Faggudu e ɓamtaare Afrik

Caggal laabi keewɗi ko ɗum riwtaa, kaalis denndinoowo leyɗe fedde CEDEAO, hono ECO, maa teeŋtine e ndee hitaande 2027. Ngal pellital ɓamtaa ko e kawrital hooreeɓe leyɗe e guwernamaaji juɓɓinaangal ñande 19 lewru 7ɓuru hitaande 2026, to Freetown, laamorgo Sierre Leone. Ngol wonnoo jonnde cappanɗe jeegom e njeenaɓiire hooreeɓe leyɗe hirnaange
Afrik. Yoga e leyɗe maa njeye heen gila e fuɗɗoore, kono won e majji maa pada, tuugnaade e toɓɓe kaɓɓodiiɗe e ngalu leyɗeele ɗee e mbaadi walla mbiyen ngonka ngalu mum en. En nguudittan hannde yeewtere yaajnde e oo alhaali. Puɗɗortoɗen hannde ko haalde e holko woni oon kaalis eco, ngam addude faamaamuyya e oo monnaie diwaan leyɗe cedeao ? Ngam yewtude heen eɗen njaɓɓii Safayou Diallo, keertoriiɗo ngalu e faggudu, jooɗiiɗo leydi men Guinée.

Faggudu e ɓamtaare Afrik hannde, en njokkitat yeewtere yontere yawtunde ndee fawinoonde e ndema e ɓamtaare hotolo e nder leyɗeele men. Toɓɓere hannde ndee, ina fawii e dow tiiɗallaaji teskaaɗi e yaltingol hotolo remaako e hitaande yawtunde ndee e nder leyɗeele Afrik. Otooji mawɗi keewɗi ndaakii Abidjan to Cote d'Ivoire, goɗɗi nana ndaakii Cameroun. Leyɗeele baaɗe no Mali ina njogii caɗeele hay yaltinde hotolo mum en yottaade pooruuji. Holko saabii ɗum? Holno haani waɗeede? En njaɓɓoto koɗo men hannde Abdoul Nasser Ousmane keertaniiɗo keɓe jawdi Cameroun. 

Hannde yewtere nde ana fawii e dow ndema hotol e ley leyɗe meeɗen afrik ɗe, faggudu mum, ekn. Eɗen anndini jeɗɗi lewru sappoɓordu hitaande yo ñalaande heertanaande adunaaru ndu hokkaande hotol. E ley afrik, hotol ana jeyaa e ndemaandi ɓurndi fuu wallude faggudu leyɗe ɗe. Fayi so tawii won leyɗe taaɓiiɗe sanne e ndema hotol, golle majjum ana heddii laƴude.
Remooɓe ɓe ana noddii ardiiɓe leyɗe ɗe tewta ijinaaji baylooji ko remete ko, ɗum ɓuri illa, reme ɗoo naɓee leyɗe goɗɗe wayle. Hannde eɗen njaɓɓii Moussa Sabaly ardiiɗo deental remooɓe hotol Sénégal…omo e teddiniraaɓe duu waalde afrik remooɓe hotol. Abdoulaye Dicko

Hannde ndee yewtere faggudu e ɓamtaare afrik ko rewɓe ndokkaa. En njaɓɓoto Idiatou Ba, oo yo jokko koolaaɗo kuuɓal ndee waalde noddirteende inter profession daraniinde marol e kala ko jokki e golle kosam. Kasen en njaɓɓoto Note Sow, oo ardiiɗo GIE ɓirdugal kosam daara jolof. Ɓee rewɓe ɗiɗon fuu, miin kawrii e mum e hawriinde nde immaaɗe mum yo wallude golle kosam.

Toɓɓere yeewtere men yowitii hannde ko e ɓeydagol cogguuli teewu e nder yoga e leyɗe men e
nder doŋre Afrik. E ɗee leyɗe, kilo teew ɓurii hannde 5000 kaalis cfa. Holko woni sabaabu
majjum ? Holno renndo ngoo wuurdi ɗum ? Hol peeje kaanɗe ƴetteede e majjum ?
Ngam yewtude heen, eɗen njaɓɓii Aminata barro, jeyaaɗo e fedde nde wonaa laamuyankoore
daraniinde ƴeewngo cogguuli nguure, inniraande MODIEC, Mouvement pour la défense,
l'Information et l'Education des Consommateurs.
Kozo men goɗɗo ko ismaïla Sow, hooreejo fedde aynaave wiyateende Conseil National de la
Maison des Eleɓeurs du sénégal.

