Kültürel Miras Ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?

Jeoloji Mühendisleri Odası tarafından açılan, Antalya Konyaaltı Varyantı'ndan başlayan falezlerin koruma statüsünün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kararıyla düşürülmesine ilişkin davada, Danıştay 4. Dairesi yürütmeyi durdurma kararı vererek Bakanlığın işlemini iptal etti. Ancak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kısa süre önce yeni bir kararla Antalya Karaalioğlu Parkı ve önündeki falezlerin koruma statüsünü düşürdü. Bu akşam Prof. Dr. Nihat Dipova ile Danıştay'ın yürütmeyi durdurma kararı ile Bakanlığın yeni koruma statüsü kararını değerlendiriyoruz. 

16 Temmuz’da Antalya Arkeoloji Müzesi’nin kapatılışının birinci yılında, müze önünde kapsamlı bir Müze Anma etkinliği yapıldı. Konuklarımız Memduh Sami Taner, Hilmi Uysal, Gül Işın ve Duygu Kozanoğlu'na Müze Çalışma Grubu adına okudukları basın bildirisinde neler söylediklerini, yıkılan müze yerine yapılacak yeni müze ile ilgili neler bilindiğini, Müze Çalışma Grubunun müze kapatma kararından bir sene sonra mesajlarının neler olduğunu, Müze Anma etkinliğinin nasıl geçtiğini, Antalyalıların kaybettikleri müzenin ardından neler hissettiklerini ve müzenin kapatılması ve ardından yıkılması sürecinde STK’lar tarafından açılan davalarda alınan sonuçların neler olduğunu soruyoruz.  

İrem Gencer ve Ege Yıldırım koordinasyonundaki ICOMOS Türkiye İklim Eylemi Çalışma Grubu, bu bakış açısını ulusal politikalara entegre etmeyi ve Kasım 2026'da Antalya'da düzenlenecek COP31 zirvesinde kültürel mirasın küresel iklim gündeminde güçlü bir şekilde yer almasını sağlamayı hedeflemektedir. Bu kapsamda grup, somut ve somut olmayan mirası korumaya yönelik yeni yöntemler geliştirerek, kültürel mirasın iklim değişikliğiyle mücadeledeki stratejik rolünü güçlendirmek için uluslararası ağlarla aktif bir iş birliği yürütmektedir.

Konuğumuz Zeynep İğmen ile denizi olan yerlere özgü bir balıkçılık pratiğini, ne yazık ki günümüze çok az örneğiyle kalmış Dalyanları konuşuyoruz. 

Zeynep İğmen, yüksek Lisans tezi kapsamında yaptığı araştırmada dalyanları bir kültür varlığı olarak, somut ve somut olmayan yönleri ile çalışmış ve bugün İstanbul Boğaz’ının önemli dalyanlarından olan ve halen aktif çalışan Beykoz Dalyanı’na odaklanarak bu zanaatın tarihini, gelişimini ve yok oluşunu ortaya koymuş ve biz de kendisine yok olmaya yüz tutmuş olan dalyanların üretim/zanaat mirası olarak sürdürülebilmeleri/yaşatılmaları ne kadar mümkün olup olmadığını soruyoruz.  

Konuğumuz Antakya Sanat Derneği (ASM-DER) ve Antakya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü işbirliğiyle ile gerçekleşen serginin fikir babası ve uygulayıcısı, ASM-DER’in kurucusu İskender Azaroğlu ile 23 Haziran’da Antakya’da açılışı yapılan “Antakya’nın Yerinden Edilmiş Mozaikleri, Dağılmış Bir Mirası Birleştirmek” adlı sergiyi konuşuyoruz.

Sergi, 1932- 1939 yılları arasında Antakya ve civarında Princeton Üniversitesi liderliğinde kurum ve üniversitelerden oluşan bir konsorsiyum tarafından gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda çıkartılan ve yurt dışına götürülerek farklı müzelerin arşivine giren çok sayıdaki mozaik panelden 11 farklı kazıya ait 27 mozaik panelin ve 2 heykelin replikasından oluşuyor.

