Farafinna sɔrɔ ko

Bi, aw ka farafina sɔrɔkɔ jɛmukan baabu bɛ tali kɛ sumansisɛnɛ waati wɛrɛw la, min tɛ u sɛnɛwaati kɔrɔw ye. Farafina jamana caman na, waati kɔ sɛnɛw bɛ kɛ tuma o tuma samiya bantuma na. Misali la Sénégal jamana na, waati kɔ, sɛnɛ bɛ kɛ taari wa kɛmɛ saba de kan.

Ka kɛɲɛ ni FAO ka jatew ye, kɛmɛsara la, waati kɔ sɛnɛ bɛ 30 de fara nakɔfɛnw kan Farafinna. Nga, san labanw na, jagokɛlaw ani sɛnɛkɛlaw bɛ gɛlɛyaba de kɔnɔ k'a sababu kɛ jikodɛsɛ ani waati yɛlɛma ye. Salif SAKHANOKHO n'a ka mɔgɔ welelen bɛna kuma o baabu de kan.

kɛrɛnkɛrɛnnenya la, malobɔrɔ saɲɔ. Misali la, malobɔrɔ kilo bi duru (50) be ta sefawari wa wɔɔrɔ la ka taa a bila  wa seegin na. Nin bɛɛ la, kasɔrɔ sara dɔgɔmanin ye sefawari wa duuru ni kɛmɛ wɔɔrɔ ye.

An ka jateminaw y'a jira ko balofɛnw sɔngɔ gɛlɛyara Mali, Guinée ani Sierra Leone jamanaw la. O bɛ se ka faamuya cɔgɔ jumɛn?  Marabagaw ka kan ka fɛɛrɛ jumɛn ni jumɛn boloda walasa ka jamanadenw dɛmɛ. Salif SAKHANOKHO n'a ka mɔgɔ welelen Dr Abdou Karim DIAMOUTENE bɛna kuma o baabu de kan.

Dakar tɔgɔsurun na FIDAK, a tako 32 daminɛna novanburukalo tile 28 k'a kuncɛ desanburukalo tile 15 lon. Farafinna jamana 30 ɲɔgɔn, bololabaarakɛlaw, kɛnyɛrɛyew, sanniferekɛlaw, o n'a ɲɔgɔnnaw wa kelen ni kɔ nana tali kɛ a ra. Nga u caman bɛ ka sannibaliya ni gwataw sɔngɔ gɛlɛya de kumafɔ. Issouf ZERBO taara bɔ FIDAK kɔnɔ an ye.

An ka sɔrɔko jɛmukan in na, an bɛna se Thillé Boubacar bagan sugu kɔnɔ ka kuma aw ye bagan sannifeere baaraw kan. Sénégal gwaso 100 na 30 ɲɔgɔn bi baganmara kɛ wa u ka balo sirilen don o baara la. O kɔsɔn a sanifere jɔyɔrɔ ka bon sɔrɔko fanfɛ gwasow kɔnɔ, dugu kɔnɔ ani jamana yɛrɛ kɔnɔ.

San 2023 kɔnɔ, jamana in ye sɔmɔkolo tɔni wa 260 sɔrɔ forow kɔnɔ diɲɛ nafolobon "Banque mondiale" ka jati la. Sɔmɔ de fana ye jamana in ka feerefɛn fɔlɔ ye min bɛ taga feere kɔkan. Guinée Bissau ka sɔrɔ tilan bɛ bɔ sɔmɔbaaara de la. Jamanaden 100 na, 80 bi sɔrɔw kɛ sɔmɔ baaraw la. O siratigɛ la an bɛna se Guinée Bissau faaba la  sɔmɔbayɛlɛmala fila fɛ,  ka kum'aw ye u ka baara nafaw kan n'a gɛlɛyaw kan

An ka bi sɔrɔko jɛmukan bi taga n'aw ye Guinée Bissau faaba kɔnɔ. An bɛna masaala ni musojɛkulu AMAE tɔndenw ye. A musow bɛ nankɔsɛnɛ baara kɛ ni k’o dɔ bayɛlɛmabaara kɛ. An bɛna kuma muso cɛsirilen nunu ka baara nafaw ni gɛlɛyaw kan. Jɛmukan in laban na, aw bɛna sɔrɔko ladilikan sɔrɔ fana.

