Miền ký ức 197X

Miền ký ức 197X

By Cong Han PhamArtsBooks
Download on the App Store

Miền ký ức 197X episodes

  • Thằng Út

    Tản văn của nhà báo Ngô Bá Lục

    Giọng đọc: Nhà báo Công Hân

    U ơi,
    thằng Văn đâu rồi? Nó mỏi mệt hỏi khẽ. Tiên sư nhà mày, tao đã bảo là trông em
    thì phải sát sạt nó, không hẵm thì cũng phải dắt tay, ai lại để nó ngồi ở gốc
    duối một mình, nó ngủ gật lăn xuống ao. May mà anh Sáu mày đi làm về sớm thấy
    đám trẻ nhốn nháo kêu la nên chạy xuống vớt lên, không thì chết toi rồi chứ còn
    đâu - U chưởi. Anh Sáu đạp em ngã xuống ao à? Nó lại hỏi tiếp.  Đạp bao giờ? Tao thấy bà Hệ bảo mày chạy
    xuống luống cuống va vào bà ấy rồi ngã xuống ao, bác Minh phải nhảy xuống vớt
    lên. Trời thì nắng lại đùa nghịch ra nhiều mồ hôi, rơi xuống ao là bị cảm luôn,
    nên mới sốt xình xịch như thế này. Dậy đi để ăn cháo, thày mày đang nấu dưới
    bếp chắc sắp xong. Tiên sư cha mày, lần sau trông em cẩn thận nghe chửa! Nó lí
    nhí dạ vâng trong cổ họng.

    Nó

    gượng ngồi dậy, người đau ê ẩm. Thằng Văn hí húi chơi bi cạnh cái cột nhà. Văn
    ởi, ra anh bảo - nó ngoắc tay. Văn lon ton đi đến bên giường. Nó ôm ghì thằng
    em vào lòng, hít hà mùi tóc nắng khét quen thuộc. Lúc chiều mày có sợ không? Nó
    hỏi. Thằng Văn chỉ cười không nói. Chắc nó chưa cảm nhận được sự nguy hiểm, vì
    mới có 4 tuổi, đâu đã biết gì. Nó vuốt tóc Văn, cảm giác ân hận xâm chiếm tâm
    hồn. Chắc lúc rơi xuống ao, Văn hoảng loạn và sợ lắm, nó rơm rớm nước mắt
    thương em. Ôm chặt thằng Văn vào lòng, nó thơm lên má, lên tai, lên gáy…hắn
    nhột nên cười khanh khách, tay vẫn vân vê mấy hòn bi đất xanh đỏ đã sứt mẻ, bạc
    màu…

    3 min
  • Mùi hương ngào ngạt thương nhớ quê xa

    Tản văn của nhà báo Ngô Bá Lục

    Giọng đọc: Nhà báo Công Hân


    Hôm qua mùng Một đấu tháng âm lịch,

    đi Phủ Tây Hồ cầu an. Thắp hương xong có lộc mang về nhà. Sáng nay trước khi đi
    làm, tranh thủ mang phẩm oản đặt lên bàn thờ. Thắp nén hương thành tâm kính
    cẩn.

    Mùi hương thoảng vương khắp phòng,

    thật đặc biệt. Mùi hương của kỷ niệm, của thời thời ấu thơ, của những ngày gian
    nan vất vả. Mùa hương như những mạch ngầm nuôi dưỡng tâm hồn mình suốt thời thơ
    ấu.

    Hồi xưa, quê mình nghèo lắm. Xác xơ.

    Mùa đông thì lạnh buốt, tiêu điều. Tụi trẻ con đi chăn trâu đứa nào cũng mang
    theo một cái bếp lò làm bằng ống bơ sữa bò. Cho quả phi lao khô vào đó và nhóm
    lên, khói cay mắt, mặt mũi đứa nào cũng tèm lem nhọ than.