En ngaran hannde e toɓɓere tataɓere e sakkitiinde e alhaali Kaalisi Eco mo leyɗe Cedeao anniyii fampaade e hitaande 2027. Ɗum teeŋtinaa ko jonnde hooreeɓe leyɗe e guwernamaaaji fedde ndee, ñannde 19 lewru 7ɓuru yawtundu, to Freetown, laamorgo Sierra Leone. Yoga e leyɗe tawateeɗe e dental Cedeao njeyetaake heen e fuɗɗorde. Won heen ina njogii kaalis ko’e mum, won heen ko e dental Uemoa njeyaa, leyɗe huutortooɗe kaalis Cfa. Leyɗe AES ñaamata ko CFA kono njaltii e Cedeao e maayirɗe hitaande 2023. Holko jogori wonde darnde majje so oo ECO darnaama ? Holko ɗum waawi battinande ɓe to baŋŋe ngalu ? Mbele aɗe mbaawi jeyeede e ECO hayso ɗe nattii jeyeede e Cedeao ?
Ngam addude jaaabuule e ɗee naamɗe em njaɓɓoto hoɓɓe men heertoriiɓe ngalu e faggudu. Ousmane Ly jooɗii ko leydi Mauritanie, wonndude mussiɗɗo men Tidiani barry mo leydi men Guinee. 

Faggudu e Ɓamtaare Afrik. Ngartaten hannde ko e daawal ɗimmal alhaali kaalis ECO, anniyiiɗo fuɗɗeede e ndee hitaande aroore. ECO ko kaalis denndinoowo leyɗe fedde Cedeao. Leyɗe sappo e ɗiɗi anniyiiɗe woosondire e sooɗde taw
ko e monnaie gooto. Mbele fof rentii ngam ɗum waawa teeŋtineede e ndee hitaande 2027 ? Holko oon ECO seerti e kaalisaaji leyɗeele ɗee, haa teeŋti e kaalis Cfa, mo leyɗe jeetati Afrik huutortoo ? Ngam yewtude heen, eɗen njaɓɓii Mamadou Elhajdi Ly, kertoriiɗo faggudu e ngalu.

Caggal laabi keewɗi ko ɗum riwtaa, kaalis denndinoowo leyɗe fedde CEDEAO, hono ECO, maa teeŋtine e ndee hitaande 2027. Ngal pellital ɓamtaa ko e kawrital hooreeɓe leyɗe e guwernamaaji juɓɓinaangal ñande 19 lewru 7ɓuru hitaande 2026, to Freetown, laamorgo Sierre Leone. Ngol wonnoo jonnde cappanɗe jeegom e njeenaɓiire hooreeɓe leyɗe hirnaange
Afrik. Yoga e leyɗe maa njeye heen gila e fuɗɗoore, kono won e majji maa pada, tuugnaade e toɓɓe kaɓɓodiiɗe e ngalu leyɗeele ɗee e mbaadi walla mbiyen ngonka ngalu mum en. En nguudittan hannde yeewtere yaajnde e oo alhaali. Puɗɗortoɗen hannde ko haalde e holko woni oon kaalis eco, ngam addude faamaamuyya e oo monnaie diwaan leyɗe cedeao ? Ngam yewtude heen eɗen njaɓɓii Safayou Diallo, keertoriiɗo ngalu e faggudu, jooɗiiɗo leydi men Guinée.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow moƴƴingol gasiije to leydi Bénin…en njaɓɓiki Djeynabou Sambou Sa’idou oo ardiiɗo ndee waalde adigawa golloore gasiije rewo leydi Bénin. Ndee waalde ana
darii e golle e njeygu e wallude jaati ɓamtaare gasiije. Nii woni yewtere nde hannde Bisimilla moon.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow ndema maro.....e ñalaaɗe ƴaɓɓiiɗe ɗe, tefooje anndini ndema maro ɓeydiki e ley leyɗe Afrik hiirnaange ɗe. E majje leydi Guinée ana tawa. Ngol ɓeydagol ndema
maro e taweede haɗaali cogguuji maaro remeteengo e leyɗe menɗe ana heddi e tiiɗude illa e maro itteteengo caggal leyɗe. Hannde miɗon njaɓɓii Al hadj Mamadou Bobo Diallo ɓurɗo lollirde Bobo Denken, demoowo
maro innde anndite Guinée. Nii woni yewtere nde, bisimilla moon ! Abdoulaye Dicko