In deze lezing neemt Marcel Vroegop je mee op een reis door de Bijbel. Niet alleen langs Jesaja of het Kerstverhaal, maar terug naar het allereerste begin. 

“In het begin schiep God…” en Johannes haakt daar later op in: “In het begin was het Woord.” Kerst blijkt geen los verhaal, maar het moment waarop de Schepper Zijn eigen schepping binnentreedt. God wordt mens. Als dát niet waar is, stort alles in.

Vanaf Genesis 3 klinkt al de belofte. Bij Noach zien we oordeel én redding. Bij Abraham een ram in de struiken; een vooruitwijzing naar het Lam. Door koningen, profeten en mislukkingen heen groeit het verlangen naar die ene volmaakte Koning.

Wil je zien hoe alles samenkomt? Dan móét je deze lezing beluisteren.

Tijdens een toerustingsavond van Geloofstoerusting in Rijssen sprak ds. M. Messemaker over het thema: ‘Heeft Jezus al tot jouw hart gesproken?’ Die vraag raakt de kern van het christelijk geloof – het gaat uiteindelijk om leven of verloren gaan. Vanuit Psalm 19 laat hij zien dat Gods Woord zelf kracht heeft: ‘De wet van de HEERE is volmaakt, zij bekeert de ziel.’ Het zijn de woorden van God die het hart raken en vernieuwen.

Daarbij wijst hij op de belofte van Jezus in Johannes 10: ‘Mijn schapen horen Mijn stem en Ik ken ze en zij volgen Mij en Ik geef hun het eeuwig leven.’ Wie Zijn stem hoort, ontvangt leven. Tegelijk schetst hij eerlijk de ernst van de zonde: de mens staat van nature schuldig voor God. Maar juist daarin schittert het evangelie, want ‘hierin is de liefde van God geopenbaard, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft.’

De woorden uit Johannes 6 – ‘Niemand kan tot Mij komen, tenzij de Vader hem trekt’ – zijn volgens de spreker geen dreiging, maar troost. Als iemand verlangt naar Christus, is dat al Gods werk. ‘De Vader trekt niet met ijzeren kettingen, maar met de koorden van de liefde.’

God spreekt tot het hart door Zijn Woord. Zoals bij Augustinus, die geraakt werd toen hij las: ‘Bekleed u met de Heere Jezus Christus.’ Wanneer dat gebeurt, komt er rust en zekerheid. Dan klinkt het mee met Romeinen 8: niets ‘zal ons kunnen scheiden van de liefde van God, die in Christus Jezus is.’

Tijdens een jongerenavond van Geloofstoerusting in Barendrecht neemt dominee C.J. (Corjan) Rijsdijk de jongeren mee naar het kruis, naar Mattheüs 27. Niet alleen om stil te staan bij het lijden van Jezus, maar om een indringende vraag te stellen: ‘Is dát mijn Koning?’

Hij schildert het rauw en eerlijk: Jezus ‘kronkelde op en neer’ aan het kruis, happend naar adem. En dan klinkt die aangrijpende roep: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?’ Het is geen romantisch plaatje. Allesbehalve. Het is vernedering, spot en duisternis. Boven Zijn hoofd staat: ‘Dit is Jezus, de koning van de Joden.’ En juist dat bordje maakt alles scherper.

We spreken vaak over Jezus als offer, als Lam. Maar, zegt Rijsdijk, wat betekent het dat Hij daar hing als koning? ‘Anderen heeft Hij verlost. Zichzelf kan Hij niet verlossen.’ Dat spotwoord blijkt de kern te zijn. Hij redt nu juist door Zichzelf niet te redden.

Als koning verslaat Hij de vijand, niet met geweld maar door Zich te laten breken. Als rechtvaardige koning gaat Hij ‘voor jou, in jouw plaats de gevangenis in’. Hij draagt de straf om zondaren welkom te heten in Zijn rijk.

Welke koning doet dat? Daarom eindigt de avond verwonderd en persoonlijk: ja, dát is mijn Koning.

‘Er zijn twee funderingen. Een rots… en zand.’ Met die woorden zet Chris de toon tijdens een jongerenavond van Geloofstoerusting. Jezus’ gelijkenis uit Mattheüs 7 is volgens hem niet gelijk te stellen met een lief kinderliedje, het is een scherpe waarschuwing. ‘Je kunt het liedje zingen en tóch je huis op zand bouwen.’ Ieder mens bouwt aan zijn levenshuis, maar de vraag is: waarop? ‘Als je niet bouwt op Mijn woorden, dan bouw je automatisch op zand.’ En dat zand is overal.

