Kuma bɛ aw bolo

Bi tarata Kuma bɛ aw bolo ye Guinée jamanadenw tɔgɔlatɔnw de bisimila Conakry wasa ka kuma donnatɛmɛfanga jayan  kan.

Yala mun bi se ka famu latikɛ in ko la ?

A bi a kun bɔ wa ?

Waati jumɛn dun bɛ bin kalata in kɛli ko la sisan? Didi Cheick ni a ka mɔgɔ weelelenw masaala ninnu de kan.

Alamisa nata bɛ kɛ a san saba dafalen ye ko sɔrasiw ye Alpha CONDE ka fanga dafiri Conakry. Mamady DOUMBOUYA min sigira jamanaɲɛmɔgɔya la, ale ka baaraw bɛ se ka faamu cogo di? A sera ka mun ni mun kɛ? a dɛsɛra yɔrɔ jumɛn na? Didi CHEIKH n'a ka mɔgɔ weelelenw bɛ masaala o de kan bi Conakry. A fɔlɔ tɔgɔ Alpha Oumar CISSE, fangasina politikitɔn UFDG kumalasela dɔ don. A filanan, o ye Mouhamed Lamine KABA, politikitɔn "fidèles" ɲɛmɔgɔ don. Aw bisimila

Diɲɛ tonba ONU ka bɔlɔfara min jɔlen bɛ ni musow ka kow ye ONU femme, ale ka san 2017 jate dɔ y'a jira ko diɲɛ kɔnɔ, muso cɛ-sayabagatɔw miliyɔn kɛmɛ fila ni 50 ɲɔgɔn de bɛ yen.

O jate in kan, ONU femme  ko muso cɛ-sayabagatɔ miliyɔn kɛmɛ ni 15 ɲɔgɔn de bɛ kɛlenya kɔnɔ. O gɛlɛya caman ye sɔrɔko gɛlɛyaw ye, min bɛ sɔrɔ tiɲɛko kɛlɛ sababula. Ka fara o kan, ONU femme ko sigida ka filɛli coko fana bɛ se ka kɛ sababou ye ka hakili tɔrɔ se muso cɛ-sayatɔ caman ma. 

O ko dun bɛ famun cokodi ? 

Yala aw yɛrɛ bɔlɔ, mun bɛ se ka kɛ an ka sigidaw la wasa muso cɛ-sayabagatɔw ka hakɛw ka boɲa ani mɔgɔw jankato u la ?

An ni musow dɛmɛnbaga dɔ ni Sariyako donbaga dɔ ye baro kɛ.

An bɛ jatigilaminɛ Gabon bi, yen min sini Aout kalo kile 30 bɛ kɛ a san kelen dafalen ye ko sɔrasi ɲɛmaa zenerali BRICE Oiguin Nguema ye fanga daraki ka bɔ Ali Bongo Ondiba bolo.

Fanga dafiri  in waati aw tun cayara ka aw ka ninsɔndiya jira ka kɛɲɛ ni Bongo la kaw ka marabannen ye Gabon.

Aw dɔw fana tun ye sereyakanw ci an ma ko aw jigibɛ a kan ko ni bina kɛ sababu ye ka bɛɛjɛfanga sabati Gabon.

San kelen kɔ yala aw ka jigiyaw fara wa, jamana in bɛ sira ɲumankan bi aw bɔlɔ wa. Oligui Nguma ni a ka mɔgɔw tun nana ni lahidu kan minnu ye i n'a fɔ yurukuyuru kɛlɛli ni fanga seguini civilw ma telyala ,yala u bɛ o sirakan aliss wa. 

Nin ye a dɔgɔkun kelen ɲɔɲɔn ye Nigeria jamanadenw bɛ ka u ka dusutiɲɛ jira u ka marabagaw la ka kɛɲɛ ni jamanaɲɛmayaso ka Pankuru kura sanni ye ni an ko o ma ko "Avion presidentiel".

Pankuru i sɔnko bɛ ta kunnafonidila dɔw ka fɔla dolari wari miliyɔn kɛmɛ ɲɔgɔn na ,o yɛrɛ de ye Nigeria jamanadenw dimi kun ye olu min ko u ma famu cogomin u ka jamanaɲɛmaa Bola Amed Tinubu ye Nigeria to sɔrɔko kɛlɛya ni dɛsɛ kɔnɔ ka taa ni yɛrɛ yira sugu kɛ.

Wassa ka jo di u yɛrɛ ma Nigeria jamanaɲɛmayaso ka kuma lasela ko pankuru in sana wasabulon SENAT ka yamaruya de kɔnɔ ko wa a laɲini ye jamanaɲɛmaa ka lakana sabatili ko de ye .

Yala aw ye nin ko di?

Diyagoya ye "avion présidentiel" sanni an ka jamanaw kɔnɔ wa?

A ko nafa ni a gɛlɛyaw ye jumɛn ye ?

A ko bɛ cogo di aw ka jamanaw kɔnɔ ?