    Quê mình ngày xưa có truyền thống làm

    hương để bán dịp Tết nguyên đán. Bởi vì, chỉ có làm hương thì mới có tiền sắm
    Tết. Hầu như nhà nào cũng thế. Vậy là hàng năm cứ vào dịp tháng 10 âm lịch trở
    đi, cả làng nhộn nhịp làm hương, đi đến đâu cũng thấy mùi hương bay ngào ngạt.

    Làm hương đen thật vất vả. Công đoạn

    đầu tiên là vót tăm hương. Khâu này người ta làm túc tắc suốt năm. Tăm hương
    được sử dụng từ những cây tre đã ngâm xuống bùn ao từ một đến hai năm. Chẻ tre
    thành từng thanh nhỏ và phơi khô, sau đó vót thành tăm hương. Thường có 3 loại:
    Hương sào, hương nhỡ và hương nhít. Hương sào thường dài khoảng 1,2 mét. Loại
    này thường thắp trong 3 ngày Tết, cứ buổi sáng thắp hương thì đến nửa đêm, hoặc
    sáng hôm sau mới phải thay nén mới. Hương nhỡ dài khoảng 80 cm dành cho những
    gia đình có mái nhà thấp mà không dùng được hương sào. Hương nhít là loại hương
    nhỏ và ngắn như hương thẻ mà mọi người vẫn đang dùng đi chùa, đền hiện tại.
    Nhưng hương quê mình màu đen.

    Công đoạn tiếp theo là thực hiện chế

    biến nguyên vật liệu, gồm than hoa, nhựa thông. Than hoa cho vào giã nhỏ thành
    bột.  Ngày xưa chưa có máy xay, toàn giã
    bằng cối giã gạo, bụi mù mịt. Cứ nhà nào giã than thì cả nhà ấy đen xì, từ sân,
    bếp, bờ tường và thậm chí cả cây cối xung quanh nhà. Xong là mất nguyên ngày cọ
    rửa. Sau khi đã có bột than thì cho nhựa thông vào nồi nấu lên thành nước. Lấy rơm
    cuộn lại hình elip để làm bộ lọc, cho than bột vào chậu, đổ nước nhựa thông qua
    bó rơm, chảy xuống chậu rồi nguấy lên, nhào thành hợp chất sền sệt, khi nào đặc
    mà bốc lên để nặn được thì đổ vào cối…giã tiếp. Nhà nào giã càng kỹ, nến càng
    nhuyễn, hương cháy càm đượm, do vậy giã bao giờ nhuyễn thì bỏ ra ngoài, vặt
    thành từng cục nhỏ như nắm tay, nặn tròn trịa rồi đem…phơi khô.

    Bước tiếp theo

    là “se hương”. Cả nhà quây quần quanh cái nồi, những bàn se hương thường rộng
    30 cm và dài hơn 1 mét. Những cục nến phơi khô được cho vào nồi hấp lên cho
    mềm, rồi véo từng cục nhỏ, để lên bàn, se se cho dài ra, sau đó quấn vào tăm
    hương, tiếp tục se cho quyện vào tăm, rồi bỏ ra cái sàng cho nó khô. Xong xuôi
    thì bó lại từng chục (hương sào), từng thăm (hương nhít).

    Những cây hương

    đó khi thắp rất thơm, mùi của nó thật đặc biệt và rất khó tả. Vì là mùi hương
    nhựa trám tự nhiên, không dùng bất cứ hương vị nhân tạo nào, nên mùi hương thật
    dễ chịu và an toàn.

    Mình đã lớn lên

    từ những tháng ngày gian khổ ấy, lớn lên bằng mùi hương quen thuộc, bằng tiếng
    vót tăm hương của bố sột soạt trong những đêm đông lạnh buốt, bằng tiếng rao
    bán hương của mẹ vọng cả xóm chiều, bằng tiếng giã than, tiếng tăm hương đập
    vào bàn se lách cách...

