Instytut Zachodni

Co prawda pełna regulacja zbrodni międzynarodowych została wprowadzone do prawa niemieckiego dopiero w 2002 r., ale w związku z masowym od 2015 r. napływem imigrantów do Niemiec, ich ściganie stało się znów aktualne w Niemczech. Prof. Ch. Safferling w rozmowie z dr hab. Magdaleną Bainczyk, IZ wyjaśnia te aktualne zagadnienia i komentuje wyrok niemieckiego Sądu Najwyższego, który odmówił zastosowania immunitetu dla funkcjonariuszy państwowych z Afganistanu.

Zwycięstwo Joe Bidena w wyborach prezydenckich w USA postawiło na porządku dziennym kwestię ożywienia stosunków transatlantyckich. Z punktu widzenia Niemiec po kadencji prezydenta Donalda Trumpa, potrzeba uspokojenia wzajemnych relacji i nadania im większej przewidywalności, jest bezdyskusyjna.

Otwarcie nowego etapu stosunków transatlantyckich będzie stanowić bardzo poważne przedsięwzięcie i dla USA, i dla ich europejskich partnerów, ponieważ skala problemów, rozbieżności, a nawet konfliktów jest daleko szersza niż kiedykolwiek wcześniej od zakończenia zimnej wojny.

Kwestię nowego otwarcia w relacjach USA z Europą i Niemcami omawia prof. Krzysztof Malinowski w rozmowie z Tomaszem Morozowskim.

Fot. Gage Skidmore

Jednym z najważniejszych wydarzeń ubiegłego roku w kontekście polityki europejskiej Niemiec była prezydencja w Radzie Unii Europejskiej, którą RFN sprawowała od 1 lipca do 31 grudnia 2020 r. Przypadła ona na bardzo trudny czas pełen wyzwań dla UE, związanych nie tylko z pandemią COVID-19 i jej skutkami gospodarczymi, ale również z sytuacją wewnętrzną (np. Brexit, negocjacje Wieloletnich Ram Finansowych, Zielony Ład) oraz z polityką zagraniczną (np. relacje z Chinami, zmiana władzy w USA).

Agenda niemieckiej prezydencji oraz jej podsumowanie i ocena to tematy rozmowy prof. Jadwigi Kiwerskiej z Tomaszem Morozowskim.

Szczegółowa analiza niemieckiej prezydencji jest przedmiotem IZ Policy Papers pt. „Bilans prezydencji Niemiec w Radzie Unii Europejskiej (1 lipca 2020 r. - 31 grudnia 2020 r.)”. Publikacja jest dostępna na naszej stronie internetowej:

https://iz.poznan.pl/publikacje/iz-policy-papers/iz-pp-nr-36-bilans-prezydencji-niemiec-w-radzie-unii-europejskiej-1-lipca-2020-r-31-grudnia-2020-r

W dniach 15-16 stycznia 2021 r. odbywał się 33 kongres Unii Chrześcijańsko Demokratycznej (CDU). Ze względu na pandemię COVID-19 kongres CDU po raz pierwszy został przeprowadzony w formie zdalnej. Drugiego dnia obrad delegaci wybrali nowe kierownictwo partii. Nowym przewodniczącym CDU został Armin Laschet.

O kulisach i przebiegu obrad oraz o konsekwencjach wyboru nowego przewodniczącego CDU i jego szansach na uzyskanie chadeckiej nominacji kanclerskiej opowiada dr Piotr Kubiak w rozmowie z dr Agatą Kałabunowską.

75 lat po wojnie straty dóbr kultury to temat wciąż aktualny i skomplikowany. W odniesieniu do ziem przyłączonych do Polski w wyniku II wojny światowej, zagadnienie to okazuje się jeszcze bardziej złożone ze względu na nie do końca uregulowany status prawny, stosunki polsko-niemieckie na przestrzeni lat oraz stosunek do dziedzictwa byłych i obecnych mieszkańców tego terenu. O dzwonach zrabowanych z obszarów przyłączonych do Polski w 1945 r., ich statusie i współczesnych losach Małgorzacie Bukiel opowiada dr hab. Marceli Tureczek, profesor Uniwersytetu Zielonogórskiego, autor książki "Dzwony pożyczone. Studia historyczne i prawne nad problematyką strat dóbr kultury" wydaną przez Instytut Zachodni w serii "Ziemie Zachodnie. Studia i Materiały".

Informujemy, że pierwsze 3 osoby, które po odsłuchaniu tego odcinka prześlą na nasz adres mailowy: [email protected] poprawną odpowiedź na pytanie prof. Tureczka, otrzyma wspomnianą książkę. Prosimy o wyjaśnienie obu pojęć (Leihglocken i Patenglocken) oraz podanie adresu, na który można przesłać książkę.