Geçtiğimiz 15 Haziran’da Rum Patrikhanesi ile gayrimenkul yatırım şirketi Bilgili Holding ve Yunanistan merkezli, sürdürülebilir turizm ve gayrimenkul geliştirme şirketi ĒNSOFI Holding ortaklığı arasında Büyükada Rum Yetimhanesi ile ilgili bir anlaşma yapıldığı duyuruldu. Ardından Büyükada Rum Yetimhanesi alanının kullanımının bu iki şirkete “restorasyon karşılığı tahsis” edildiğini ve “uzun süreli kiralama modeli”nin benimsendiğini öğrendik. 

Konuğumuz yazar, gazeteci ve Büyükada sakini Adil Bali ile yetimhanenin kültür miras varlığıyla ilgili bu son anlaşmayı değerlendiriyor ve geleceğinin teslim edildiği bu girişimin ortaya çıkaracağı projenin Büyükada için muhtemel sonuçlarını ele alıyoruz. 

İstanbul’un ve Adalar'ın sosyal tarihinin ve kültürel mirasının önemli bir parçası olan Heybeliada Sanatoryumu'nu konuğumuz tıp tarihçisi Prof. Dr. Fatih Artvinli ile konuşuyoruz. Heybeliada Sanatoryumu’nun Diyanet İşleri Başkanlığı’na tahsisin yeniden gündeme geldiği bugünlerde bu mirasın önemini, katmanlarının neler olduğunu ve nasıl korunabileceğine dair neler düşünüyor, Fatih Artvinli’ye soruyoruz. 

Europa Nostra Türkiye, Kültürel Miras Gönüllülüğü ve Gençlik Programı kapsamında “Kültürel Miras Temalı Film ve Belgesel Gösterimleri” serisi başlattı ve bu serinin ilkinde, Emine Yıldırım’ın yazıp yönettiği Gündüz Apollon Gece Athena filminin İBB Beyoğlu Sineması’nda özel bir gösterimi yapıldı. 

Gösterimin ardından yönetmen Emine Yıldırım ve Side Antik Kenti'nde uzun yıllar koruma ve restorasyon çalışmaları yapmış olan Prof. Dr. Zeynep Ahunbay’ın katılımıyla sinemanın kültürel mirasla kurduğu ilişki, mekânın hikayedeki rolü ve Side’nin tarihsel katmanları üzerine bir söyleşi gerçekleştirildi.

Bu film üzerinden filmin senaristi ve yönetmeni Emine Yıldırım ve filmi kültürel miras bakımından yorumlayan Zeynep Ahunbay ile yaptığımız söyleşileri yayınlıyoruz. 

Geçtiğimiz bayram sevindirici bir haber aldık; ODTÜ Kampüsü UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne kabul edilmiş! Sadece modern mimarisi ile öne çıkması bakımından değil, aynı zamanda doğal çevresinin geliştirilmesine yönelik ekolojik yaklaşımı ve yerleşimin arkeolojik katmanlarının müzeleştirilerek kamuya mal edilmesi çalışmaları ile bütüncül bir eğitim kampüsü vizyonunu hayata geçiren ODTÜ’nün UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınmasını konuşuyoruz.  

Konuğumuz UNESCO başvuru dosyasının hazırlık çalışmalarını bizzat yürüten ekipten ve kendisi de ODTÜ’lü olan Prof.Dr. Güliz Bilgin Altınöz. "ODTÜ Kampüsü: Yaşayan Modern Kültürel Peyzaj" başlığıyla yapılan UNESCO başvuru dosyasının hazırlık sürecini, Dünya Mirası olarak kampüsün üstün evrensel değerlerinin neler olduğunu ve UNESCO Listesine girmek suretiyle bu değerlerin korunmasının etkin bir şekilde nasıl sağlanacağını ele alıyoruz.  

Konuğumuz Müzecilik Meslek Kuruluşu Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Gül Pulhan ile ICOM tarafından 2026’da müzeciliğe yöne vermek üzere ortaya konan “Müzeler Bölünmüş Bir Dünyayı Birleştiriyor” teması bağlamında Türkiye’de müzeciliğin günümüzde bu sorunsallarla uğraşmak konusunda neler yaptığını ele alıyor; 18 Mayıs’ın Türkiye’de müzecilik camiasında nasıl kutlandığını ve Türkiye’de müzecilik alanında yenilikçi girişimler üzerine gözlemlerini soruyoruz.