Follow the Money

Het bericht dat Rome afval per trein naar Nederland gaat sturen, deed al veel stof opwaaien. Is het milieu hierbij inderdaad gebaat? Hebben vuilverbranders buitenlands vuil nodig om rendabel te kunnen zijn? Hanno Bakkeren onderzocht diverse claims en beweringen en vertelt welke daarvan overeind blijven.

In deze aflevering gaat Harm Ede Botje in gesprek met minister voor stikstof en natuur Christianne van der Wal (VVD). Ze zit in het oog van een politieke storm. De onderhandelingen over een landbouwakkoord verlopen moeizaam, deze week was de oppositie kritisch over het plan voor de oprichting van een fonds met daarin 24,3 miljard euro. Hiermee wil het kabinet maatregelen bekostigen die nodig zijn om de stikstofbelasting van de natuur terug te dringen. CDA-voorman Wobke Hoekstra legde eerder een bom onder het kabinet door niet langer vast te willen houden aan het jaartal 2030 als het gaat om halvering van de uitstoot van stikstof. En dan is er ook nog de opmars van de Boer Burger Beweging, de grote winnaar van de Provinciale Statenverkiezingen. Deze en andere kwesties zullen in deze aflevering aan bod komen. 

Heineken doet nog steeds zaken in Rusland. Sterker nog: Olivier van Beemen ontdekte dat de bierbrouwer 61 nieuwe merken lanceerde sinds Poetin’s inval in Oekraïne. Waarom zijn ze nog niet weg?

In deze aflevering gaat Harm Ede Botje in gesprek met journalist David de Jong. Zijn boek  ‘Nazi-miljardairs’ verscheen een jaar geleden. De Jong deed onderzoek naar Duitse zakenmannen die zichzelf dankzij hun banden met het naziregime wisten te verrijken: ze deden aan wapenhandel, kochten Joodse ondernemingen op of confisqueerden die, en ze gebruiken dwangarbeiders.

De nazaten van deze zakenlieden zijn nu de eigenaren van multinationals als BMW, Porsche, Dr. Oetker en andere bedrijven. Zij zijn miljardairs profiteren tot de op de dag van vandaag van het fortuin van hun voorouders.

Wat heeft het boek teweeggebracht? Is er op een of andere manier recht gedaan aan het leed dat dwangarbeiders is aangedaan? Is er een gebaar gemaakt aan joodse families die al hun bezit verloren?

De inleiding van 'Nazi-miljardairs' leest u hier: 

https://www.ftm.nl/artikelen/voorpublicatie-nazi-miljardairs 

In deze aflevering gaat Annette van Soest in gesprek met Benjamin Sprecher. Hij  is als industrieel ecoloog aan de TU Delft gespecialiseerd in kritieke materialen, zoals kobalt, neodymium en lithium. Je vindt deze materialen overal in terug: van windturbines tot elektrische auto’s, en van harde schijven tot je iPhone. En om die materialen is nogal wat te doen. De handel is grotendeels in handen van China en dat heeft al bewezen dat het de toegang tot grondstoffen kan en wil inzetten als geopolitiek wapen. 

Met de onlangs aangekondigde Critical Raw Materials Act  wil de Europese Commissie deze grondstoffenafhankelijkheid verkleinen. Gaat het Europa lukken om meer kritieke materialen uit de Europese bodem te halen door nieuwe mijnen te openen? Of zijn er ándere, bétere manieren om het Chinese monopolie te breken?

Gerelateerde artikelen:

https://www.ftm.nl/artikelen/made-in-europe-de-valkuilen-en-het-geld

https://www.ftm.nl/artikelen/zeldzame-aardmetalen-energietransitie-china 

https://www.ftm.nl/artikelen/china-reguleert-productie-aardmetalen

Mira Sys schrijft nu vier jaar over PFAS: het paraplu-begrip voor duizenden chemische stoffen die de mens op allerlei manieren dienen: in blusschuim, regenjassen en pannen bijvoorbeeld. Maar ze zijn giftig en we willen er vanaf. Kan dat? De EU doet een poging. Mira vertelt meer over dit lichtpuntje.

In deze aflevering interviewt Harm Ede Botje kinderrechter Peter Bjorn Martens. Wat is het beste voor het kind? Die vraag probeert Martens elke dag in zijn rechtbank te beantwoorden. Maar dat is vaak niet eenvoudig: er is een tekort aan rechters, de wachttijden lopen op en ondertussen neemt de kritiek vanuit de samenleving toe.

