Kalanso sira kan

Nin dɔgɔkun in na, kalanso sira kan kuma na musomaniw ka ɲɔgɔndaw minw bɛ kɛ, an ka manden jamanaw kɔnɔ kalan sirafɛ: gafɛ kalanko saramayaliya ani jatɛ bɔ ko saramayaliya, nin an ko fransikan na ko, Miss litterature ani miss, mathematique
O siratɛgɛla an ɲɛ M. Adama BA de bismillah, ale ye kalanfa ye, wa fana alɛ de ye kalanso saré fadoube, ɲɛma ye ka bɔ Bakel mara la, Sénégal jamana kɔnɔ.
 

Bi, aw ka jɛmukan Kalanso sira kan babu bɛ talikɛ kalandenw ka lahalaya de kan. San 2022, jɛkulu caman i'n'af'ɔ diɲɛ waribon baa Banque Mondiale walima Uneso u ka jatɛminaw ya jira kɔ kɛmɛ kɛmɛ sarala, denminsɛn tena se ka gafɛ kalan ka famuya. O bi se ka famuya cɔgɔ juman. O sɔrɔla mun de la. Fɛrɛw juman bilara sɛnka walasa ka dan sigi o la.

Kabini novemburu kalo 2002, dɔn kɛrɛnkɛrɛnen  bila senkan, walasa ka kɛ  Philosophie, no ye halikinajira kalan tɔgɔla don ye . San o san, a be kɛ nowanburu kalo la alamisa 3 nan bɛɛ la. Halikinayira kalan tagɔladon nafa ye mun ye. Mɔgɔ minnu mana o  kalan kɛ i bi se ka baara jumɛn kɛ.

Manden dugu la, jateminɛ caman y'a jira ko fariɲanwale ni ninjuguyawalew bɛ ta ka ɲɛsin kalanfaw ma. Dɔgɔkun tɛmɛnen an kuma na kalandenw yɛrɛ dama ni ɲɔgɔn cɛ ta kan. Jatemine dow ya jira fana, ko kemɛ sarala, bagabagaliw be ta ka ɲesi kalanfa 10 de ma.

Ka fara o kan fariɲan wale nunu dɔw bɛ se ka kɛ, bugɔliw, ani nɛniniwye. Ni wale nunu kɔlɔlɔ be se ka ke mun de ani fɛrɛ jumɛw de kan ka bila senkan yassa ka dansigi fariɲan walew ni ninjuguya walew kalanfaw yɔrɔ la. Koumba Kanouté n’a ka mɔgɔ wele lenw bɛ na o de wala wala an ye sisan.

Manden dugu la, jateminɛ caman y'a jira ko fariɲanwale ni binkanniwalew bɛ tɛmɛ kalandenw yɛrɛ dam ni ɲɔgɔn cɛ, walima a bɛ ta ka ɲɛsin kalandenw ma. O fariɲanwale ninnu la, bugɔliw, nɛniniw, kɔrɔfɔliw ani cɛni musuya binkaniw bɛ tɛmɛ kalandenw yɛrɛ damaw ni ɲɔgɔn cɛ.

Nin wale ninnnu kɔlɔlɔ bɛ se ka ke mun de ye , kalandenw, kalanfaw ani kalanfadenw sɔmɔgɔw kan. Fɛrɛ jumɛw de kan ka bila senkan yassa ka dansigi fariɲan walew ni ninjuguya walew la kalan yɔrɔw la. Koumba Kanouté n’a ka mɔgɔ wele lenw bɛ na o de wala wala an ye sisan. 

An ka kalanso kɔnɔ, kalandenw ni kalanfaw bɛ ɔ gɛlɛya dɛ kɔnɔ.

Yala diɲɛ tablɔ sɛra yɔrɔ mina, o kakan ka kɛ wa an ka kalansow kɔnɔ ?

A kɔlɔlɔ bisɛ kakɛ mouye ?

Mun de ka kan ka kɛ yasa ka dansigi o la ?