Książka jest dostępna tutaj: https://iz.poznan.pl/publikacje/monografie-i-prace-zbiorowe/dzwony-pozyczone

Debata, na którą zapraszamy w odcinku będzie dostępna na żywo 22.01.2021 r. o godz. 15:00 tutaj: https://www.youtube.com/channel/UCP52jb0yMKgPAyEzKAkqbxA

W styczniu 2021 r. niemiecki rząd w porozumieniu z szefami rządów krajów związkowych zdecydował o przedłużeniu twardego lockdownu – środka, który zdaniem kanclerz Angeli Merkel jest co prawda radykalny, ale konieczny. Na rządzących spadła ostatnio fala krytyki nie tylko w związku z przedłużaniem obostrzeń, ale przede wszystkim ze względu na zbyt powolną i nieskoordynowaną dystrybucję szczepionki. Jak wygląda aktualna sytuacja pandemiczna w Niemczech? Czego dotyczy krytyka rządu, kto ją formułuje i czy jest ona słuszna? Jak te zawirowania wokół strategii walki z pandemią wpływają na niemiecką scenę polityczną w roku wyborczym? Na te pytania w rozmowie z dr Agatą Kałabunowską odpowiada dr Piotr Kubiak.

Porozumienie ws. umowy inwestycyjnej UE-Chiny, osiągnięte 30.12.2020 r. podczas wideokonferencji z udziałem liderów unijnych i Prezydenta ChRL Xi Jinpinga, było drugim – obok finalizacji umowy o Brexicie – osiągnięciem „last minute” niemieckiej prezydencji w Radzie UE, która skończyła się wraz z upływem 2020 r.

O procesie negocjacji porozumienia i roli Niemiec w rozmowach, a także o znaczeniu samej umowy dla UE i perspektywach jej realizacji opowiada analityk IZ Tomasz Morozowski w rozmowie z dr Agatą Kałabunowską.

Republika Federalna Niemiec jako „demokracja zdolna do obrony” (streitbare Demokratie) jest państwem, którego władze posiadają wiele prerogatyw związanych z ochroną porządku demokratycznego przed różnego rodzaju zagrożeniami. Jednym z nich jest ekstremizm polityczny, w tym ekstremizm prawicowy, uznawany za ważny i nasilający się problem społeczno-polityczny w Niemczech. Jak z tym problemem radził sobie w tym roku rząd Angeli Merkel? Jakie działania podjęto i dlaczego akurat teraz? Jak na te kroki reaguje opozycja i niemieckie społeczeństwo? Na te pytania w rozmowie z Tomaszem Morozowskim odpowiada dr Agata Kałabunowska.

Ludzkość przechodziła przez epokę kamienia, brązu, żelaza, węgla i stali oraz atomu. Obecnie stoimy u progu ery wodoru. Ten najpowszechniejszy we wszechświecie pierwiastek ma także znaczenie geopolityczne i geoekonomiczne. W szczególności dotyczy to Niemiec, które z wodoru uczyniły surowiec o znaczeniu strategicznym, który ma uczynić z kraju gracza o zasięgu globalnym.

O niemieckich planach związanych z wodorem z dr Piotrem Andrzejewskim rozmawia dr Witold Ostant, ekspert ds. bezpieczeństwa i energetyki.

Budapeszt, Praga i Warszawa w lecie i jesienią 1989 r. stały się przystankami dla tysięcy Niemców z NRD w ich drodze ku wolności. Nie była to łatwa droga. Oczekując na możliwość wyjazdu do RFN, czyli na zgodę komunistycznych władz Niemiec Wschodnich, setki, a potem i tysiące uchodźców, w tym całe rodziny z dziećmi, przebywało na terenie ambasad RFN lub koczowało na chodnikach przed budynkami placówek w tych trzech stolicach. O tej bezprecedensowej fali ucieczek z NRD, prowadzących w efekcie do zjednoczenia Niemiec, w przeddzień 30-tej rocznicy tego wydarzenia dr Agacie Kałabunowskiej opowiada prof. Jadwiga Kiwerska, kierownik zespołu Niemcy-Europa-Świat w Instytucie Zachodnim, autorka publikacji „Przez Budapeszt, Pragę i Warszawę na Zachód. Ucieczki Niemców z NRD w 1989 roku”, wydanej przez Instytut Zachodni, a zainspirowanej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Informujemy, że pierwszych 10 osób, które po odsłuchaniu tego odcinka skontaktuje się z Instytutem drogą mailową, otrzyma wspomnianą książkę. Osoby zainteresowane prosimy o kontakt przez nasz adres mailowy: [email protected]. Prosimy o podanie adresu, na który można przesłać książkę.