
Sign up to save your podcasts
Or


Tedduɓe heɗiiɓe RFI fulfulde mi salminii on bismilla mon ka taskaram men Cellal ko ngallu. Hannde toɓɓere men no yeewta fii foofooɓe curki simme tawa ɓee njaawintaa. Ɗum no wi’ee tabagisme passif e fransiire. Tuugnaade witto ngo ndu salndu wittiyankooru jooɗiindu Angleterre, Lancet Public Heath waɗi e nder hitaande 2023, ko ɓuri miliyaaruuji ɗiɗi yimɓe jooɗike takko simmotooɓe, e heen sukaaɓe miliyon 767 ɓe ɗuuɓi mun timaa 14.
E heen sukaaɓe ko ɓuri miliyon 5 heɓii ñawnaare joppe. Witto ngoo hollii wonnde miliyon gooto e ujunnaaji teemeɗɗe jeego maayu sabu ko ɓe foofi curki simme. Ko honɗum ɗum battinta e cellal men? Ko pehe honɗe haanuɗen ƴettugol fii hiwugol hoore men. Ngam yewtude heen hiɗen njaɓɓii Dr Oumou Hawa DIALLO, ñawndoowo, hertorɗo ñabbeeli joppe jooɗiiɗo Conakry.
Heen sahaaji, neɗɗo ina waawi tinude tampere duumiinde e nder ɓanndu makko. Maale ndeen tampere ina waawi wonde, angal firtaade ɓanndu neɗɗo o so ummiima, walla nii caɗeele e deƴere hakkille, e geɗe goɗɗe. Taskagol ɗeeɗoo maale fof e ɓanndu ina waawi addude batte e wellitaare e cellal neɗɗo o. Ko ɓuri heewde e sabaabu tampere duuminde e ɓanndu no ummori e mooftude ronkeendi heewndi e ɓanndu mum. Yeewtere men ndee Yontere faati ko e sabaabuuji e batte ɗee ɗoo caɗeele e cellal ɓanndu wonɗe e tampinnde yimɓe heewɓe. Ngam yeewtidde heen Habib Diao bismii ko Doktoor Ben Youssouf Keita Safroowo Ginenaajo.
E ndee yontere eɗen yeewta ko faati e Diphtérie. Ñawu keewɗo tampinde yimɓe ɓee teeŋti noon e sukaaɓe ɓee. Ko booyaani tan, to Nigéria ñawu nguu wari ton ko ɓuri yimɓe cappanɗe jowi. Ɗoo e Sénégal, hay fotaani yontere ko ɓuri yimɓe noogas kadi keɓii ñawu nguu. Holko woni maale nguu ñawu?
Ko honno nguu raaɓirta? Holko woni peeje ngam háɓaade ngu? Ko ɗee woni naamne ɗe Dr Thierno Taibou Diallo, safroowo ginenaajo tawaaɗo e waɗooɓe ŋeese/pesooje/marke to Guinée, jaabotoo e nder taskaram men hannde......Habib DiaoKo honno nguu raaɓirta? Holko woni peeje ngam háɓaade ngu? Ko ɗee woni naamne ɗe Dr Thierno Taibou Diallo, safroowo ginenaajo tawaaɗo e waɗooɓe ŋeese/pesooje/marke to Guinée, jaabotoo e nder taskaram men hannde......Habib Diao
Ndee yontere, eɗen njeewta ko faati e maɓɓo, ɓuraa anndireede grippe e faransiire. Ko ñawu heewngu heɓtaade e sahaa ndunngu. Maɓɓo ina adda caɗeele keewɗe e nder winndere nde, haa teeŋti noon e leyɗeele pamarɗe doole hono ɗe men ɗee. Ngam yeewtude heen Habib Diao yeewtidii e doktoor Daouda Thioub cafrowo to suudu safrirdu ndu Fann ɗoo e Dakaar.
E oo ɗoo sahaa ndungu, ñabbuuli keewɗi ina tampina yimɓe ɓee, teeŋti noon e hoɗɓe e nokkuuji dowri ɓee. Ina jeyaa e ɗiin ñabbuuli ñawu jontinooje woni palusdisme. Oo rafi ina adda caɗeele mawɗe e nder Afrik. Toɓɓere ndee yontere ina yeewtida e sabaabuuji e batte oo ɗoo rafi, kam e peeje ceertuɗe ɗe potɗen huutoraade ngam haɓaade ɗum no haanirta nii. Ngam yeewtude heen, Habib Diao ina njaɓɓii, hannde, Doktoor Alhousseynou Sall, ganndo ko faati e mborosaaji e
wiɗtoowo, jooɗiiɗo to Canada.
