Kiwal taariindi

Keɗoɗee Kiiwal Taarindi ɗoo e Rfi fulfulde. E oo ɗoo taskaram, Abdullaay JALLO e hoɓɓe makko yewtay ko yowitii e battane ñawu koronaawirus e taarindi men. Holko woni caɗeele ko ɗum addi e taarindi men ? Ngam yewtude e dow ɗee ɗoo toɓɓe, eɗen bismoo Ceerno  Ahmed Seeku JALLO, malinaajo, arɗiiɗo AFAD, feɗɗe nde wonaa laamuyankoore.

E oo ɗo taskaram men hannde en yewtay ko yowitii e ngal tummbondiral adunyankowal waɗungal Glasgow, to Ekoos, tawi faandaare maggal ko haɓugol  waylo-waylo weeyo. Ngal mooɓondiral  kop 26 ommbaama e ndee yontere feƴƴunde. Leyɗe 200 tawtoraaɗe e maggal ɓamii nanondiral no tawaa e ɗum  yaawnugol hare faade e nguleeki weeyo. Hay si tawii hikka woodii leyɗe ɗe jaɓaali taweede kono ngal timmii e jam. Holko woni yi'ande afriknaaɓe tawtoraaɓe e ndee jonnde? Ko Ahmed Seeku JALLO woni koɗo men, ko kanko arɗii fedde daraniinde haɓugol mbayliigu weeyo to Mali. Ko aɗii ɗum en keɗoto jantoore Umaar Mammadu Sow e ko faati e paamondiral e ngal tummbondiral. En joofiniray  konnguɗi Aysatu Juuf, gooto e dariiɓe no balle heɓɓora fii haɓɓugol waylo waylo weeyo e nder Afrik.Ɗum non bismilla mon.

Musiɓɓe teɗɗuɓe on salminaama on wi'aama kadi bisimilla mon e kiwal taarindi ɗoo e Rfi Fulfulde. E oo ɗoo taskaram men yewtan ko yowitii e darnde pelle politik afriknaaje ɗe faandaaje mum tawni mbayliigu weeyo. Ko foti  wonde darnde majje e reenugol taarindi ndii. Nde tawnoo hannde neɗɗanke no humii e hunndaari mum sabu ko e mayri o ittata kala ko o wuuri.Mbelle e baŋŋe dawrugol ɗee pelle no jogii feere fii laatingol eɓɓooje majje, ngam ɗe mbaawa haɓɓude mbayliigu weeyo ngon?Ngam yewtude e dow ɗee ɗoo toɓɓe en bismoto koɗo men wi'eteeɗo Ceerno Usmaan Njaay hertorɗo taarindi,  winndoowo. Ko adii e seeditannde makko, en keɗoto jantoore nultondiraaɗo men Boobo Julaaso Yaya Demmbo Tammbura. En Joofiniran yewtere Faatumata Bussine koolaaɗo kuuɓal fedde politik haɓɓondirde e pilki to Burkina Faso.Ɗum non Bissimila mon.

Musiɓe teɗɗuɓe on salminaama on bi'aama bisimilla mon e kiwal taarindi ɗoo e Rfi Fulfulde.E oo ɗo taskaram men yewtan ko faati e ko naftoraade kiɗɗum fransiire no wi’ee "recyclage".E ɗen nganndi Afrik ko duugal ɓurngal marnde tuundi. E hitaande 2016 taskano wonnde no woodi e nder Afrik ko timmi toonu miliyonji teemedere tuundi.  Holno ɗum waawetee huutoreede e ngurdam neɗɗo. Ngam yewtude fii ndee toɓɓere en bismoto koɗo men wi'eteeɗo Moodu Fall, senegalnaajo anndiraaɗo Moodu poore sabu darnde makko nden fii haɓugol kala ko woni tuundi. Ko adii e seeditande makko, en keɗoto jantoore nultondiraaɗo RFI Fulfulde Boobo Julaaso, Yaya Demmbo Tammbura. Ka joofingol en bismoto Abdu Karim Sall, jaagorɗo leydi Senegaal halfinaaɗo geɗe taarindi.Bissimila mon.

Musiɓɓe teɗɗuɓe on salminaama on wi'aama bismilla e Kiwal Taarindi ɗoo e Rfi Fulfulde. E oo ɗo taskaram en yewtay ko yowitii e mulugol ñaaki e nder hirnaage Afrik.  E tuugaade e wiɗto waɗaango, e nder teemedere kala, cappannɗe nayi ñaaki ko e mullude woni. Ndelle (tawi le)  koy kulloy no wondi e nafa mawka e nder ngurdam neɗɗo. Holko woni saabaade ngol mulugol ɗii ñaaki e nder yoga e leyɗeele Afrik ? Holno haana daroreede fii hiwgol walla reenugol koy kulloy wallitiikoy e kiwal kii yaasi ?Ngam yaajinaade maa ɓeydude faamu e toɓɓere nden, en bismoto koɗo Ceerno Mammadu Baylo JALLO, ardiiɗo dental pelle njuumooɓe e nder Gine. Ko adii ndee seeditannde,  keɗoto jantoore Idriisa Sampirin JALLO, nultondiraaɗo RFI Fulfulde  Labe. Ka Joofingol  en bismoto Mattaar Njaga Saar, Senegalnaajo, goooto e ekkitooɓe e kadi  walooɓe njumooɓeƊum non bissimilla mon.

