Kuma bɛ aw bolo

La Guinée, "28 septembre" kasaara kiiri jaabi kɔ, mɔgɔ tɔɲɔnenw bɔra k'u ka jɔrɛ jira u ka mɔnɛbɔwari saraliko la. Nin kiiri jaabi b'a laɲini mɔgɔ jalakilen ka La Guinée wari miliyari kelen ni  tilan sara muso binkanniwalew bɛɛ kunkɔrɔ, ani ka miliyari kelen sara mɔgɔ fatulenw ni mɔgɔ tununenw somɔgɔw ye. Mɔgɔ tɔɲɔnenw ko nin ye sira ye min ma olu kun minɛ.  walasa u ka se k'u ka mɔnɛbɔwari sɔrɔ joona kasaaratɔw, olu bɛ k'a  laɲini bi marabagaw yɛrɛ de ka wuli k'u jɔ.

Yala aw ye mun faamu nin ko la ?. Aw bolo, jɔn de kan kan ka mɔnɛbɔwari in sara? mɔgɔ tɔɲɔnenw jo y'u ka jɔrɔ ye  wa? an ye kuma di aw ma nin de kan bi. Aw ka bi ɲininkaliw, olu bɛ jaabi Maitre Mamoudou Diakité de fɛ ka bɔ Conakry. Sariyako dɔnbaga don.

I ko aw y'a jateminɛ cogo min na,  nin kalo fila laban ninnu na,  wulikajɔw cayara farafinna jamana caman kɔnɔ walasa ka marakojugu kɛlɛ walima ka balofɛnw sɔngɔ dagɛlɛyali kɔn.  o jamana dɔw ye Kenya, Ouganda, La Guinée walima Nigeria  ye .  Dɔgɔkun tɛmɛnen na,  Nigeria yɛrɛ ta juguyara kosɔbɛ  fo ka mɔgɔ 13 ɲɔgɔn bɔnɛ u nin na bagnumankɛtɔn Amnesty Intertional ka fɔ la. O tɔn in bɛ ka Nigeria  sɔrasiw yɛrɛ de jalaki jamanadenw fagali la.

Yala aw yɛrɛ ye mun de faamu ni wulikajɔ sugu nunu na ?  marabagabaw bɛ siran mun ɲɛ n'u tɛ ka sira sisan  wulikajɔkɛlaw ma. yala wulilajɔ tɛ se ka kɛ  farafinna kasɔrɔ tiɲɛnni ma kɛ walima su ma  bɔ wa? Aw y'aw hakilinaw fɔ nin de kan bi. An ka bi mɔgɔ welelen ye Dr Aboubacar Demba DIABY de ye ka bɔ La Guinée, sanfɛkalanfa ni jateminɛnikɛla don.

Bi juman, aw yɛrɛ lo ka ŋaniya ka kuma, san 2009 ka "28 Septembre3" Kasara kiti jabiw kan. O Jaabiw dira arabalon. Capitaine Moussa Dadis Camara,  Lonnatɛɛmɛfanga kɔrɔ, san 2008 ani san 2009 waati, ale ɲangira ni san 20 kaso ye. 

Kiti in jabiw ɲangiliw  b'a taa san 10 ma, k'a taga bila san 20 la, ɲangili bele bele, sikaso, o dara Claude Pivi kan, ale bolilen lon, kabi Novembre kalo tɛmɛlen.

Aw kuma na fana, Maroc jamana ye fɛɛrɛ min bila senkan, ka sahara occidental kɛ marabolo kɛrɛnkɛrɛnnen ye, o jukɔrɔmadondonna France fɛ. Bi taratadɔn, juillet kalo tile 30, Emmanuel Macron ye Bataki dɔ ci Maroc masacɛ ma min kɔnɔ a bɛ latigɛ in tanu. Faransi jamanakuntigi ko, k’o latige drɔn de bɛ se ka kɛ fɛrɛ ye ka ɲɛsɔrɔ politiki mankanw na fanfla nunu ni ɲɔgɔn cɛ. Fransi ka o bataki in ma bɛn  Front Polisario banbagaciw ma. 

Bi an bi  kuma, san 2009 ka  "28 Septembre" kasara kiri jabiw kan. O Jaabiw dira kunu. Capitaine Moussa Dadis Camara,  donnatɛmɛfanga ɲɛmaa kɔrɔ, san 2008 ani san 2009 waati, ale ɲangi la ni san 20 kaso ye. 

