Kuma bɛ aw bolo

Dɔgɔkun fɔrancɛ ni bi cɛ,  kɛlɛ wussulen bɛ  kosɔbɛ Israël kɛlɛcɛw ni Hezbolah kɛlɛkɛkulu cɛ Liban.
Walasa ka Hamas dɛmɛni mɔnɛbɔ Israël bɛ mugufili la fɔ  Liban faaba la Beyrouth, o mugufili dɔ yɛrɛ de kɛra sababu ye ka Hezbolah ɲɛmaa Hassane Nasrala faga jumadon.

Ni Etats-Unis ko cɛ in fagali ye daga bɔli ye mɔgɔw da la, Iran ni liban dɛmɛjamana dɔw i ko Russie, Arabie Saoudite ko wale in ma bɛn. Iran kɔkanko minisiri ye dantigɛli kɛ bi min b'a  yira ko  israël ka ni wale nunu tɛna to tasarabali ye. o kumakan bɛ ka mɔgɔ caman jɔrɔ. yala a ko yɛrɛ b'aw fɛ cogo di ? ka tɛmɛ Liban kan Hamas ni Israël ka kɛlɛ futenni bɛ se ka se arabujamana wɛrɛ kɔnɔ wa? mun dun bɛ se ka kɛ bi walasa ka "moyen Orient" kɛlɛ in dan soda la ?  Bi ɲinigaliw bɛ jaabi an ye N’golo Diarra de fɛ ka bɔ Bamako jamanaw cɛko dɔnbaga don

A san 17 ɲɔgɔn ye ni ye  Senegali jamanaɲɛmaa kɔrɔ Abdoulaye Wade  tun ye weele kɛ lajɛ dɔ sɛnfɛ ko musow de be seka dansigi dogo-dogo tungalataako la ka 'a kan, k'a fanba kolokolo baga ye olu de ye. Mɔgɔ caman tun ye ni kumakan in kɛ yɛlɛko ye , nKa dɔgɔkun tɛmɛnen dɔw ye tiɲɛ di jamana ɲɛma kɔrɔ in ma. Bawo Mbour Kurun dafri kɔ a jirala ko mɔgɔ dɔw tora jila minnu bamusow yɛrɛ de tun ye wari ɲini ka d'u ma k'u ka taa tungala.

O ko dun be seka faamu cogodi ? yala mun bɛ anw mussow bila o latigɛ suguw talila ? An musow dun be seka sira jumɛn bɔ bi wassa k'an dɛnw n'an balimaw kisi dogo-dogo tungalataa ? Waasa ka bi baro laɲɛnɛmaya an ni muso jijalɛn caman de bena ɲɔgɔn lassɔrɔ kɛnɛ in kan, aw danse.

Nin dɔgɔkun in kuma bɛ aw bolo kɛnɛkan, aw kuma na ko minnu kan kɔssɔbɛ, olu dɔw bɛ tali kɛ senegla Bateau Joola dafirili san 22 la, ka taa se fangadafiri ŋaniya kuraw ɲɛkɔrotigɛli kumafɔli ma Burkina Faso marabagaw fɛ. aw ye hakilina minnun sama olu ni dɔ wɛrɛw kan, Didi CHEICK y'olu labɛn anw ye sɔgɔmada in na.

A ɲɔgɔn kurun kassara  juguman tun ma kɛ ka ye , san 22 bi, joola bateau dafirila Zinguinchor ni Dakar cɛ. Senegali marabagaw ka fɔ la, mɔgɔ 1800 ɲɔngɔn de ye saya sɔrɔ a ko la , nka kassaratɔw yɛrɛ ko suw hakɛ bɛ taa fɔ  ba 2 ɲɔgɔn na. San 22 kɔ, mɔgɔ si ma ɲangi ka ye kurun firili ko la . marabagaw bɛ jigisigikanw de fɔ san o san Kasaaratɔw ye. wasa ka dusukunw saalo hakilijigin yɔrɔ dɔ yɛrɛ bɛ dayɛlɛ bi Ziginchor min bɛ wele ko  "Mémorial musée le Joola".

