Instytut Zachodni

Obchodzona 11 września 2021 r. dwudziesta rocznica ataków terrorystycznych na USA jest dobrą okazją żeby w sposób bardziej pogłębiony przeanalizować problem terrorystycznego zagrożenia. Ma ono zarówno charakter ponadczasowy, jak i globalny o czym świadczy między innymi fakt, iż tylko w ciągu ostatnich 20 lat w różnych częściach świata odnotowano ponad 130 tys. ataków. Ich szczególnie niebezpieczną formą są zamachy realizowane przez islamskich terrorystów na przykład na obszarze: Azji, Bliskiego Wschodu, Afryki Subsaharyjskiej czy Unii Europejskiej. W tym kontekście pojawia się także pytanie o zagrożenie terrorystyczne w Polsce.

Na powyższe tematy w Podcaście IZ rozmawiają prof.: Artur Wejkszner oraz Sebastian Wojciechowski

W związku z 20. rocznicą ataków terrorystycznych przeprowadzonych 11 września 2001 r. w Nowym Jorku i Waszyngtonie warto przyjrzeć się ich konsekwencjom dla samej Ameryki i przeanalizować wpływ tych tragicznych i bezprecedensowych wydarzeń na sojuszniczą współpracę USA i Europy. Ponadto nasuwa się pytanie o ocenę wojny z terroryzmem z perspektywy dzisiejszej sytuacji w Afganistanie po zakończeniu misji sojuszniczej.

Na powyższe tematy z prof. Jadwigą Kiwerską rozmawia w Podcaście IZ Tomasz Morozowski.

Przejecie władzy przez talibów w Afganistanie wywołało pytania o możliwość kontynuowania programów pomocy humanitarnej i rozwojowej. Sytuacja humanitarna w Afganistanie jest obecnie ekstremalnie trudna, a podwyżki cen żywności, pandemia COVID-19 i klęska suszy spotęgowały dotychczasowe niedożywienie. Skrajnie niedożywionych jest połowa afgańskich dzieci (9 mln). Zakładnikiem obecnej blokady transportów pomocy humanitarnej, wywołanej paraliżem lotniska w Kabulu, stało się utrzymanie ich przy życiu. Sytuacja humanitarna nie pozostaje bez wpływu na ruchy migracyjne. Jaka była dotychczasowa skala pomocy humanitarnej dla Afganistanu i jak jej dostarczanie może wyglądać teraz? Czy pomoc była efektywna? Kim są najwięksi darczyńcy? Gdzie przebywa obecnie najwięcej afgańskich uchodźców i jakie są prognozy co do dalszych ruchów migracyjnych do innych regionów świata, w tym do państw Europy? Na te i inne pytania w rozmowie z dr Agatą Kałabunowską odpowiada dr Joanna Dobosz-Dobrowolska kierująca zespołem „Pokój i bezpieczeństwo” w Instytucie Zachodnim i pełniąca funkcję doradcy ONZ ds. procesów pokoju i bezpieczeństwa.

Działająca od 2015 r. wspólna niemiecko-namibijska komisja doszła do porozumienia w sprawie odszkodowań za niemieckie zbrodnie kolonialne popełnione w Niemieckiej Afryce Południowo-Zachodniej (dzisiejsza Namibia). Niemcy zdecydowały o uznaniu wydarzeń z początku XX w. za ludobójstwo i wyraziły gotowość wypłaty odszkodowań. Czy postanowienia komisji zamykają sprawę kolonialnych win Niemców popełnionych na terenie dzisiejszej Namibii? Jakie stanowisko reprezentują władze Namibii oraz reprezentanci Herero i Nama? Co ruchy wykonywane przez niemiecki rząd mówią nam o współczesnym dyskursie nad przeszłością kolonialną? Na te pytania w rozmowie z dr Agatą Kałabunowską odpowiada historyk, analityk Instytutu Zachodniego dr Bogumił Rudawski.