An ka  sɔrɔko jɛmukan bɛ taga n'aw ye Farafinna tilebenyanfan sefawari dumujamanaw ka tɔn UEMOA ka kɛnɛ kan min sigira kɛnyɛrɛye denniw ni waribonw tɔgɔ la Guinée Bissau faaba kɔnɔ. An bɛna kuma fɛn fila kan, musow ka kalolabɔkunbɛn fani min kɛra ni faso danfani  ani kɔkɔdonda ye ani fana mutulu dilanlen min bɛ se ka kɛ fɛɛrɛ ye farijɛni ni fariwulan ma.

K'a daminɛ novanburukalo tile 6 lon k'a kuncɛ a tile 10 lon, "salon des banques et PME de l'UEMOA" n'o ye farafinna tilebenyan sefawari dumujamanaw ka tɔn ka kɛnɛ siginin ye waribonw ni kɛnyɛrɛye denninw tɔgɔlakɛnɛ ye. A tako 10nan kɛra Guinée Bissau faaba kɔnɔ. O tile 5 kɔnɔ, waribonw ni kɛnyɛrɛyew nana u ka minanw ni fɛnw yira mɔgɔw la, hakilifalenw ni kumaɲɔgɔnyaw fana kɛra juruw sɔrɔko nɔgɔyali kan walasa ka kɛnyɛrɛyew dɛmɛ ka yiriwa. Sɔrɔko jɛmukan in bɛ taga n'aw ye o kɛnɛ kan Bissau.

(Tɛmɛnen) Majamuli ani feere bɔlɔlɔ sirafɛ, sariya talen don o kunkan Manden jamanaw kɔnɔ i ko Burkina, Mali, Côte-d'Ivoire, Niger, Guinée ani Sénégal.

O sariya taara, min ta ma mɛ bɛrɛ t'o jan saan 10 ma, nka alisa o lakodonnen tɛ walima a batolen tɛ.

O b'a kɛ sariyasɔsɔwalew bɛ kɛ o baaraw kɔnɔ wa fana jamana nafolobon bɛ dɛsɛ sale sara la o jamanaw kɔnɔ.

Sariya in bɛ mun kɔnɔ bɛ mun fɔ majamu walima wangola ni feere kow kan bɔlɔlɔ sanfɛ?

Bɔlɔlɔ cɛgɛdabaw tɔgɔsurun na GAFAM ani Tik Tok, mun kama u tɛ sale saara u ka majamu baaraw nɔfɛ farafinna? Issouf ZERBO n'a ka maa weelelenw b'o kumakɛ. An k'u lamɛn.

Farafinna tilebenyan CFA wari dumu jamanaw ka ton UEMOA ye octobre de sugandi ka kɛ "sigidalafenw dumuni sankorota kalo ye n'an ko mois du consommer local. Ka fara o kan kalo in tile 17 tun ye fantanya kɛlɛ lon ye diɲɛ kɔnɔ

 O hukumu de kɔnɔ, an ka kalo laban jɛmukan min bɛ kuma di muso cɛsiriw ma, an bɛna masala ni Awa BARRO ye ka bɔ Burkina Faso ani Tawo DIALLO ka bɔ Sénégal. Olu ka kɛyɛrɛye baaraw fɛ, u sera ka bɔ fantanya jugu la. Iko kalo amusalon laban tɛmɛni na, aw bɛna sɔrɔko ladilikan sɔrɔ jɛmukan in laban na. Nin sen in na, Ladilikan bɛ ɲɛsin ferefenw donminan kɛcogo ɲuman nafaw kan jago kɔnɔ.