ΜΙΛΑ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΑ Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου

Send a text

Σύνοψη διάλεξης:
Στην παρούσα ηχητική ηχογράφηση θα γίνει προσπάθεια παρουσίασης της ανάπτυξης της γυναικείας εγγραμματοσύνης της Ελληνίδας της Κύπρου και κατά κύριο λόγο της δασκάλας/διδασκάλισσας. Eιδικότερα, η διάλεξη θα εστιάσει στη φιλανθρωπική, κοινωνική και φιλεκπαιδευτική δραστηριότητα των δασκάλων, κατά το πρώτο μισό της Βρετανικής παρουσίας στο νησί. Οι δασκάλες ήταν οι πρώτες εγγράμματες γυναίκες, οι οποίες βοήθησαν την Ελληνίδα της Κύπρου να εξέλθει από τον σκοταδισμό της αμάθειας και σιγά σιγά με το πέρασμα των χρόνων, να αποκτήσει ατομική, κοινωνική και πολιτική υπόσταση. Πέραν της εκπαιδευτικής τους προσφοράς, οι δασκάλες επεδείκνυαν εξίσου σημαντική φιλανθρωπική και κοινωνική δράση, καθοδηγώντας τις μαθήτριές τους, μέσα από τη διοργάνωση διάφορων φιλανθρωπικών και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων και τη διεξαγωγή εράνων, με απώτερο στόχο να βοηθήσουν οικονομικά τόσο τους άπορους μαθητές και συμπολίτες τους όσο και τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο, όταν οι περιστάσεις το απαιτούσαν.

Σύντομο Βιογραφικό:
Η δρ Ξένια Δ. Παπαδημητρίου κατάγεται από την Πέγεια της επαρχίας Πάφου και αποφοίτησε από το Λύκειο του Αγίου Νεοφύτου της εν λόγω επαρχίας. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, ενώ ακολούθως συνέχισε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Nottingham(UK) στις Πολιτικές Επιστήμες και στη Σύγχρονη Ιστορία. Το Μάιο του 2021, απέκτησε διδακτορικό τίτλο στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις σε συνεπίβλεψη με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Το θέμα της διδακτορικής της διατριβής είχε τίτλο «Γυναικεία εκπαίδευση στην ελληνοκυπριακή κοινότητα κατά τη διάρκεια της βρετανικής κυριαρχίας στην Κύπρο (Εκπαιδευτήρια θηλέων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και η εκπαίδευση των διδασκαλισσών κατά την περίοδο 1903-1937)».  Για ένα εξάμηνο (Σεπτ. 2021-Φεβρ.2022), αποτέλεσε μέλος ΣΕΠ στο Τμήμα Ιστορίας, Πολιτικής και Διεθνών Σπουδών στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία του Πανεπιστήμιου Νεάπολις Πάφου. Συγκεκριμένα, δίδαξε το μάθημα με τίτλο «Η βρετανική κυριαρχία στα Επτάνησα και στην Κύπρο». Από το 2011-2019, εργαζόταν ως μόνιμη λειτουργός στο Τμήμα Τελωνείο (Αρχιτελωνείο/Υπουργείο Οικονομικών) και από το 2019 μέχρι σήμερα,  εργάζεται ως φιλόλογος σε σχολεία της Μέσης Εκπαίδευσης. Παράλληλα, συμμετείχε σε διάφορα ερευνητικά προγράμματα του Πανεπιστημίου Κύπρου. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην Κύπρο κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας και ειδικότερα στην εκπαίδευση των γυναικών.

