Kuma bɛ aw bolo

Sénégal, kalo 6 a sigilen kɔ, jamanakuntigi Bassirou Diomaye Faye y'a ka jamana yiriwali politikifɛɛrɛ sɛbɛn jira kunu. U y'o min tɔgɔda ko « Senegal 2050 ». U k'o fɛɛrɛ bolodalen in de ma ko "plan Sénégal 2050". A lawaleyali ɲɛsinnendon sɔrɔ siraw bɛɛ ma walasa jamana ka ɲɛtaga ka sabati. Ka Sénégal ka sɔrɔ bila ɲɔgɔndan na, ka jamana mara-cogo-ɲuman ani ka sigida mɔgɔw sendon a baaraw la.

. Wassa ka ni fɛrɛ nunu lawaleya Senegal jamana ɲɛma ko a bina sinsin , jamana ka dugujukɔrɔ fɛnw nafa sɔrɔli de kan , ka ta se baradaw dayɛlili ni cifinw kɔrɔtani ma.Yala layidu kan nunu kun bɛ tokodi ? Bassirou Djomaye Faye ka fɛrɛ nunu bɛ bi se ka lawaleya wa ?

Tchad, Burkina Faso , Mali , Niger, Soudan fo ka ta se fan wɛrɛw ma sanji ye tiɲɛni  ba de kɛ ni jamana nunnu kɔnɔ dɔgɔkun laban in a.  Tchad jamana kɛlɛn kɔnɔ mɔgɔ millions 2 ni kɔ de bɛ gɛlɛya kɔnɔ ni waati in na sanji kasaraw sababu la.

  Niger ta la mɔgɔ sataw hakɛ ta kɛmɛ saba ni kɔl a .Mali fana mɔgɔ 70 ni kɔ de ye  saya sɔrɔ  samiyɛ da bɔ ni bi cɛ. Waati mina mɔgɔ bɛ a mirila ko samiya sera a kun jɛ yɔrɔla , o ti yɛrɛ de kassara bi ka juguya , yala aw dun ye mun famu o dabaliban ko in na.

Lajɛba dɔ kɛnɛkan ni dɔgɔkun in na Bénin kɔri baraakɛlaw a feerelaw a sani kɛlaw ni a bayɛlɛmabagaw ko u ba fɛ kɛmɛ sarala Farafinna ka se ka 50 ɲɔgɔn bayelɛman a ka kɔri bɔta la yani san 2035  nata cɛ.

Ni waati in na kɛmɛ sara Farafinna bi ka 10 dron de bayɛlɛman a ka kɔri sɛnɛtala ? yala aw ye o ko ye ? mun bɛ Farafinna dɛsɛla ka kɔri bayɛlɛman a yɛrɛ bara ?fɛɛrɛ jumɛn bɛ se ka ta wassa sɛnɛ fɛn in nafa ka se Farafinna ma yani a ka se fan wɛrɛ ma ?an bɛ aw ka hakilinaw lamɛn ni de kan sisan

 Farafinna jamana dɔw la , i ko Guinée ni Burkina Faso ni tile fila in na marabagaw ye latikɛ kuraw ta wassa mananiw , dilani a n'a fɛɛrɛli , a yalayali ani a ladon ka i dabila u ka jamanaw kɔnɔ

Burkina marabagaw ye kalo 6 de di sariya in labatolila ko la , yani o cɛ donnatɛmɛ wassadenw ka kan k'u hakilinafɔ a kan fɔlɔ.Yala aw ye o ko ye di ?Aw labɛnnendon  saria in labatolila ko la wa? Aw yɛrɛ bɔlɔ manaforoko bi se ka kɛlɛ ka ban Farafinna wa?

 Ka kon Sénégal ka novembre kalo nata wasaden kalata ɲɛ fangasinaw ka faraɲɔnkan kulu Takku Wallu ye Sénégal jamanaɲɛma kɔrɔ Macky sugandila ka kɛ u ka cɛbɔ ɲɛma ye wassa ka se ka kunkɔrɔtan sɔrɔ wassaden kalata nata.

O wati kɛlɛn na fanga ka politikiton Pastef ɲɛminɛ ne bɛ minisiri ɲɛma Ousmane Sonko de fɛ.san 2019 jamana ɲɛma kalata kɔ ni bina kɛ sababu Macky Sall ni Ousmane Sonko ka ɲɔgɔn ci filɛ ko kura

.Yala aw ye jamana ɲɛma  kɔrɔ in ka seguin ko ye tokodi  senegal politiki kɛnɛ kan ni wati ina  ?fanga bɛ Macky Sall ni a jɛɲɔngon fangasina kuluw PDS ni Rwemi  na wassaden kalata in na wa?Pastef ni a dɛmɛbagaw fana ka jigiyaw bi se ka kɛ jumɛn? An bɛ aw ka hakilinaw lamɛn ni de kan

Ni aw hakili b'a la octobre kalo kile 7 tɛmɛnen  Hamas kɛlɛkulu ye mugujugu fili  kɛ Israel kan ka mɔgɔ ba kɛlɛn ni kɛmɛ fila ɲɔgɔn bɔnɛ u nii na o de kɛra sabu ye ka Israel futɛni bɔ. Fo bi o mɔgɔ jagoya minɛlen dɔw ma se ka bɔ bolo la.