Heɗiyankooɓe rfi Fulfulde, bismilla mooon e oo taskaram men Cellal ko ngallu. Toɓɓere men no fawi e dillere ɓernde, weltaare ɓurtunde walla tikkere yawtunde, ɗum hino wi’e e faransiire Emotion. Si weltaare walla tikkere ɓurti, no waawi addude rafi cellal, woɓɓe yana faɗɗe, woɓɓe yana maaya. Laton balon no tawa e ko dillinta ɓernde. E oo saaha non hiɗen e deesewal fuku-koyngal adunaaru. Yiɗɓe balón heewɓe hino weltoo walla seytina sabu polgu walla waasere polgu
kippu maɓɓe. Ngam yewtugol annda ko holno neɗɗo haani bammbirde ɗiɗɗal mun hara o heɓaali nawnaare, walla caɗeele goɗɗe, Ibrahima Timbi Bah hino jaɓɓi Profeseerjo mawɗo, jannginoowo iniwersite Guinée. Oon ko prof Ibrahima Sory Barry, ñawndoowo ɓernde, no wi’e kardiolog. Heɗoɗen
Ranwingol ñiiƴe, ko huunde nde yimɓe keewi waɗde taw ɓe njahata ko e cuuɗi ɗi ngonaa cafrirɗi, moƴƴinooji ɗeen golle. E ɗum, ɗo e Senegal, salndu safrooɓe ko faati e cellal ñiiƴe mbaɗi heen jeertinooje. E yeewtere men Cellal ko Ngalu, hannde ndee kaalaten ko e caɗeele gonɗe e ranwinde ñiiƴe mum taw wonaa to doktoor keertoriiɗo ɗeen baɗe.
Holko ɗum waawi battinde e cellal neɗɗo oo ? Njeewtiɗten e ndee toɓɓere ko e Dr Rougui BALDE, cafroowo ñiiƴe.
Caggal nde njeewtidɗen e Dr Kadiatou DIALLO ko fayti e ulseer, hannde e o altine 2 lewru 2ɓuru en njokkat kadin e ñabbuuli teskateeɗi e estomac, kaalen e kanseer keɓoowo ngal tergal e neɗɗo.
Ndareen, holko seerndi ulseer e kanseer estomac ? Hol ɓeen yimɓe nguu ñawu ɓuri tampinde?
Ngam heɓde hen ko laaɓi, en mbismoto jooni Dr Abdourahmane Djouryah DIALLO, kertorɗo ñabbuuli nder reedu
Yeewtere Cellal ko Ngala, yeewtata hannde ko ñawu wi'eteengu "Drepanocytose", jaaliingu sanne e nder Afrik. Holko woni nguu ñawu? Holko ngu waawi battinde e dafaaɗo o? Holno ngu safrorte?
Njeewtitten ko e Pr Indou Deme LY...
Jabet ko ñawu yaajngu e nder winndere ndee. E nder Afrik tan ko ɓuri yimɓe 24 miliyoŋ no ngonndi e ñawu ngu. Ko ñannde aljuma ɓennuɗo o, woni 14 lewru ndu hono no woowiri n hitaande kala e ndu lewru 11ɓuru, oo ñalawma ina heertananaa ñawu jabet. Hol caɗeele gooɗɗe ngam haɓaade ñawu nguu? Hol no ñawɓe ɓe e ɓesnguuji mum en nguurdi e ɗeen caɗeele? Holno doktoreeɓe ɓe ngoni e jagganorde ɓe? Ko ɗum njeewtaten hannde e taskaram men Cellal ko Ngallu, e oo altine 17 lewru 11ɓuru.
From the publisher's feed
Wuurugol e dow cellal e jam e aafiya, ko faale neɗɗo kala. Nokku to o woni fuu e nder dunuyaaru. Rama JALLO, jaɓɓoto e nder kaa taskaram, hertiyankooɓe cellal ngam yewtidude e maɓɓe alhaali…
Faandaare: Ko anndingol jamaa suudu baaba holno faddortee walla rentortee ngam ɓe waawa wooraade e danndude ko’e maɓɓe. Ko hollitugol e faamingol ɓe hakkeeji maɓɓe e noone no ɓe ñawndorta.
Taskaram kaa no keɗee e goorol (en direct) altineere kala e njamdi 8 silmaaji 50 Yonta Kuuɓal (TU). Himo waawaa keɗiteede e taalaataare kala e njamndi 17 silmaaji 50 Yonta Kuuɓal (TU).
Hiɗon waawi tawtoreede e jeewte amen ka tonngoode WhatsApp: 00 221 76 644 12 72
Hiɗon waawi kadi jokkaade hello RFI FULFULDE ka Facebook e ka Twitter.
Foofo mon, bismilla mon e tooli mon e keewal.

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

1 Listeners

0 Listeners