    Và sáng nay, khi

    thắp 3 nén nhang, bỗng thấy quê hương ùa về, đặc quánh.

    5 min
  • Đi xem chiếu bóng

    Tản văn của nhà báo Ngô Bá Lục

    Giọng đọc: Nhà báo Công Hân


    “A lô a lô…! Kính thưa đồng bào, đồng chí và các bạn! Đêm nay

    tại Đình thôn Chân Lạc, đoàn chiếu bóng 453 sẽ về phục vụ bà con bộ phim Những
    ngôi sao trên thành Ege, phim màu chiến đấu của Liên Xô. Mời đồng bào đi làm về
    sớm, chuẩn bị cơm nước để ra đình xem phim, a lô a lô…”

    -   

    A…!!!, xe bò chiếu bóng!

     

    Lũ

    trẻ đang chơi đánh khăng cạnh bờ ao Ngõ cùng đồng thanh reo lên, chân nhảy cẫng
    kiễng, tay chỉ về phía xa. Thấp thoáng giữa cánh đồng lúa đang vào mùa trĩu hạt,
    là chiếc xe bò “nhấp nhô” di chuyển về phía đầu làng. Cầm trên tay bộ “khăng”,
    nó cũng nhảy cà tưng reo hò ầm ĩ cùng đám bạn. Kiểu gì tối nay nó cũng phải giục
    thày u ăn cơm thật sớm để lên đình xem phim.

    Vì yêu thích, nên nó nhớ tất tần tật

    những gì thuộc về đoàn chiếu bóng 453. Từ con bò kéo xe màu nâu khói, lông mướt
    mượt, mông ninh ních thịt mà nhiều lần nó đã “sờ trộm” và thầm chậc lưỡi, đúng
    là bò “nhà nước” có khác, chỉ ăn rồi đi kéo xe chiếu bóng, không phải vất vả
    sớm hôm như lũ bò nông thôn nên nó cứ béo tròn, phây phây, khoan thai nhàn hạ.
    Chả bù cho con bò nhà mình, lúc nào cũng gầy gò, lấm lem bùn đất, ngay cả trong
    ánh mắt cũng hằn lên sự khó nhọc. Giống như nó vậy: gày gò, bé loắt choắt, đen
    nhẻm chứ đâu được như mấy anh trong đoàn chiếu bóng lúc nào cũng quần pho áo
    xanh lơ, nhìn đến là lịch sự. Anh Chiến là người trực tiếp làm công việc chiếu
    phim. Cứ tầm chiều tối, khi bọn trẻ đã sải chiếu, xếp gạch “nhận chỗ” thì anh
    lại mang đống phim ra tua lại. Mỗi bộ phim thường có khoảng 10 cuốn, để trong
    cái hộp bằng sắt hình tròn. Mỗi lần tua, anh mở hộp sắt ra, móc cuộn phim vào
    máy chiếu, nối đầu phim sang một cái mô tơ khác và quay thật lực, cuộn phim
    quay tít phát ra tiếng rè rè nghe rất vui tai, bọn trẻ con cứ là xúm đông xúm
    đỏ mắt tròn mắt dẹt xem anh Chiến làm việc.

    Anh Bảo thì phụ trách công việc dựng

    phông màn và thuyết minh phim. Lần nào cũng thấy anh hì hục dựng hai cái cột
    tre khô, thẳng tưng cao khoảng 4 mét. Xong xuôi, anh kéo cái phông trắng viền
    đen lên rồi căn chỉnh máy chiếu cho chuẩn.

    Bọn trẻ con khoái chiếu bóng lắm, nên

    cứ mỗi lần đoàn 453 về làng là vui như mở hội, rộn ràng hết cả lên. Thậm chí lũ
    trẻ trâu không cả tắm giặt, ăn uống thì nhếu nháo để lao lên đình cho thật sớm.
    Nó cũng không là ngoại lệ, nôn nao, háo hức mong cho trời tối thật nhanh để còn
    đi xem. Suốt quãng đời thơ ấu, nó đã được xem biết bao bộ phim, nhưng kỷ niệm
    nó nhớ nhất, chính là lần đầu được đi xem chiếu bóng.