Hij noemt de leugen dat er geen absolute waarheid is. ‘Er zijn maar twee wegen,’ citeert hij Jezus. Ook de zoektocht naar identiteit in jezelf ontmaskert hij: ‘Zalig zijn de armen van geest.’ Ware identiteit ontstaat niet door naar binnen te kijken, maar ‘in een aangezicht tot aangezichtsrelatie met de Heere Jezus Christus.’ Dit raakt ook seksualiteit: ‘Bewaak je ogen… dit is één van de gebieden die het meest wordt aangevallen.’ En wat dacht je van je karakter: ‘Wie ben jij als niemand kijkt?’ Uiteindelijk draait het om waar je hart ligt: ‘Verzamel geen schatten op de aarde.’

Deze lezing werd gehouden door Chris Verhagen, bekend van het YouTube-kanaal de Christelijke Apologeet, tijdens een jongerenavond van Geloofstoerusting in Hardinxveld-Giessendam. Zijn oproep is urgent en bemoedigend tegelijk: bouw bewust op de rots van Christus – want ‘in de dag des oordeels zal blijken waarop je gebouwd hebt.’

Op een toerustingsavond van Geloofstoerusting in Ermelo stond ds. A. (Arie) Simons niet bepaald zelfverzekerd voor de zaal, maar veel meer kwetsbaar. Hij vertelt hoe hij naar deze avond had uitgezien, hoe hij ‘heel de week in mijn hart en in mijn gedachten bezig geweest’ was met de bezoekers en met het Woord. Maar vlak voor hij moet spreken, ervaart hij iets heel anders. Het voelt als ‘een soort vuistslagen in mijn ziel, in mijn hart’. 

Naast de innerlijke strijd, werd hem een preek doorgestuurd waarin de dominee de waarschuwing deed aan zijn hoorders: ‘Pas op, je wordt bedrogen voor de eeuwigheid.’ Tegen die achtergrond toch het evangelie preken deze avond: ‘Ik voel er niks van. Ik ervaar het op dit moment helemaal niet. Alleen maar het tegendeel.’

Die ervaring staat niet op zichzelf, maar illustreert iets van de boodschap deze toerustingsavond. Want meteen voegt hij eraan toe: ‘Ik moet het van mijn Meester hebben en die zal het ook vanavond geven.’ Niet je gevoel, maar Gods belofte is beslissend!

Dat onderstreept hij met een aangrijpend beeld uit zijn eigen leven. Zijn dochter kreeg te horen: ‘Je hebt misschien nog twee weken te leven. Je mag naar huis om te sterven.’ Ze hield haar bijbeltje zo stevig vast dat ‘de vingerafdrukken in de kaft van de Bijbel’ stonden. In die herinnering wordt het zichtbaar: ‘Zoveel waarde heeft het Woord. Niet jouw gevoel.’ In het Woord; dáár ligt je houvast.

Vanuit Romeinen ontvouwt hij wat dat betekent. Het evangelie is volgens Paulus dat Gods rechtvaardigheid wordt aangeboden aan mensen die ‘de eeuwige dood hebben verdiend’. ‘Het is niet waar omdat ik het ervaren heb, maar het is waar omdat God het beloofd heeft.’ Wie door het geloof Christus omhelst, is rechtvaardig voor God. ‘In de ogen van God een rechtvaardige. En wie zijn we dan in onszelf? Een goddeloze.’

Dat spanningsveld moet je leren verdragen. ‘Het geloof gaat soms dwars tegen het gevoel in.’ Ons gevoel en onze bevinding kunnen zelfs ‘grote vijanden’ zijn van Gods belofte. Daarom zegt hij: leef ‘door het geloof uit de Schrift, uit het Woord. Op Uw Woord heb ik gehoopt.’

Vervolgens spreekt Simons over vrijheid in Christus. In Romeinen 6 krijgt de zonde ‘een knak’. De macht is gebroken, ook al ervaar je dat lang niet altijd. Maar Romeinen 7 laat zien dat we ook bevrijd zijn van de wet. Met het beeld van een huwelijk maakt de apostel Paulus dat duidelijk. De wet is als een man die telkens zegt: ‘Doe dat.’ De vrouw wil gehoorzamen, maar faalt steeds. Dan hoort ze van een andere man die zegt: ‘Ik zal het voor je doen.’ Dat is Christus. Maar zolang ze met de eerste man getrouwd is, kan ze niet naar Hem toe. ‘Er is maar één oplossing. De dood.’

