
Sign up to save your podcasts
Or


Hannde yeewtere men yaarii en e juuɗe waalde kinsiba ɗo ɓe tawaa e golleeji ɗi ɓe ngaɗanta rewɓe waɗaaɓe opeere enɗi caggal nde ɓe tawraa ñawu kanser.
Suusam, semmbe, hoolaare, yiitugol hoore mum, ɓantaare… ɗum woni ko ɓee rewɓe kemtii caggal yiitondirde e ndee fedde Kinsiba. Ɗum ko sabu ballal ngal ɓe ndañi waɗaneede bannge moƴƴintinde miijooji maɓɓe caggal kulol e tampire ñawu kanser enndu. Heewɓe e maɓɓe cifoken yiitude ko'e muɓɓen caggal waɗaneede heblooji nguurdam kesam e ndee eɓɓoore noddiraande « bulle de vie »
Fedde oms anndinii fodde rewɓe 135 no hasii mbaasa yonkiiji muɓɓen ɗo e hitaannde 2040
ɗo Afrik ɓaleeri so dabare heɓaaka e wii fedde OMS taweeni haddu leyɗe 5 ley 47 ɗo Afrik
tawraa program ƴeewgol ñawu ngu ko noddirtee depistage.Haddu leyɗe ɗiɗi tawraa du suudu
sawrirdu kanser timmundu
Hannde oo taskaram men Dinngiral Rawɓe hino e fawi e keeweendi ceerle e nder leydi Sénégal. Si em tuugike e wiɗtooji yaltinaaɗi, lewru kala ko gendiiɓe teemeɗɗe woni e seedude. Ko ɓuri hewde kon, ko rewɓe ɓeen woni e ƴamude walla laamndaade ɗeen ceerle. Hol saabii ɗum ? Hol battane ɗeen ceerle jogii e rendo ngoo? Ibrahima Niang hino jáɓɓii Woppa Diallo, daraniiɗo rawɓe, hertorɗo Sariya e Rabi Seydou Diallo, Renndoyankeejo. Heɗoɗen.
Hannde yeewtere nden no fawii e battane sattere guuree dow gurdam rewɓe ɓen to galleeji, coggeeli kuuje
soodeteeɗe moƴƴiree neema. En puɗɗiran heɗaade konnguɗi maɓɓe e luuɓe (jeere) to tawuɗen ɓe e
soodude somayji/maafe. Caggal ɗum en jaɓɓoto koɗo men hannde Aminata Barro hooreejo
fedde heedanoore rewɓe bange cogguuji e ko kuutortoo.
Toɓɓere men hannde no yowii e debbankaaku,no ɗum sifoorii hannde e leyɗe men,laawi mum e ko ɗum nafi.Yidde faamu
majjum ,en njaɓɓoto renndiyanke ɗum woni Sociologue, Rabi Seydi DIALLO.Fadde men e heɓude jaabu lamnde e juuɗe makko ,en calminan sakiraaɓe men yoga wadduɓe ji'anɗe muɓɓen e ndee toɓɓere.Naaten e yeewtere ndee!
E jokkitaade jeewte men fawiiɗe e fowtagol rewɓe wakkati ɓeynugol, hannde ko no ɓe koytortoo (fuɗɗitortoo) golle maɓɓe caggal nde ɓe ndañi cukaloy maɓɓe.
So ɗum balɗe maa so lebbi tiiɗorma no waawi wonnde e wartugol debbo e gollal mum sarwiisi caggal ɓeynugol. No o haani heɓinnoraade, ngale ballal o haani waɗaneede, ɗee tinndinooje mbaawi wallude o, laawi ɗiye o jeyi jokkude. Ɗee lamnde kumpitotoɗen e jaabu koɗo men Fatoumata DIOP Sow. Fadde ɗum en keɗoto debbo jogiiɗo cukalel pamarel e no o tamborii haybu suka makko e gollal makko.
E nder doŋre Afrik, debbo so jibinii ina heɓa fooftere golle mum hakkunde jonte 14 e jonte 16. Kono yoga e leeyɗeele njottaaki ɗoon. To Tunisie, ko jonte 4, to Guinee-Bissau, ko jonte 8. Leyɗeele keewɗe ndonkii waɗde no Senegal e Cote d'Ivoire ngam ɓeydude ndee fooftere rewɓe jibinɓe. Holko saabii ɗum?
