwaasi no ɓeydii e ɗee laamorɗe, ko serndi cogguli ɗii e nder ɗee gure mawɗe.Heɗiibe RFI Fulfulde, hannde, ko nii woni toɓɓere taskaram men, Faggudu e ɓamtaare AfriK.

Hannde kaleeten ko fii ɓamtaare dowri e nder leyɗe Afrik. Rewɓe no njogii e ngal gollal geɓal (geɗal)  mawgal. En bismoto gooto e rewɓe daraniiɓe renndo e ɓamtaare, tinktinii ɓamtaare dowri ndii.Eɗen jaɓɓii Mariam sow hooreejo fedde nde wonaa-laamuyankoore no wi'ee "Enda Tiers monde", hertorɗo eltugol e hirjinnde rewɓe dowri. O ɓoyii gollude  e pelle ƴettoje peeje wallitotooɗe ɓamtaare rewɓe e nder dowri.

Yeewtere men faggudu e ɓamtaare afrik e ndee yontere, kaalaten ko caɗeele nafkugol gollorɗe tokoosje e kakindiiɗe. Heewi e majje ina njiɗi ɓamtaade kono ngala wallooɓe e heɓugol kaalisi ngam gollirde. Holno ɓe kaani wallireede haa ɗuum newanooɓe? Ngam yeewtude e ndeen toɓɓere, maa en mbismo Haamiidu BARI, fagguduyankeejo ginenaajo e Mamadu Malaaɗo JALLO ardiiɗo moojoɓere wallitotoonde faggorɗe jawdi ɗe ngalaa doole fii heɓugol kaalisi. En ndokkan konngol, Mammadu Nulaaɗo BAH, suka jeyaaɗo Salon fewnuɗo masin okkoowo kuuran (uuyki)  kono o heɓaani tawo ballal hay nokku.

Hannde kadi taskaram men on ko Koddiwaar heblaa. Teɓɓere men no yewta fii ɗii layyaaji waɗayɗi ka juulde donkin (taske/ kuulde layya). Baali no yeeyee e nder Abijan laamorde leydi ndii. Ko balɗe seeɗa pet heddii ɗoo yo ndee juldeere donkin. Ɗuuɗuɓe no himmani soodugol njawdi fii ndee juuldeere. Ko holto ɗii dammi woni iwde? Ko woni coggu majji ?  Ngam jaabade ɗee naamne, eɗen njaɓɓii Ibrahim Daawu. Cukko horeejo, halfinaaɗo njuɓɓudi golle njeeyngu daabaji e nder Koddiwaar. En yewtidan kadi enen e Bela Maamuudu Dontoru Sankara Bari, ko yeeyoowo mbaali gila duɓɓi 40 e nder Ajame, Abijan. Baaba Sankare woni ko to Por-Buwe, ko addayɗo dammi tawa ko Mali e Burkina o ittiɗi.