En dan klinkt het bevrijdende woord: ‘Jullie zijn ook gestorven… door het lichaam van Christus.’ De wet is niet gestorven, maar wij zijn door het geloof gestorven aan de wet. ‘De wet kan niks meer van je eisen.’ Dat is vrijheid. Niet wetteloosheid, maar uit genade een nieuw huwelijk met Christus. ‘Waarom ben je met Christus getrouwd? Omdat ik God vruchten zou dragen. Niet maken, niet presteren, maar dragen.’

Daarom zegt hij: ‘Je mag alles, maar je wil niet alles meer.’ Niet omdat de zweep nog boven je hangt, maar omdat ‘de liefde van Christus in mijn hart is uitgestort.’ Vrijheid is leven uit liefde, niet uit dwang.

Steeds weer keert Simons terug naar de kernvraag: ‘Ben je rechtvaardig voor God?’ Want wie in Christus is, ‘die is rechtvaardig, heilig en verlost.’ Dat is geen gevoel dat komt en gaat, maar een belofte die vastligt in Gods Woord. En daarin ligt de ware vrijheid.

Tijdens de toerustingsavond van Geloofstoerusting in Rijssen bracht ds. A.A.F. (Alfred) van de Weg een indringende boodschap, waarin hij luisteraars wakker schudde met de vraag: ‘Ben je er klaar voor?’ De gelijkenis van de wijze en dwaze meisjes stond centraal. Het is een beeld van de kerk, op weg naar het grote bruiloftsfeest van het Koninkrijk.

Hij tekende in zijn lezing de ernst van Jezus’ woorden: ‘De deur werd gesloten’. Niet iedereen zal binnengaan, zelfs niet allen die uiterlijk lijken mee te doen. ‘Ze hadden allemaal lampen, maar slechts vijf hadden olie.’ Die olie – een beeld van de Heilige Geest, van vreugde en verlangen – maakt het verschil. Want geloof is niet erfelijk of overdraagbaar: ‘je kunt niet leven op het geloof van een ander.’

Hij riep op tot waakzaamheid en verlangend uitzien naar Jezus’ komst, want ‘de bruidegom komt eraan.’ Het is geen boodschap van angst, maar van hoop: ‘De kerk is niet op weg naar een begrafenis, maar naar een feest.’ En terwijl de wereld in chaos is, klonk het hoopvolle refrein: ‘Hij komt. Halleluja. Amen.’

‘Ik wil graag een teken.’ Het klinkt zo eerlijk. Wie verlangt er niet naar een duidelijk bewijs, een wonder, ‘gewoon eens iets aparts mee te maken’? Een handschrift in de lucht. Een stem. Iets dat alle twijfel wegneemt. Maar de vraag is: waarom wil je dat teken? Vanuit ongeloof – of vanuit vertrouwen?

In deze lezing laat ds. A.Th. (Anne) van Olst op een jongerenavond van Geloofstoerusting in Barendrecht zien hoe verschillend die vraag kan klinken. Gideon vraagt om een teken, maar zelfs een nat schapenvachtje neemt zijn twijfel niet weg. Zacharias vraagt: ‘Hoe zal ik dat weten?’ – en moet zwijgen. Gesloten twijfel, noemt Van Olst dat: ‘meer geloof hechten aan je eigen vraagtekens dan aan Gods uitroeptekens.’

Maar er is ook een andere toon. Maria vraagt: ‘Hoe zal dat mogelijk zijn?’ Geen verzet, maar overgave. En haar antwoord wordt een gebed: ‘Zie, de dienares van de Heere. Laat met mij geschieden overeenkomstig Uw woord.’ Dat is open aarzeling, ruimte voor God.

Vervolgens wijst Van Olst op het grootste teken door God gegeven. Niet spectaculair. Geen vuur uit de hemel. ‘Dit zal voor u het teken zijn: u zult het kindje vinden in doeken gewikkeld en liggend in de kribbe.’ Zó gewoon. Zó kwetsbaar. Maar daarin ligt Gods hart.

Wil je een teken? ‘Ga en vind.’ Ga naar Jezus. Hij laat Zich vinden. Dat is genoeg.

In deze lezing neemt dominee C. (Kees) Budding ons mee in de vraag: ‘Wat geeft mijn leven zin?’ Hij begint met het aangrijpende verhaal van een jonge vrouw die haar leven beëindigde. Een meisje ‘vol levenslust’, en toch zo wanhopig leeg. Daarmee maakt hij meteen duidelijk: dit is geen theoretische vraag, maar een zaak van leven en dood.