Musiɓɓe teɗɗuɓe on salminaama on wi'aama bismilla e Kiwal Taarindi ɗoo e Rfi Fulfulde. E oo ɗo taskaram en yewtay ko yowitii e mulugol ñaaki e nder hirnaage Afrik.  E tuugaade e wiɗto waɗaango, e nder teemedere kala, cappannɗe nayi ñaaki ko e mullude woni. Ndelle (tawi le)  koy kulloy no wondi e nafa mawka e nder ngurdam neɗɗo. Holko woni saabaade ngol mulugol ɗii ñaaki e nder yoga e leyɗeele Afrik ? Holno haana daroreede fii hiwgol walla reenugol koy kulloy wallitiikoy e kiwal kii yaasi ?Ngam yaajinaade maa ɓeydude faamu e toɓɓere nden, en bismoto koɗo Ceerno Mammadu Baylo JALLO, ardiiɗo dental pelle njuumooɓe e nder Gine. Ko adii ndee seeditannde,  keɗoto jantoore Idriisa Sampirin JALLO, nultondiraaɗo RFI Fulfulde  Labe. Ka Joofingol  en bismoto Mattaar Njaga Saar, Senegalnaajo, goooto e ekkitooɓe e kadi  walooɓe njumooɓeƊum non bissimilla mon.

E oo ɗoo taskaram kiwal taariindi hannde en kaalan ko faati e ɗee lekkeele huutorteeɗe fii warugol huɗo walla kulloy ka remuruuji (geseele).  No wi'ee "pestisiid" e faransiire. E nder hirnaage Afrik, remooɓe ɗuuɗuɓe no huutora ɗii. Holko woni bone ɗii posonji? Hol e caɗeele ɗi wonndi. Dr Jeynaba Siise wiɗtiyankeejo gollanoowo "ISRA" jeyaaɗo Senegaal e Ceerno Basiiru JALLO, karallo ginenaajo hertorɗo ndema aran ɗoo ɓanngina ndee toɓɓere.

Hiwugol walla aynugol ɗii pitaaji ko huunde  hittunde fii danndugol tagudi ndii. Nafa majji e ngurdam neɗɗo, ngalu majji e renndo ngoo waawaaka limteede. Kono hannde hiɗi kambanaa, bone suppugol e sunnugol ɗi no maapini sanne. Hiɗen jaɓɓii ɗoo Ali Tesuge jeyaaɗo Mali, Ceerno Ibraahima Koggii Jallo jeyaaɗo Gine karallo hertorɗo taariindi, ko seeditoo e kadi yewta fii hitteendi ɗii pitaaji.

Musiɓe teɗɗuɓe on salminaama on wi'aama kadi bismilla mon e taskaram Kiiwal Taariindi e dow RFI Fulfulde. E ndee ɗoo yewtere en haalan ko yowitii e darnde ñippooɓe yiite  ko faati e hiwugol taarindi ndii e nder hirnaage Afrik. Ko ɓuri ɗuuɗude kon si giiteeli huɓɓii ka ɓuurere, ko kamɓe noddetee fii ɗanningol ( ñifinngol) nge. Ko kamɓe kadi noddetee si ɓonandaaji goɗɗi waɗii, wano massiɓooji maaje, heewugol ndiyam waawe walla ilam.Ngam yewtude darnde ɓee ñippooɓe giiteeli fii hiwugol taariindi, en bismoto koɗo men Mamadu Alfa Maryam Jallo tawaaɗo e pelle ɗe wonaa laamuyankooje hiwooje taariindi e nder Gine.Kono ko adii ɗum heɗoto jantoore nultondiraaɗo RFI Fulfulde Dakar Ibrahiima Ñaang. Ka joofingol yewtere en bismoto Kolonel Ceekura Samake gooto e ardiiɓe ñippooɓe giiteeli "Saperpopiyeejo" Mali.

Keɗoɗee Kiwal Taarindi ɗoo e RFI Fulfulde. E kaa  taskaram, Abdullaay JALLO e hoɓɓe makko yewtay ko yowitii e jonnde fedde adunyankoore daraniinde taarindi wi'eteende "UICN" waɗaande Marseey e nder  Faransi. Faandaare nden ko ndaarugol peeje ƴetteteeɗe ngam reenude ngurdam noonanteeri tageefo ngon. Biyodiwersité e ɗemngal faransiire.Eɗen bismoo Ceerno Ibrahima JALLO, Ginenaajo, Hooreejo topitiiɗo taarindi ka suudu laamordu Gine e kadi Raasiin Kaan, senegalnaajo ardinooɗo fedde "UICN" e nder hirnaange Afrik.Oɗon waawi yiitude taskaramji amen ɗin fof e dow kelle amen Facebook e Twitter: RFI FULFULDE. Heɗee men ka applikasiyon “PURE RADIO”.