    Hôm đấy, trong bữa cơm chiều, anh

    Quốc bảo, tối nay anh cho Lục đi xem chiếu bóng nhé. Nó hớn hở vâng ạ. Thực ra
    nó háo hức từ buổi chiều, khi cùng lũ trẻ chạy lên sân đình xem đoàn chiếu bóng
    rục rịch căng phông màn cơ. Nhưng nó cứ phập phồng lo sợ các anh không cho “bám
    đuôi” vì lần nào anh Quốc, anh Sáu cũng bảo mày trẻ con biết gì mà xem. Thế nên
    khi nghe anh Quốc nói xong, nó sung sướng như mở cờ trong bụng, ăn uống vội
    vàng rồi lên bậc thềm ngồi chờ...

    12 min
  • Con Xồm và nỗi ân hận tuổi thơ

    Tản văn của nhà báo Ngô Bá Lục

    Giọng đọc: Nhà báo Công Hân

    Nó và con Xồm rất thân
    nhau. Hồi đó thằng Văn còn bé xíu, đâu cỡ hai tuổi gì đó, hiền như cục bột nên
    con Xồm thường quấn quýt và âu yếm thằng Văn mỗi khi hai anh em ở nhà trông
    nhau. Con Xồm được việc ra phết. Ví dụ mỗi lần thằng Văn ị thì con Xồm “chiến”
    hết nên nó không cần phải dọn, hoặc chỉ cần bảo “Xồm, cầm quần em Văn ra đây”
    là chú ta chạy tới càm cái quần mang đến cho chủ. Thế nên nó quý Xồm lắm, đi
    đâu cũng huýt sao cho Xồm chạy theo.

    Không biết thày u nuôi

    con Xồm từ bao giờ, chỉ biết rằng khi nó biết nhận thức thì Xồm đã có mặt trong
    nhà, như một thành viên. Hắn là chú chó đực, lông màu đen tuyền và luôn xù lên
    như cục bông, chắc vì thế nên thày u đặt cho nó là Xồm, gọi mãi thành quen,
    giống như tên người vậy. Xồm rất dữ, người lạ vào nhà là cu cậu lồng lên, tru
    ăng ẳng, dù không cắn nhưng cũng khiến nhiều người sợ phát khiếp. Tối đến, khi
    trong nhà thắp đèn dầu le lói, thì ngoài sân tối đen như mực, nhưng Xồm vẫn
    nhìn rõ mọi vật. Hình như với loài chó, đêm càng đen thì chúng nhìn càng tinh
    hay sao đó. Thế nên, Xồm đảm nhận nhiệm vụ canh gác, giữ nhà như một “chiến
    binh” hăng hái và nhiệt tình.

    Như đã nói, Xồm, ngoài

    việc giữ nhà và làm bạn thân với nó, thì chú ta còn rất được việc. Nhớ lần đó
    chợ Tết, u đi bán mía, dặn nó, mày ở nhà trông em, lát nắng ấm lên thì hai anh
    em dắt nhau lên chợ chơi, cẩn thận kẻo lạc em nhé. U cho 2 hào mua “kẹo đốp”,
    nhớ cho em một cái nhé. Nó ngoan ngoãn gật đầu. Lúc đó thằng Văn tầm 4 tuổi,
    rất nghịch. Hai anh em ở nhà vì thày u và các anh đều đã đi ra ngoài, mỗi người
    một việc. Sáng sớm giáp Tết trời rất lạnh. Nằm ổ một lúc, thằng Văn đòi đi đái,
    nó đưa em ra vườn xong xuống bếp lấy cơm nguội bón cho em. Thằng Văn ăn rất
    khỏe và ngoan, loáng một cái đã hết sạch bát ô tô cơm chan mắm. Nghe lời u, nó
    không dám cho em ra ngoài vì trời rất lạnh. Ở trong bếp, mùi trấu ủ nồi cám lợn
    cháy đượm vừa thơm vừa khét tạo nên cảm giác ấm áp, dễ chịu.