Aan de hand van Het verlaten individu van Esther van Fenema schetst hij onze tijd. De zeven hoofdzonden – hoogmoed, hebzucht, lust, woede en meer – zijn springlevend. We zijn, zegt zij, ‘onszelf als God gaan zien’. Het gevolg is een achtste zonde: leegte. We scrollen, vergelijken, blazen onszelf op als een ‘blaasbalg’, maar vanbinnen blijft het leeg.

De kern ligt volgens ds. Budding bij hoogmoed. Paulus’ woorden klinken krachtig: ‘Laat daarom niemand roemen in mensen.’ Onze identiteit kan niet rusten op waardering van anderen.

Het echte antwoord vinden we in Christus. Zoals Tim Keller benadrukt: bevrijding komt niet door jezelf op te knappen, maar door genade. ‘Wie mij echter beoordeelt, is de Heere.’ Wanneer Christus het middelpunt wordt, hoef je dat zelf niet meer te zijn. Dan ontstaat er, zoals hij het noemt, ‘heerlijk rumoer’ in je hart; en ben je werkelijk de leegte voorbij.

In veel christelijke gezinnen klinkt de waarschuwing: ‘als je je geloof wilt kwijt raken, dan moet je theologie gaan studeren.’ Laurens Pruis neemt die angst serieus, maar weigert te zeggen dat het onvermijdelijk is. Hij spreekt over een ‘levensgevaarlijke huurmoordenaar’ die in sommige opleidingen is binnengelaten: moderne theologie die het geloof niet alleen kan verwonden, maar ook kan verlammen.

Hij beschrijft twee gevaren. Eerst de modern-historisch-kritische aanpak, waarin de Bijbel vooral ‘een menselijk historisch document’ wordt en wonderen ‘methodologisch onaanvaardbaar’ zijn. Dat brengt volgens hem een reeks aannames met zich mee die de tekst al bij voorbaat in stukken knipt, zoals het idee van ‘unilineaire evolutionaire ontwikkeling’ en latere redacteurs die teksten zouden ‘updaten’. Daarna volgt het postmoderne alternatief dat hij heden ten dage overal herkent: ‘het gaat minder om lezen en meer om gelezen worden.’ Maar als de letter niet meer bindt, worden ‘wij zelf het kader’ en schuift de uitkomst opvallend vaak mee met de cultuur.

Hoe dan wel? Zijn antwoord is eenvoudig en ferm: ‘lees de Bijbel als een gelovige’ en ‘lees bijbels theologisch’, als ‘geloof dat zoekt naar begrip.’ God ‘spreekt in de regels van de tekst,’ en Jezus koppelt Gods stem aan de bedoeling van de menselijke auteur. Dat laat hij concreet zien via de Immanuel-belofte. Het lijkt misschien alsof Mattheüs de tekst van Jesaja op een verkeerde manier gebruikt. Maar Mattheüs ‘heeft precies hetzelfde interpretatieperspectief’ als Jesaja, in een patroon dat via Mozes en David naar Christus wijst: de ultieme ‘God met ons.’

Op veel onderwijsplekken leeft het gevoel dat ‘er een soort conflict is tussen wetenschap en het christelijk geloof.’ Chris Verhagen draait dat om. Volgens hem staat wetenschap pas echt stevig als je uitgaat van God: ‘het christendom [is] de noodzakelijke vooronderstelling… om wetenschap te kunnen bedrijven’ op een ‘begrijpelijke, onderbouwde, gerechtvaardigde manier.’

Hij wijst naar de geschiedenis, zoals Galileo, Kepler en Newton, en laat hen aan het woord. Zelfs nu zijn er gelovige topwetenschappers, zoals Nobelprijswinnaar Bill Phillips: ‘Het is niet onwetenschappelijk om te geloven dat er een God moet zijn…’

Daarna loopt hij langs wat wetenschap nodig heeft: wetmatigheid, logica, betrouwbare zintuigen, een betrouwbaar brein en zelfs morele spelregels. Dat alles vraagt om een fundament. Zijn kern: de Drie-enige God is ‘ultieme eenheid in ultieme veelvuldigheid.’ En het is Gods trouw die de natuur voorspelbaar maakt: ‘Zolang de aarde bestaat… [zullen] dag en nacht niet ophouden.’

Tot slot prikt hij door het idee heen dat wetenschap ‘neutraal’ zou zijn. Er zitten altijd vooronderstellingen in het spel, soms zelfs ‘ingesmokkeld’. Wie bij voorbaat alleen naturalistische verklaringen toelaat, sluit ‘a priori’ bepaalde conclusies uit en noemt alternatieven al snel ‘pseudowetenschap.’