W dniach 14-31 maja 2021 r. w siedzibie Instytutu Zachodniego prezentowana będzie wystawa „Ścieżki życia - Polskie ślady w regionie Ren-Men. Historyczna mozaika”, która została przygotowana przez Niemiecki Instytut Spraw Polskich w Darmstadt. Wystawa opowiada o losach Polaków zamieszkujących południową Hesję. Ukazano w niej różnorodne sfery aktywności Polaków w takich obszarach jak: praca, sport, nauka i szeroko rozumiana kultura. W prezentowanej ekspozycji znalazły swoje miejsce również bolesne tematy, związane z okresem II wojny światowej, pracą przymusową, przesiedleniami i rozliczeniami z narodowosocjalistyczną przeszłością. Wystawa rzuca światło na nieznane losy wybitnych osobistości (jak np. Leopold Tyrmand i Karl Dedecius), ale równocześnie opowiada o codziennych perypetiach życiowych Polaków na obczyźnie.

O kulisach powstania wystawy i ciekawostkach z nią związanych opowiadają Autorzy: prof. dr Peter Oliver Loew, dyrektor Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich w Darmstadt oraz dr Andrzej Kałuża. Rozmowę poprowadził dr Piotr Kubiak.

Dr Justyna Schulz i dr hab. Magdalena Bainczyk analizują zalety i wady Funduszu Odbudowy z perspektywy niemieckiej, w tym wątpliwości konstytucyjne podnoszone w skargach do Federalnego Trybunały Konstytucyjnego RFN.

Nakładem Wydawnictwa Instytutu Zachodniego ukazała się monografia naukowa „Skrajna prawica we współczesnych Niemczech. Ujęcie ideologiczne” autorstwa dr Agaty Kałabunowskiej. W najnowszym odcinku „Podcastów Instytutu Zachodniego” w rozmowie z prof. dr. hab. Krzysztofem Malinowskim autorka opowiada o tym, co skłoniło ją do podjęcia badań nad niemieckim ekstremizmem prawicowym. W dyskusji naświetlono także znaczenia nadawane temu pojęciu oraz aktualny stan i prognozy dalszego rozwoju skrajnej prawicy w Niemczech.

Publikację można nabyć w księgarni internetowej Instytutu: https://www.iz.poznan.pl/ksiegarnia/pl/

Na tle ponadpartyjnego niemieckiego konsensusu wokół polityki europejskiej wydaje, iż spór wokół racji stanu Polski w UE jedynie osłabia Polskę na arenie międzynarodowej. Dr Spasimir Domaradzki w rozmowie z dr hab. Magdaleną Bainczyk przekonuje jednak, iż specyficzna dla Polski polaryzacja stanowisk: Europa ojczyzn versus Europa federalna może stanowić istotą wartość dodaną do debaty o przyszłości UE.

Sankcje nałożone 22 marca 2021 r. przez Unię Europejską na Chiny w związku z naruszeniami praw człowieka wywołały ostrą reakcję ze strony Pekinu. Chiny odpowiedziały sankcjami odwetowymi oraz ofensywą propagandową przedstawicielstw i dyplomatów chińskich w Europie. Konsekwencje tej eskalacji dla porozumienia inwestycyjnego CAI oraz szerzej dla relacji europejsko-chińskich, a także dla współpracy transatlantyckiej, analizuje Tomasz Morozowski w rozmowie z dr Agatą Kałabunowską.

W niedzielę 14.03.2021 r. odbyły się wybory krajowe w Badenii-Wirtembergii i Nadrenii-Palatynacie – poważny sprawdzian dla partii politycznych w niemieckim „superroku” wyborczym. Jaki wpływ na ich przebieg miała tzw. afera maseczkowa? Jak rozłożyły się głosy? Z czego wynikają spadki notowań chadecji? Jak można uzasadnić słaby wynik AfD? I jak to wszystko wpłynąć może na jesienne wybory na szczeblu ogólnokrajowym, a także na wybór nowego kanclerza? Na te pytania w rozmowie z dr Agatą Kałabunowską odpowiada dr Piotr Kubiak.