Follow the Money

Aan de vooravond van de Provinciale Verkiezingen gaat Harm Ede Botje in gesprek met hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans.

Hij maakt zich geen grote zorgen over de democratie – die moet het volgens hem juist hebben van tegenstellingen: er moet iets te kiezen zijn – wel over de overheid: ‘Het lijkt wel alsof het niet meer zo interessant is dat ook de overheid zich aan het recht moet houden.’

Als zoon uit een boerengezin uit Klundert ziet Voermans als geen ander hoe landelijke politieke partijen worstelen met provinciale belangen. Dat er in de aanloop van de statenverkiezingen, waar juist lokale belangen voorop zouden moeten staan, moeten behartigen een groot tv-debat wordt georganiseerd tussen lijsttrekkers van landelijke partijen, vindt hij ‘kafkaesk’.

‘Er gaan daar vier mensen met elkaar in gesprek die niet verkiesbaar zijn. Het heeft helemaal niets met de provinciale statenverkiezingen te maken. Dus dit is een bizar debat. Terecht dat Pieter Omtzigt daarover bij de NPO-ombudsman heeft geklaagd.’

Maakt Voermans zich zorgen over ons politieke landschap, dat steeds verder polariseert? ‘Nee. Dit is een Hollands ritme. Elke dertig à veertig jaar versplintert ons politieke landschap en komen de extremen verder uit elkaar te liggen. En dan beweegt het zich langzamerhand weer naar elkaar toe.’

De krampachtigheid waarmee de overheid op demonstraties reageert, stuit hem wel tegen de borst. ‘Het demonstratierecht wordt nu gezien als een soort wisselgeld voor het behoud van de openbare orde. We moeten echt uitkijken dat we niet afglijden naar censuur.’ 

In deze aflevering interviewt Annette van Soest PvdA-Europarlementariër Lara Wolters over de nieuwe wetgeving maatschappelijk verantwoord ondernemen en de Brusselse lobby.

Koffieplantages waar slavernij plaatsvindt. Corruptie bij Shell in Nigeria. Landroof en marteling bij de bouw van een Heineken-fabriek in Ethiopië. Follow the Money toonde meermaals aan dat multinationals het niet altijd even nauw nemen met de bescherming van mens en milieu.

Er liggen momenteel twee voorstellen op tafel om bedrijven die bij dit soort wanpraktijken betrokken zijn aansprakelijk te stellen. In Nederland is dat de initiatiefwet Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO). De Europese versie heet Corporate Sustainability Due Diligence Directive.

Europarlementariër Lara Wolters (PvdA) diende het voorstel in voor de Europese regelgeving. En dat bracht nogal wat teweeg. ‘Iedereen in Brussel is ermee bezig of is hierop aangeslagen,’ zegt Wolters in deze aflevering van Follow the Money interviewt. En dat betekent ook dat ze van alle kanten wordt gevraagd om ‘kopjes koffie te drinken’ met belangengroepen. ‘De lobby op dit onderwerp is extreem.’ 

Tot welke excessen een sterke lobby kan leiden, maakte ze van dichtbij mee. Haar fractiegenoot Eva Kaili zit al sinds december vast op verdenking van omkoping, in de zaak die bekendstaat als Qatargate. Kaili probeerde ook Wolters te manen om haar kritiek op Qatar te matigen: ‘Kaili heeft zeer haar best gedaan om mij te beïnvloeden. Ze ging nog net niet voor mijn microfoon liggen in de plenaire zaal.’

De artikelen die in de uitzending aan bod komen vindt u hier:

VVD-handelsminister hielp bedrijfslobby tegen aanpak kinderarbeid en milieuschade: https://www.ftm.nl/artikelen/vno-lobbyde-samen-met-huidige-minister-tegen-ketenaansprakelijkheid

Van slavernij beschuldigde Braziliaanse koffietelers doen ongehinderd zaken - met steun van Nederlandse banken: https://www.ftm.nl/artikelen/van-slavernij-beschuldigde-braziliaanse-koffietelers-doen-ongehinderd-zaken-op-de-wereldmarkt-met-steun-van-nederlandse-banken

Corruptiezaak in Nigeria blijft Shell achtervolgen: https://www.ftm.nl/artikelen/corruptiezaak-nigeria-blijft-shell-achtervolgen

Harm Ede Botje spreekt in deze aflevering met sinologe en coördinator van het Clingendael China Centre Ingrid d’Hooghe over de Chinese aanwezigheid in Nederland. 

‘We kunnen meer pesterijen verwachten van China de komende tijd. En toch moeten we in contact blijven.’ Dit zei Ingrid d’Hooghe, coördinator van het Clingendael China Centre, onlangs tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer.

China wint gestaag aan invloed in Nederland, toonde Follow the Money de afgelopen jaren aan. De Chinese overheid sluipt Nederlandse klaslokalen in, er zijn hier illegale Chinese politiebureaus en via investeringen of overnames dringt China diep door tot de Nederlandse logistiek. Dit alles met een duidelijk doel voor ogen: het land wil in 2025 een onafhankelijke technologische grootmacht zijn.

D’Hooghe was een van de auteurs van een geruchtmakend rapport over de invloed van China op het hoger onderwijs en is een veelgevraagd China-expert. 