 De Inspecties die toezicht houden op de hulpverlening luidden herhaaldelijk de noodklok, dat deden ze onlangs opnieuw. Besluiten van rechters worden niet uitgevoerd, meldden ze eind februari. En negen van de dertien jeugdbeschermingsorganisaties slagen er niet in een hulpverlener te koppelen aan een kind die een beschermingsmaatregel hebben. Het gaat hier niet zelden om verwaarloosde of seksueel misbruikte kinderen. Honderden kinderen staan op wachtlijsten.

Martens maakt het van dichtbij mee. ‘Ik beslis dat de overheid mag interveniëren in een gezin. Als een kind dan een jaar op een wachtlijst staat – een jaar op een kinderleven is natuurlijk heel lang – doet dat pijn.’ 

De afgelopen tijd staken de jeugdrechters de hand ook in eigen boezem. Doen ze zelf hun werk eigenlijk wel goed? Er werd uitgebreid gesproken met ouders, kinderen en medewerkers van hulpinstanties. Martens nam de uitkomst van de gesprekken graag ter harte. 

‘Als ouders zeggen dat wij als rechters te weinig luisteren, dan trek ik me dat aan. Een van de aanbevelingen was dan ook: neem wat meer tijd voor de zitting, laat iedereen zeggen wat ze te zeggen hebben. Maar het blijft schipperen. Er is een tekort aan rechters, ik heb beperkt de tijd op zitting en ik moet een belangrijke beslissing nemen.’

U kunt de hele serie 'In het hart van een zorginfarct' hier teruglezen of -luisteren: 

https://www.ftm.nl/audioserie/de-kinderrechter 

Hoe volgen wij eigenlijk geldsporen? Wat is er mooi of juist frustrerend aan dit werk? We vertellen je er alles over in onze theatershow. In deze podcast lichten we alvast een tipje van de sluier op.

De FTM-bandleden verhalen in de show over de weerstand die ze ontmoeten en de ontdekkingen die ze doen. Over de weerzin die de resultaten van hun graafwerk kunnen opleveren en de vreugde die onthullingen kunnen brengen. Eric Smit, Eelke van Ark en Thomas Bollen maken met collega’s JanJaap Rypkema en Richard Jong ook de muziek die bij hun journalistieke expeditie past en serveren die ongegeneerd uit.

We gaan op zaterdag 1 april naar Capelle. Verder gaan we nog naar Hoogezand, Emmen, Zeist, Delft, Laren, Houten, Heerlen, Amsterdam en Tilburg.

Kijk voor meer informatie en tickets op: https://www.ftm.nl/theatertour 

In deze aflevering gaat Annette van Soest in gesprek met Ellen 't Hoen, die al jaren werkt aan betere toegang tot medicatie. Aanleiding is de rechtszaak die stichting Farma ter Verantwoording tegen farmaceut AbbVie aanspande.

De kern van deze rechtszaak is dat dit bedrijf  1,2 miljard euro aan het Nederlands zorgsysteem onttrok met de excessieve winst op Humira, een medicijn dat onder meer tegen reuma en psoriasis wordt gebruikt. En daarmee schaadt het bedrijf de toegang tot zorg van Nederlanders. Ellen ’t Hoen is lid van de adviesraad van de stichting.

Kritiek op de farmaceutische industrie neemt toe. Met name de langdurige octrooien, de toegankelijkheid en de exorbitante prijzen zijn problematisch.

Waarom neemt de overheid geen maatregelen tegen de monsterprijzen voor medicatie? ‘Dat vraag ik mezelf ook vaak af,’ zegt ’t Hoen. ‘Er is angst om bij de farmaceutische industrie in te grijpen. Ik noem dat ook wel het farmaceutische Stockholm-syndroom.’

Links naar de relevante artikelen en dossiers:

https://www.ftm.nl/dossier/wat-maakt-onze-zorg-zo-duur 

https://www.ftm.nl/artikelen/farmaceuten-manipuleren-hogere-medicijnprijs

https://www.ftm.nl/artikelen/gezocht-geneesmiddel-tegen-ziekmakend-dure-medicijnen

https://www.ftm.nl/artikelen/fair-medicine-marktfalen-in-de-farmaceutische-industrie-vraagt-om-praktische-oplossingen