A juguya kama seere dɔ ko san 9 kɔnɔ olu tuma deli ka nin ɲɔgɔn ye Burkina fɔlɔ, ni sivilw ni vpdw ni sɔrasi sataw da jɔnjɔn ma don halisa binkanni in kɛ tɔgɔ de bɛ ka mɔgɔ bila hakilijagabɔla.

Seereyaw la jatikɛwalekɛlaw ye dadigikɛ Baresalogo dugudenw na ka u to ka u to yɛrɛ koloji dinkɛw de seni na a bɛ fɔ minnu ma ko "tranche". O laɲini tun bɔra marabagaw yɛrɛ de yɔrɔ ka ɲɛsin dugudenw ma.

Yala aw dun ye mun ye binkanni in kɛ cogo la ?

Aw yɛrɛ fɛ jamanaden bɛ se ka dɛmɛndon fɔ ka se min de jatikɛwale kɛlɛ la? 

La Guinée  jamana la, diɲɛtɔnba ONU ka bolofara min bɛ Hadamadenw ka hakɛ lafasali ko kun na « Haut-Commissariat aux droits de l’homme des Nations-Unies » ye jateminɛsɛbɛn dɔ da kɛnɛkan alamusa don tɛmɛnen .

O jateminɛsɛbɛn sɛgɛ-sɛgɛliw kɛra san in kalo saba fɔlɔw de kan (Janvier kalo ka se Marsi kalo » ma.  O kalo saba in dɔrɔn kɔnɔ Onu ka bolofara y’a yira ko mɔgɔ 14 de bɔnɛ la u nii la wilikajɔ 68 ɲɔgɔn senfɛ

Yala aw ye ni ko ye di , aw min bɛ jamana in kɔnɔ aw ye ONU ka jateminɛ ɲɔgɔn de kɛ wa ? mun de bɛ  nani hadamadɛnw ka hakɛ lagocili ye an ka jamanaw kɔnɔ ?

yɛlɛmab jumenw ka kan ka kɛ a ko la ?  Aw ka bi ɲinigaliw olu bena jabi an ye Aboubacar Demba Diaby de fɛ ka bɔ Conakry,  politikiko donbaga 

Aw bisimila, bii ye juma, bii ye aw yɛrɛw hakilinaw fɔli kɛnɛ ye. Aw cayara k’aw hakilinaw fɔ baabu minnu kan o filɛ nin ye. 

Mali la, silamɛw ka tɔnba ye laɲini min kɛ marabagaw fɛ k’u ka kumaɲɔgɔnya sigi senkan jamana denw bɛɛ ye, u bɛɛ. 

Mali la halisa, donnatɛmɛfanga ka san naani baaraw jati bɔli. 

Sénégal jamana ye dugukolo kɔlɔsilimansin saletite min bila ka taa sanfɛ ani baabu wɛrɛ. An bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ kɛnɛ kan sisan, aw bɛɛ bisima. 

Nin dɔgɔkun in na Ghana ye taji petɔrɔli cakɛda ba dɔ jɔli dabɔ a bara , jamana in marabaaw ka laɲini ye ka se ka jɔ ni u yɛrɛ ye taji petɔrɔli ko la san 10 nata in na.

O waati kɛlɛ in na Sénégal marabagaw kura fana bɛ ka a laɲini segin ka kɛ u ka taji petɔrɔli bɛnkan kɔrɔw kɔrɔmanw bɛ kan cogomin jamanadenw bi se ka nafɔ sɔrɔ.

Yala aw ye ni latikɛ fila ninnu ko ye cogo di ?

Farafinna mako bɛ ni de la bi wa wasa ka seka jɔ ni a yɛrɛ taji petɔrɔli ko sirafɛ ?

Aw  yɛrɛ ɲɛ bɛ sira jumɛnw de la minɛnw bɛ a to farafinna ka petɔrɔli bɔ ta nafa ka se a yɛrɛma fɔlɔ yanni a ka se mɔgɔ wɛrɛw ma ?

Foli lakurayalen don aw yɔrɔ, Tchad , Mali, Niger , Sénégal , la Guinee ka fara Farafinna fan wɛrɛ kan sandji ye tiɲɛninba de kɛ nin jamana ninnu kɔnɔ nin tile fila in na.Tchad ni Niger jamana fila kɔnɔ mɔgɔ kɛmɛ ni kɔ ɲɔgɔn de ye saya sɔrɔ sanji sababu la.

A sababu la halisa mɔgɔ bayirika de kɛra sigiyɔrɔtanw ye Mali ni Sénégal ni Guinée.

Ka fara so binw kan , dɔw bolominɛw caman fana tiɲɛna feerefɛnw bɛ o la ka taa se sumanw ni fɛn gɛlɛn wɛrɛw kan.

Yala dɛmɛ sugu jumɛn bi se ka don o mɔgɔw ye bi ?

An bɛ aw ka hakilinan ɲumanw ni seereyaw lamɛn ninnu de kan sisan.

An ka bi mɔgɔ weelelen ye Mme Maiga Fatoumata ye ka bɔ Mali la, kalafa don min ka baaraw bɛnnen bɛ gɛrɛgɛrɛkow ɲɛɲinini ma.