Nka, kasaaratɔw k'o tɛ bɔli kɛ, olu ka laɲini ye kurun in yɛrɛ de ka sama ka bɔ ji la waasa olu be seka u ka sagan sigi. yala aw y'o ko ye cogo di ? Kasaaratow b'u jo fɛ wa? "Bateau Joola" labɔli ji la, yala o be seka dɔ bɔ kasaara in tɔɔrɔla wa ? An bɛ aw ka hakilinaw sɔrɔ ni de kan sisan sisan. Bi ɲiningaliw bena jaabi an ka Dakar lasigidɛn, Salif Shakanoko de fɛ. 

Nin dɔgɔkun in na Burkina Faso marabagaw k'u ye fangadafri kura ɲɛkɔrɔtigɛ u fɛ yen, kalo fila kɔnɔ ni ye nin kuma in fɔ ko fila ɲɔgɔn de ye. Jamana dɔnnatɛmɛfangaɲɛmaa kɔrɔ Paul-Henri Sandaogo Damiba ni minisiri kɔrɔ dɔw, ani kunnafonidilaw de jalakilɛn bɛ  bɛnbɛnbɛn labɛnila nin sɛn in na. Burkina lakana ko minisiri ka ɲɛfɔliw la, Barasologo ka Aoutkalo tɛmɛnen  jatikɛwali benkani k'o de tun  laɲininen don wassa ka captine Ibrahim Traore ka fanga jaso jugu fɛ. 

Nka Mahamadou Sana k'olu sera k'a ko ɲɛkɔrɔtikɛ teliya. Yala aw dun ye mun faamu Burkina Faso ka nin waati bɛɛ fangadafiri bali kuma fɔlila ? Marabagaw ka jakilikan ninnu ye aw kun minɛ wa ?Aw ka bi ɲinigaliw, olu bena jaabi an ye Jonas Appolinaire kaboré de fɛ ka bɔ Bobo-julaso kunnafonidila ani jateminɛlikɛla don.              

Bi taratadon kuma labilala aw ye  diɲɛtonba ONU ka lajɛba "assemblée générale" sigiko 79 nan de kan. Kɛnɛ in laɲini dɔw ye kuma kɛli ye Israel ni Hamas kɛlɛkuli cɛgɛlɛyaw kan, mugujugu nuclaire labarali dabilali diɲɛ kɔnɔ, fɔ ka taa se badabada sigiyɔrɔ dili ma Farafaina ma "conseil de sécurité" kɔnɔ.

Ninnu de ye kow ye lajɛ in ka jateminɛw bena boli minnu kan kɔssɔbɛ. Yala o ko yelenbɛ aw fɛ cogodi ? Aw minnu bɛ Farafinna aw be ka mun de makɔnɔ lajɛ in na ? San 80 ɲɔgɔn a siigili kɔ, ONU ka nin lajɛ suguw nafa jumɛn bɛse farafina ma aw yɛrɛ bɔlɔ ? Aw ka ɲiningali gɛlɛnw bena jaabi an ye Oumar Berthé de fɛ, ka bɔ France . Politikiko-dɔnbaga don.

Nin y’a waati damadɔ ye ɲiginigali kelen de gwanen bɛ Laginɛ, o de ye k’a dɔn ni General Mamady Doumbouya be na kɛ cɛbɔ ye  walima n'a tɛ na kɛ cɛbɔ ye  san 2025 jamanaɲɛmakalatala. Waati min jamana in politiki mɔgɔw bɛ ka donatɛmɛfanga ɲɛmaa in weele k’a ka bɔ k’i dantikɛ wassa mɔgɔw ka bɔ kunpan na, an y’a dɔgɔkun tɛmɛn Mamady Doumbouya masuruna mɔgɔ dɔw inafɔ Amara Camara, ani Ousmane Gawal Diallo  jamanaɲɛmayaso kɔɲɛnɛbɔla, ani marabagajɛkulu yɛrɛ dalaminɛ, olu y’u ka dɛmɛ kofɔ cogo min donnatɛmɛfanga ɲɛmaa in be se ka kɛ cɛbɔ ye . yala aw mun faamu o ko la ? Min ye aw ka ɲinigaliw ko ye, olu be na jaabi an ka Conakry lasigidɛn Fanta Condé fɛ