Kasɔrɔ kabini Octobre kalo tilé 7 san 2023, Israel bɛ mugu jugu susuw la kɛrɛnkɛrɛnna bande de Gaza mara kɔnɔ, Hamas kɛnɛyako minisiri ka jatew la mɔgɔ ba binani ni kɔ de bɔnɛ la u nii la u ugu filiw senfɛ, u cama ye musow ni demisɛnw de ye. Yalla mun de be se ka kɛ nin kɛlɛ in fura ye?

Dugu bila ka fussa lada lawili ye , o ko ma em  tɛ yɛlɛma fɔci don anga juma baaraw la.

Aw ka laɲini kɔnɔ en bina fɔlɔ ka mɔgɔ welɛnw de bissimila min bina aw ka ɲinigali gɛlɛnw jabi.

O kɔ aw mina bafɛ ka seguin Senegal dekɛramɔgɔ Aliou Cissé ka barra bani kan jamana dolantan kulu kuna aw bina kuma sɔrɔ. Aw minnu ka laɲini ye kuma" francophonie" ka bi lajɛ dabɔli kan franci ani Israel ni Hamas ni Liban ka kɛlɛ tabɔlɔ kan na bina kuma di aw bɛma ni wagatima kɔrɔ. 
 

San 10 degekaramɔgɔya kɔ, Sénégal ndonlantan kulu kunna, jamana in  marabagaw ye Aliou CISSE bolo bɔ a ka baara la kunu.

Kun min fɔra Sénégal ndonlantan ko minsiri so fɛ o de ye ko Sénégal ndonlantan kulu tɛ jɔrɔɲumana kabini u ye san 2023 CAN jɔnjɔn ta.

Latikɛ in sɛmɛyɔrɔ filan ye min ye o de ye ko Aliou CISSE yɛrɛ fana mandi Sénégal jamanadenw ye tuguni.

Degekamɔgɔw in ko ni tɛ basi ye ko bawo ko Sénégal ka taɲɛ de ka gɛlɛn ale ma ni kɔbɛ ye. 9 kɔnɔ Aliou Cissé ni a ka cɛdɛnw ye sebaya sɔrɔ ɲɔgɔndan 65 de la, u ye fila ni bi 21 kɛ ani ɲɔgiri 14 ɲɔgɔn.

Yala aw dun ye degekaramɔgɔ in labilali kun ye cogo di?

Sénégal ka ndonlantan ka ɲɛta bɛ degekaramɔgɔ kura sɔrɔ de la nin waati in na wa?

An bɛ aw ka hakilinan ciliw lamɛn nin de kan sisan, bi ɲinigaliw bina jabi Mamadou Kanté de fɛ ka bɔ Dakar ndonlantan kunnafonidila don.

An bɛ jatikila minɛ Burkina Faso bi, ka kuma hadamadenw ka hakɛ lafasatɔn FIDH ka kunu dantigɛli de kan ka ɲɛsin Captine Ibrahim Traore ka san fila mara kɛcogoya ma.

San fila kɔnɔ tɔn ko sɔrasiw ye degun caman de ta ka ɲɛsin Burkina siviliw , politikimɔgɔw , kunnafonidilaw, ani kiritikilaw ma.  FIDH ko o wale dɔw bɛ talikɛ  bagabagaliw la ka taa se jakoya minɛw ma. Tɔn in ko jigitɛkɛba dɔ ale balo ko ka ye ko Burkina ye segin kɔba de kɛ hadamaden ka hakɛ batoliko la, Capitaine ka fanga tani bi cɛ.

Yala o ye ko ye di, aw fana ye o jateminɛ ɲɔgɔn kɛ wa?

San fila in kɔnɔ aw  ye jate min bɔ Burkina marako  kan?

Fɔli lakurayalɛn bɛ kuma bɛ aw bɔlɔ kanubagaw yɔrɔ , kata bi otocbre kalo tile fɔlɔ la ka taa a se novembre kalo nata kalandenw ka kan ka segin kalasow kɔnɔ Farafinna jamana caman kɔnɔ.

O siratigɛla na bɛ kuma di aw ma bi, aw ka kalan wuli labanw de kan.

Yala aw ka kow bɛɛ sabatira ka ban wa ?

Aw ka gɛlɛyaw ye jumɛn ye nin waati in an?

Aw ka kalanso ka labɛnw fana bɛ sɛn jumɛn kan?

An bɛ aw ka sereyaw lamɛn sisan sisan, jamana dɔw la i ko Mali , ni Niger olu min ye u ka kalanwuli bɔ a dɔgɔkɔrɔ ka a sababu kɛ ji ka tiɲɛniw ye.