Ko ɗum woni toɓɓere yeewtere men hannde
E yeewtere men hannde iɗen njeewta e footugol rewɓe gollooɓe sowiiɓe/ haamiliiɓe,tedduɓe maa mbi'e tan reeduɓe. E leyɗe men Afrik na won to din pootiri ɓurataa lewru maa lebbi ɗiɗi e so heewde lebbi 3.Hannde Senegal tawtii Kodiwaar e leyɗe diwuɗe.Footugol rewɓe gollooɓe reeduɓe ƴuwii e jeɗɗiije 14 hewtude jonte 18 ɗo Senegal.Ɗum suudu depiteeɓe leydi ndi wooti e darorɗe jeetaɓurdu faltiinndu.Daraniiɓe gollooɓe no ƴamunoo fodde lebbi 6.
Wartude e ndee toɓɓere en njaɓɓoto koɗo men hannde Fatoumata Bintou Yaffa ,hooreejo fedde daraniinde hakkeeji rewɓe Senegal gollooɓe RENAFES,.En keɗoto rewɓe yoga jaɓuɓe hollitinde yi'annde muɓɓen e battane ko ɗum hasii tawreede dow rewɓe gollooɓe leydi ndii.
Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, bisimila-mon e yewtere men dinngiral rewɓe. Toɓɓere yewtere ndee hannde, ana haala fii alhaali rewɓe ɓamtiiɓe e jawdi e nder dewle maɓɓe. Eɗen anndi, rewɓe heewɓe wonɓe e dewle ana ngolla, woɗɓe ana ngaɗa njeeygu, ngam heɓude kalalis e wallitaade cuuɗi maɓɓe.
Hono yiruɗon ɓee rewɓe, yalla ngal ballal jawdi ngal ngaɗata e dewle, cuuɗi maɓɓe ana waawi lataade sabaabu, ŋotude toraaji ngaɗeete e dow maɓɓe. Yalla ɗun ana wadda mbelamma hakkunde worɓe e rewɓe ɓe e ley galleeji. E yewtere ndee hannde, eɗen njaɓi Mme Doucouré Asmaou BAH, ardiiɗo kala ko faati e tourisme kañun e hotaali e nder Gine. Ko kanko woni koɗo men hannde. Yeewtere ndee joɗɗike bisilamon e heɗaade
Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, bisimila-mon e yeewtere men dinngiral rewɓe. Toɓɓere yewtere ndee hannde, ana haala fii heɓude rewɓe ɓe ngalaa e dewle, na mbiyen ɓe ɓamaaka law. Eɗen anndi on alhaali ana taska e renndo ngo ko ɓooyi e nder leyɗe men. Ɓee rewɓe ana ngonndi e caɗeele mawɗe, saabi noneeji haalaaji keewɗi ana haale e dow maɓɓe, konngi ɓuri manude woni, ɓe rewɓe yiiɗa dewle, ko ɓe suɓotooɓe ? woɓɓe ɗun ana laato sabaabu rafi paamondiral e koreeji maɓɓe.
Holko saabi renndo, ana yiiri ɓe rewɓe no haana ? ko haani waɗeede ngam ɗowtude ɓe rewɓe wonɓe e on alhaali. Hannde e yeewtere ndee, njaɓɓiɗen ko Dr Halima Diallo, oo sociologue maa mbiyen renndoyanke, jannginoowo to duɗal jaaɓi-haattirdi Cheikh Anta Diop Dakar. Yeewtere ndee joɗɗike. Bisimilla mon e heɗaade.
From the publisher's feed
Ñannde talaataare kala, RFI Fulfulde no hokka konngol rewɓe e taskaramha mum noddirteeka « Dinngiral Rewbe ». Yontere kala men yahan yiidugol e rewɓe jokkuɓe fannuuji golle sertuɗe.…

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

1 Listeners

0 Listeners