Walasa ku ma babu in kan, Salif SAKHANOKHO ye weele bi la ka ɲɛsin Inspecteur Tɔgɔla ma, kabɔn Mali la, ani Karamoko Kadiatou CAMARA, Sénégal jamana na.

Baɲumakɛtɔn L'IDP Foundation, y’a jira a ka jatɛminen don la san 2022, ko kɛnyɛrɛnye kalandenw ka dɔniya hakɛ tɛ wasa kɛ. Kɛmɛ-kɛmɛ sarala 19 walima 25 dɔrɔ de ta bɛ wasa kɛ.

An dun bɛ wahati mina i ko bi, kɛnyɛrɛnyɛn kalasow hakɛ ka caman kosɔbɛ manden jamanaw kɔnɔ. Olu ka laɲini tɛ fosi ye sisan nin u bɛna nafolo min sɔrɔ a ko la.

Yasa k’u ka sɔrɔ ta yiriwa yɛrɛ u bɛ kalanfanw de ta min ka doniyan ma se lakalanni ma.

Kun jumɛnw de bɛ o ko in kɔfɛ ?

Fɛɛrɛ jumɛnw bɛ se ka sɔrɔ walasa ka o furakɛ ?

Anw bɛna jabi sɔrɔ ni an ka mɔgɔ weelelen ye.

Nin dogokun in na kalanso sira jɛmukan bɛ tali kɛ, Foroba kalanko tiɲɛni farafina tilebinyanfan jamanaw kono.Wahati mina kalanko bɛɛ tun bɛ foroba kalansow de bolo nin a kɛ cogo ɲuman Farafinna tilebinyanfan fɛ jamanaw na, bi a bɛ o kɛla miriya koro ye.

Diɲɛ tɔnba ONU ka jatɛminen dɔ la, ko kalanko ɲuman bɛ farati la farafina. O ra Kɛrɛnkɛrɛnnenya la kalansow bɛ ka u sen don a la ka taa a fɛ walasa ka denmisɛnw kalan minnu tɛ se ka kalan sɔrɔ ani ka foroba kalanko ka dɛsɛw dafa.

Fɛɛrɛ jumɛnw bɛ se ka sɔrɔ walasa ka o furakɛ?

Aw bɛ famulaliw sɔrɔ, an ka mɔgɔ weeleelenw fɛ.

Yassa ka massala aan ka babu nin kan, aan nin M. Saghaï Evariste YEHOUN de bɛ ɲɔgɔnbolo, a ye kalanfanwkolosiladon, ka bɔ Burkina faso jamana na?

Diɲɛ tɔnba ONU, ka bolofara min ɲɛshinendon kalanko doniya se ko nin donko ma, UNESCO, ya fo ko kalanfa millions 24.4 de ka k’a fara duguma kalansow ma, million 44 ɲohon camancɛkalansow la, walasa ka diɲɛ kalanko ɲuma kuntahala jaa soro y’an fo san 2030.

Wa ko kalanfa desɛ barikaboyalendon farafina jamanaw de  kono ka tɛmen. Yassa ka masala aan ka babu nin kan aan ɲɛ Pr Seydou TOGOLA, de bismilah. kalanfadon, wa fana kalanfaw la koloshilibahadon, ka bo Mali jamana kan.
 

Ka kɛɲɛ nin kalan ta waati ye Manden jamanaw kɔnɔ, kalanso sira kan jɛmukan bɛ tali kɛ kalanden bɛ se ka kɛ cogo di, yasa a ka ɲina kalan san ka tɛmen a ɲuman na.

O kɔrɔ ko di, kalanden ka se ka yɛrɛ labɛn ka ɲɛ cogomin na wasa ka k’a kimɛliw bɛɛ sɔrɔ.

Fɛn caman bɛ o kɔrɔ in na fɔ, ka ta kalan yɔrɔ la, a ka kan cogomin na, ki ka kalan baaraw kɛ sokɔnɔ, ka mɔgɔ sɔrɔ so min bɛ idɛmɛ, k'i bila sira i ka kalan na,o na ɲɔgɔn wɛrɛw.

O siratɛgɛla la, an ni Mme CONDE Coumba Keïra de bɛ masaala.