A la bi aw caman ye a ɲini an ka seguin ka taa Mali la wasa ka kuma jatikɛwalekɛlaw ka taratadon binkanni kan Bamako zandaramu daga dɔ ni pankurujiginyɔrɔ fan dɔ kan.

An bɛna aw ka jɔrɔna kow ni aw ka ladilikanw sɔrɔ ka ɲɛci o de kan kosɔbɛ ka ɲɛsin Mali marabagaw ma. O kɛrɛfɛ aw minun ye ɲinigaliw sama an ma  la lakanako minisiri kɔrɔ Claude Pivi ka sekan kasobɔna aw fana bina jabi.

Kabini  kunasini tarata, yurukuyuruku kɛlɛli cakɛda kura bɛ Sénégal min bɛ wele ko "pool judiciaire financier". Cakɛda in ye CREI de nɔnabila n'o ye "Cour de répression de l’enrichissement illicite" ye. Sénégal marabagaw ko cakɛda kura in bɛna mɔnɛ bɔ ka tɛmɛ kɔrɔlen kan yurukuyuruku kɛkɛliko la .

Marabagaw ka fɔ la, jatikɛwale jukɔrɔmadon nafolow bɔbagaw fana bɛna kɛlɛ cakɛda kura in fɛ. o dɔrɔn tɛ, cakɛda in ka laɲini dɔ ye ka se ka yurukuyurukukɛlaw nɔminɛ hali n'u bɛ Sénégal kɔkan.

Ni baara in sigili ye sewako ye Sénégal marabaga kuraw bolo, fanga kɔrɔ mɔgɔw n'o ye Macky Sall nɔfɛmɔgɔw ye, olu ko nin ye politiki dɔrɔn de ye walasa ka gɛlɛya se  olu ma  yanni novanburukalo nata wasadenkalata cɛ. Yala aw ye mun faamu o ko la? ,mɔgɔ bɛ se ka da Sénégal  marabaga kuraw ka ŋaniya ɲuman jira la wa ? min ye fanga kɔrɔ mɔgɔw ye yala  olu fana ka jɔrɔ bɛ se ka  faamu  cogo di kasɔrɔ cakɛda kura in sigili hakilina tun tara  Maky sall tile  yɛrɛ de la. an b'aw ka hakilina cilen lamɛn nin de kan.

Jatigɛwalebinkanni min kɛra ka ɲɛsin  Faladiè zandaramuso ni pankurujigi yɔrɔ fan dɔ ma. Ni jate jɔnjɔn ma bɔ binkanni  in ko la halisa, Mali maragabagaw kɔni y'a jira ko sɔrasi dɔw ye saya sɔrɔ a ko sɛnfɛ. JNIM jatikɛwalekulu fana ye binkanni nunu tɔgɔtigiya ta.  Ale fana ko a bɔnɛna a ka mɔgɔ dɔw la.

Yala aw ye nin kunnafoniw ye cogo di?  aw minnu be Bamako, aw ka kunu tile kɛra cogo di ? Yala jatikɛwalekɛlaw dun y'a ɲini ka mun jira Bamako kunu nin binkanni fila nunu kɛli la? an b'aw fɛlaw lamɛn ni de kan. Aw ka bi ɲiningali, olu bɛna jaabi Soumaila Lah de fɛ ka bɔ Bamako , Lakanako dɔnbaga don.