Koɗo men hannde

E ɗee jonte faltiiɗe, naftortooɓe internet ɗuuɗuɓe e leyɗe Afrik banŋe hirnaange hollii coggu seŋorɗi internet no satti. No tawaa e ɓuruɓe sonjorde nden satteende, blogerɓe ɓen. Sabu kamɓe ɓe waawaa gollude ɓaawo internet. Koɗo men on hannde ko Faatumata Binta Balde, anndiraaɗo ɗemngal Pullo, ko o laatinoowo mbodooji (widiyooji) ka mejaaje renndo. Faandaare makko ko jeertingol ko faati e yeebagol pinal e ɗemngal Fulfulde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Kabaaruuji fenaandeeji, ɗi aldaa e ƴi’al ɗuuɗuɗi no jaali hannde e mejaaji renndo. Ɗin, no saaboo bonondaaji mawɗi. Ko ndee toɓɓere yewteten hannde. Koɗo men on, ko Aamadu Tijjan LIH jaayndeyankeejo, hebloowo nantinayɓe kabaaruuji. Holko saabii ɗuuɗugol  ɗii Kabaaruuji fenaandeeji ? Ko holɗum ɗi battinta? Ko holno neɗɗo annditirta ɗi ?  Himo jaaboo ɗee lamnde e faandu haala Muusa Umar BARI.

Mali, kawral Aljer, fiɓaangal e hitaande 2015 haa jooni waawaali ñinneede. Wurin, e ɗii lebbi sakkitiiɗi ɗoo, ardiiɓe pelle jogiiɗe kaɓirɗe e hooreeɓe laamu faddewu no lurri. Ɗum saabike yo ɗee pelle dartin tawegol ɓe e kawral Aljer. Ngam ñippugol ngal lurral, mofte winndere no taskaade peeje addayɗe kawral hakkunde Bamako e Kidal. Koɗo men hannde ko Aamadu Sammba Sek, jaayndeyankeejo wiɗtotooɗo e dow kuliyankaaku. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Burkina Faso, hooreeɓe leydi ndin nanngii, ko timmi toonu sappo gerto bonɗe. E nder leyɗe ɗuuɗuɗe Afrik, pelle sosiyete siwil no darii ngam haɓugol yeeyugol ñaameteeji ɗi happu mun lan’ni. Elhaj Buubakar Miti BARI, ko gooto e ardiiɓe fedde daraniinde naftortooɓe Gine,"UCG". E bi’ol makko, wonaa Burkina Faso tun ñaameteeji bonɗi wonaa e nanngeede. Ko kanko woni koɗo men hannnde. Heɗoɗen mo e faandu haala Ibrahiima Timmbi Bah.

“Sahel wonii nokku ɗo kabaaruu heɓɓotaako” ko ɗum woni tiitoode cimtol ngol fedde "Reporter Sans Frontière" (RSF) ɓayyini ñannde altine 3lewru nduu ngonɗen nduu. Ko teffoore ndee ɓe inniri “E nder vanndu jaayndeyankeejo mo Diiwal Sahel". E nder ɗii duuɓi 10 cakkitiiɗi, wonugol jayndiyanko e harallee e ndee falnde no saɗti leydi ndi e fannu oo.  Sadiibu Marong, gardiiɗo fedde ndee e nder hirnaage Afrik hirnaage, joɗiiɗo Dakar woni koɗo men hannde. O yewtidii e Muusa Umaar BARI. Ko Umaar Mammadu Sow firti  konnguɗi makko e Fulfulde.

Keɗoɗen jooni ñoggannde jeewte waɗaaɗe ka taskaram On Tottaama Konngol e nder ndee yontere. Ko Faatumata Sisawaane waɗani en nde.

E talataare saaliinde ndee, hooreejo kiɗɗo Amerik "Donald Trump" noddaama e yeeso suudu sariya. Saabii ɗum ko omo faawa tuume 34. Tawi goɗɗe e majje ko yeenugol e soodugol ɗemngal debbo fijoowo e filmuuji porno mo kanko Donald Trump bonidi e mum ; tawi ko kaalisi oorngal makko 2016 o huutorie ndin geenaari bonndi. E yeeso suudu sarayi nduu Manhatan, Donald Trump yeddii ɗee tuume, kono ɗum haɗaani gardiiɗo suudu ndu fawde mo kumpital sariya.Maamuudu Rasiin LI, ko hertorɗo sariya winndere omo faamina en oo alhaali. Holko ɗum waawi battiinde dawro oo hooreejo kiɗɗo, faalaaɗo wonugol kandidaajo e wooteeji ngarooji ɗin Amerik. Koɗo men  yewtidii e Muusa Umaar BARI.

Faransi, jaagorɗo halfinaaɗo konu leydi ndii "Sébastien Lecornu" weynii hanki yeso mbattu jaagorɗe oo sariya njuɓɓudi konunkoori. Njuɓɓudi huuɓnudi 2024-2030. Bidzee konu nguu beydike aranum ko  miliyaarji 295 Ero jooni ko 413 Euro. Letinan-Kolonel "Erwan De Kersabiec" ngardiiɗo konunkooɓe faransinaaɓe e nder Senegaal no ciffoo holko woni nafoore golle maɓɓe e jaamaa on? E ko holno ɗum njahrata e nder Afrik, tentinii e nder Senegaal. Keɗoɗen mo faandu haala Mussa Umar BARI. Ko Umaar Mammadu Sow firi konnguɗi makko e Fulfulde.

Hannde 4 lewru 4ɓuru Senegaal ina mawniina jeytaare mum.  E battane ɗum, hanki kikiiɗa hooreejo leydi, Makki Sall ƴettii konngol faade e ɓiɓɓe leydi. E nder ɗum o artii e toɓɓe ɗuuɗuɗe. Ina e majje eeraade cembe wuurɗe leyndi ndii wonnde himo udditanii yewtidugol e neɗɗo kala. Pr Umaar Usmaan Njaay no taskoo ndee yewtere hooreejo leydi e faandu  Muusa Umaar BARI. Keɗoɗen ɓe.

Fedde noddirteende "Global Initiative" yaltinii cimtol e nder yontere faltiinde, yowitiingol e diftaagol yimɓe e nder leydi Burkina Faso, e nder diiwal Sahel e noone kuuɓal.  E bi'ol fedde ndee, ngol diftagol yimɓe ko huunde saɗtunde jamaa on wuuri e dow mum. Ko pelle jihadiyankooɓe wano JNIM woni saabaade ɗum. Hay so tawii musiiba on  fuɗɗi ko gila hitannde 2017, kono e b'iol fedde ndee alhaali o ina ɓeydii e ɗii duuɓi ɗiɗi cakkitiiɗi. Keɗoɗen Mohammadu Kaan jooɗaniiɗo fedde "Golbal Initiative"  Senegaal e Gine, o yewtidii e Muusa Umaar Bari.