K'a ye ɲankatawale taa ka ɲɛsin hadamadenya ma, ''Crime contre l'humanité''. Wa nin y'a siɲɛ fɔlɔ ye Guinée , jamanaɲɛmɔgɔ dɔ ka ɲangi nin cogo la kitiso fɛ. 

Kiti in jabiw ɲangiliw b'a taa san 10 ma, k'a taga a bila san 20 la, ɲangili bele bele, sikaso, o dara Claude Pivi kan, ale bolilen lon, kabi Novembre kalo tɛmɛnen.

Bi an bi kuma, Guinée sariyansunba ɲɛnbila, min yira la wasadenbulon la ntɛnɛlon, yɛlɛmani dɔw kofɔlen bɛ a kɔnɔ misali la,  ka jamana ɲɛmɔgɔ ka sarati dan fila ma, sii hakɛ walasa k'a kɛ jamana ɲɛmɔgɔkalafiliw cɛbɔ ye, o b'a taa san 35 la k'a taga a bila san 80 la.

Denfaya ɲinili fana, wasadenbulon Senat sigili. 

Guinéefasoddenw tɔgɔlatɔn "Forces Vives de Guinée" ka fɔ la k'u ma jɛn, n'o sariyasunba ɲɛbila ye, sabu k'a bi sira yɛɛlɛ donnatɛmɛfanga ɲɛmɔgɔw ye k'a kɛ cɛbɔ ye jamana ɲɛmɔgɔ ani marakalafiliw la.

Bi an bɛ kuma, Faransi marabagaw ye latigɛ min taa ka Farafinna kɛlɛcɛ kɔrɔw, "Tirailleurs Sénégalais" 6 ka saya lakodɔn. Faransi baarada min jɔlen lon kɛlɛcɛ kɔrɔw ka kow kunna, o le ye nin latigɛ in taa Juin kalo tile 18 tɛmɛnen.

A laseli kɛra kunu kari.  Nin latigɛ tara kalo dama ni k'a kɔn Faransi labilali san 80 san yɛlɛman ye Août kalo tile 15 ani Thiaroye fagaliwalew san 80 fana , n'o bi bɛn Decembre kalo tile fɔlɔ nata ma.  

Yala o mɔgɔ 06 ninnu ka saya lakolɔn dɔrɔn bɛ bɔli kɛ wa, France ka kan ka mun kɛ ka fara a kan? A y' aw  fɛlaw fɔ o babu lo kan bi.

Côte d'Ivoire jamanadenw Marie José Talou, Cheikh CISSE, ni Burkina Faso ka Huges Fabrice ZANGO, Kenya, Erytrée bolibagaw ni nɛgɛsobolilaw, farafinna bɛ se k'a jigi kɛ talikɛ jumanw ye Jeux olympiques hukumu kɔnɔ, o min be senna France? Aw caman y'aw hakilinaw fɔ kuma b'aw bolo kɛnɛ kan.

Yala muso lɔyɔrɔ ye mun ye lamini lakanda ani wagati yɛlɛma kɔlɔlɔw kan?

An ni musow cɛsirilenw bɛna masaala n' aw ye o babu lo kan.

.

Bi, an bɛ taga Niger. Jumanlon,  zuyekalo tile 26 bɛ bɛn yen fangadafiri san kelen ma, alibi jamanaɲɛmaa kɔrɔ minɛnnen don sɔrasiw bolo, Niger ni Mali ale ni Burkina Faso o y' o ka farakantɔn sigi o wagati kelen in na.

Aw bɛ se ka jate jumɛn bɔ sɔrasiw ka san kelen mara kan Niger?

Ni y'a dɔgɔkun fila ɲɔgɔn na  ye, FNDC ɲɛmaaw Foniké Menguè ani Billo Bah minɛna. Arabalon juillet kalo tile 17, Conakry kirisoba ka jiginna kiritigɛla ye a kan bɔ, ka mɔgɔw ladɔniya ka fɔ ko mɔgɔ kɔfɔlen ninnu nɔminɛnen te o lu bolo, ka tila ka a  da kan tuguni, ko mɔgɔ ninnu nɔminɛlen tɛ u ka kasow kɔnɔ.

O bɛɛ kɔ, fasodenw tɔgɔlatɔn « la dynamique des organisations de la société civile » ye u kan bɔ dantigɛli sɛbɛn dɔ la, ka fɔ k'u ma sɔn.