Hoe moeten we ons verhouden tot deze grootmacht? Is samenwerking met China nog wel verdedigbaar? En wat als het land Taiwan binnenvalt? ‘De naïviteit jegens China is voorbij,’ zegt D’Hooghe. Maar ook: ‘Op gebieden als klimaat en energie kunnen we niet om China heen.’

De artikelen die in de uitzending aan bod komen vindt u hier:

Dossier China: https://www.ftm.nl/dossier/dossier-china

Universiteit Leiden nam in stilte afscheid van Confucius Instituut: https://www.ftm.nl/artikelen/leiden-university-nam-stil-afscheid-van-confucius-instituut

China heeft illegale politiebureaus in Nederland: https://www.ftm.nl/artikelen/onofficiele-chinese-politiebureaus-in-nederland 

China zit al in de haarvaten van logistiek Nederland: https://www.ftm.nl/artikelen/china-in-haarvaten-logistiek-nederland

Annette van Soest interviewt hoogleraar privacy en cybercrime Bart Schermer over het spanningsveld tussen privacy en misdaadbestrijding.

Met de constante toename van digitale technologieën verandert ook de criminele wereld. Dat stelt de politie voor nieuwe vraagstukken. Het scala aan opsporingsmethodes en databronnen wordt steeds groter, maar een wettelijke basis voor de inzet ervan ontbreekt vaak.

Schermer stelt in zijn recente oratie dat de wetgeving die de privacyrechten van burgers moet beschermen, hopeloos achterloopt. Ook schort het aan toezicht op de inzet van moderne, digitale opsporingsmiddelen door de politie.

Waar gaat de datahonger van de politie stoppen? 'Die gaat niet stoppen,' aldus Schermer. 'Elke nieuwe technologie, alle nieuwe data die de politie kan verzamelen om misdaad te bestrijden zullen ze willen gebruiken.' 

De artikelen die aan bod komen leest u hier terug: 

De casus Deadbolt: https://www.ftm.nl/artikelen/ransomware-bende-deadbolt-politie 

Reconstructie van totstandkoming Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid: https://www.ftm.nl/artikelen/the-making-of-de-nctv

NCTV breidt bevoegdheden steeds verder uit: https://www.ftm.nl/artikelen/waarom-de-nctv-graag-spioneert-deel-2

Politie vraagt opvallend vaak gegevens op van toeslagenouders: https://www.ftm.nl/artikelen/politie-monitort-gedupeerden-toeslagenaffaire 

Harm Ede Botje interviewt advocaat Heleen over de Linden over een jaar sancties tegen Rusland. 

Heleen over de Linden is advocaat en runt een klein kantoor, dat voornamelijk in Nederland wonende Russen als cliënten heeft. Ze volgt de ontwikkelingen in Rusland en de Oekraïne op de voet. Daarnaast is ze haar proefschrift over de economische sancties tegen Rusland aan het afronden.

Op 24 februari is het een jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Kort daarna kondigde de EU de eerste sancties tegen Rusland af.

We zijn inmiddels bij het negende Europese pakket aan sancties beland. Maar hoe goed werken die? Worden er niet te veel uitzonderingen gemaakt? En hebben overheden wel voldoende zicht op al het bezit en het onroerend goed dat de gesanctioneerde oligarchen in hun land hebben?

De artikelen die aan bod komen leest u hier terug:

Dossier Rusland-crisis: https://www.ftm.nl/dossier/de-rusland-crisis

Dit zijn de 11 Russische oligarchen die te machtig zijn voor de Europese sanctielijst: https://www.ftm.nl/artikelen/machtige-russiche-oligarchen-niet-op-europese-sanctielijst

Dit zijn de Nederlandse advocaten van Kremlin-kleptocraten: https://www.ftm.nl/artikelen/de-russische-facilitators-aan-de-zuidas

Zuidaskantoor NautahDutilh neemt afscheid van Kremlin-gelieerde klanten: https://www.ftm.nl/artikelen/zuidaskantoor-nautadutilh-neemt-afscheid-van-kremlin-gelieerde-klanten

In de eerste aflevering interviewt Annette van Soest rechter Kees Sterk over het belang van onafhankelijke rechtspraak in de Europese Unie. 

Als oud-voorzitter van de ENCJ, het Europese netwerk van de Raden voor de Rechtspraak, zag Kees Sterk met eigen ogen hoe regeringen in Polen en Hongarije onafhankelijke rechters het werk onmogelijk maken.  

Sterk maakt zich zorgen over deze sabotage van de rechtsstaat binnen de grenzen van Europa, en over de manier waarop de Europese Commissie daarmee omgaat. Samen met andere Europese rechters zet hij zich in om het onderwerp op de kaart te houden. 

Want hoeveel is de Europese Unie waard als zij de onafhankelijke rechtspraak op steeds meer plekken niet kan waarborgen? 'Als we op Europees niveau niet vechten voor het behoud van de rechtsstaat, dan zal de EU uiteindelijk  niet meer kunnen functioneren,' stelt Sterk.  

De artikelen die aan bod komen leest u hier terug:

Politicoloog Tommaso Pavone hekelt verwaarlozing van de rechtsstaat in Europa: https://www.ftm.nl/artikelen/tommaso-pavone-europese-rechtstaat-onder-vuur

Opiniestuk Eric Smit: 'Democratieën zijn broos, onafhankelijke media zijn onontbeerlijk.' https://www.ftm.nl/artikelen/onze-kwetsbare-democratie

https://www.ftm.nl/dossier/duurzaam-beleggen