    Trời đã sáng hẳn dù mặt

    trời vẫn chưa mọc. Thằng Văn chạy ngược chạy xuôi nghịch ngợm. Nó dợm bước ra
    sân, trời vẫn lạnh quá, xoa hai tay vào nhau một hồi cho ấm, nó lại quay vào.
    Ngồi trên cái ghế tựa lạnh buốt, nó nghe tiếng tạch đùng và í ới từ phía chợ
    Chóa vọng lại. Hôm nay là 28, chợ Tết, chắc đông vui náo nức lắm. U dặn khi nào
    mặt trời mọc thì mới dắt em ra ngoài. Nhưng, tiếng ồn ã của chợ Tết theo gió
    Bắc thổi qua nhà khiến nó không cầm lòng được, bèn đội cho thằng Văn cái mũ
    bông cũ rích rồi dắt thằng em chạy lon ton ra đường. Con Xồm lập tức lao theo,
    đôi lúc nó còn chạy nhào lên phía trước.

    Ra đến hết con ngõ, đường

    cái làng rộng thênh thang, người qua lại lũ lượt. Ai cũng gánh gồng hoặc bê cái
    thúng, cái rổ hay xách theo cái bị cói, cái làn để mua bán hàng. Thằng Văn lếch
    thếch theo nó một đoạn thì nhất định đòi bế. Nịnh nọt không được, nó ngồi xuống
    cõng em trên lưng. Con Xồm vẫn lẽo đẽo theo hai anh em. Nó cũng tỏ ra phấn
    khích vì được đi chợ nên thỉnh thoảng lại lao vút lên trước rồi lại quay về
    phía hai anh em đang cõng nhau rồi lững thững chạy theo.

    Qua cái Miếu bà cô là đến

    chợ Chóa. Từ xa đã thấy nhộn nhịp ngược xuôi, toàn người là người. Hai anh em
    mới đến đầu chợ đã thấy đám trẻ con tụ tập ở ngay cạnh cái hồ nước bên hông
    chợ. Chúng lấy hương châm vào ngòi những quả pháp tép kêu cái “tạch”, rồi có
    đứa đốt pháo “đùng” thì nó nổ… “đoành” nghe rất vui tai. Mùi hương trám quyện
    với mùi thuốc pháo tạo nên cảm giác nôn nao, xốn xang trong lòng, thật khó tả.
    Nó dắt thằng Văn len vào đám đông. Thằng Phố nhà ông Thành ở cùng xóm nhà nó
    đang nói cười rổn rảng với đám bạn. Phố con nhà giàu, bố mẹ nó đều làm công
    nhân nên có tiền cho nó đi chợ chơi. Nó mua một bánh pháo tép Bình Đà rồi tháo
    rời từng quả và liên tục dí nén hương đang cháy vào cái ngòi rồi ném quả pháo
    ra xa. “Tạch…tạch…tach…”, cả lũ trẻ reo hò mỗi khi quả pháo rơi gần xuống hồ
    thì phát nổ tạo nên một thảm khói khẽ khàng chậm rãi đậu nhẹ xuống mặt nước,
    nhìn rất đẹp mắt.

    15 min

About Miền ký ức 197X

From the publisher's feed

Đây là kênh Youtube với những hoài niệm, ký ức về tuổi thơ của chúng tôi - những người thuộc thế hệ 7X lớn lên trong giai đoạn đầy khó khăn nhưng rất giàu tình người. Hãy nghe và đồng cảm cùng chúng…