Send a text

Παρόλο που ο διάσημος βρετανός ευπατρίδης και ποιητής Λόρδος Βύρων δεν έφτασε ποτέ στην Κύπρο, η συμβολή του στον εθνικό Αγώνα των Ελλήνων είναι πασίγνωστη. Γεννημένος στο Λονδίνο το 1788 από άγγλο πατέρα και σκωτσέζα μητέρα, έζησε τα περισσότερα από τα 10 πρώτα χρόνια της ζωής στη Σκωτία, μέχρι που να κληρονομήσει τον αριστοκρατικό τίτλο σε ηλικία 11 ετών. Γνώρισε την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα όταν αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ της Αγγλίας και ταξίδεψε από το 1809 μέχρι το 1811 στην Ήπειρο, τη Στερεά Ελλάδα, την Αθήνα (όπου διέμεινε για αρκετούς μήνες), την Πελοπόννησο, μαζί με τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη της σημερινής Τουρκίας.
Από τις εμπειρίες αυτές εμπνέεται με την ιδέα της παλιγγενεσίας της αρχαίας δόξας. Το 1812,
κυκλοφορεί το ποίημά του, Το Προσκύνημα του Τσάιλδ Χάρολδ, και γίνεται αμέσως μπεστ-σέλλερ, όχι μόνο στην Αγγλία αλλά μεταφρασμένο σε όλες σχεδόν τις γλώσσες της Ευρώπης. ΄Ολος ο κόσμος μιλούσε για το «διάσημο» Λόρδο Βύρωνα – άρα, αφού το δεύτερο μέρος του ποιήματος αφιερώνεται στην Ελλάδα και τους σύγχρονους Έλληνες, μιλούσαν ακόμα και για το ελληνικό ζήτημα. 
Την άνοιξη του 1821, βρίσκεται ο Βύρωνας αυτοεξόριστος από την πατρίδα, στη Ραβέννα της Ιταλίας. Περνούν δύο χρόνια μέχρι που να το πάρει απόφαση: να κατεβεί στην επαναστατημένη Ελλάδα και να πάρει ενεργό μέρος στον Αγώνα. Ξαφνικά, από ρέμπελος, ρομαντικός, και ποιητής όπως ήταν μέχρι τώρα, μέσα σε 2-3 μήνες αλλάζει χαρακτήρα. Γίνεται επαναστάτης. Γίνεται άνθρωπος με πολιτική δράση. Ξεμπαρκάρει στην ελεύθερη Ελλάδα, στο Μεσολόγγι, σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο, Παραμονή Χριστουγέννων, το 1823. Από τότε δουλεύει ακατάπαυστα μαζί με τον πολιτικό ηγέτη Αλέξ. Μαυροκορδάτο ώστε να εξασφαλίσουν πόρους και να αναπτύξουν τις βασικές αρχές μιας οικονομικής πολιτικής για την Ελλάδα. Λειτουργεί ως μαγνήτης τ’ όνομα του Βύρωνα, ώστε να συσσωρευθούν χρήματα από το εξωτερικό. Όταν πέθανε, η πρώτη δόση του ποσού των 800,000 στερλινών που είχαν υποσχεθεί και που είχε συγκεντρωθεί από ιδιώτες συνδρομητές στο Λονδίνο, είχε ήδη σταλεί με προορισμό την Ελληνική κυβέρνηση. Και η πολιτική δραστηριότητα του Βύρωνα δεν τελειώνει με τον οικονομικό τομέα. Ουσιαστικό ρόλο θα παίξει κι η διπλωματία με στόχο
την αναγνώριση της ελεύθερης Ελλάδας εκ μέρους των ξένων δυνάμεων.

Όλα τελειώνουν τραγικά στις 7/19 Απριλίου 1824. Στο παραλήρημα του τελευταίου πυρετού, λίγο πριν πεθάνει, ο Βύρωνας ονειροπολεί τη συμπλήρωση της αποστολής του. Φαντάζεται πως ήδη θριάμβευσε η επανάσταση. Η Ελλάδα είναι ελεύθερη. Και ο ίδιος φτάνει στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ως πρώτος διπλωματικός απεσταλμένος της απελευθερωμένης Ελλάδας. Δεν έγιναν, φυσικά, έτσι τα πράγματα – αλλά μπορεί να πει κανείς ότι ο μέγας φιλέλληνας στα τελευταία του προέβλεπε την τελική έκβαση της Ελληνικής Επανάστασης, που θα τη σφραγίσει το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, τις 3 Φεβρουαρίου 1830, με την πρώτη επίσημη αναγνώριση της «πλήρους ανεξαρτησίας» του νεοσύστατου κράτους: της Ελλάδας.

Send a text

Πώς προέκυψε μια ιστορική έκθεση με διοράματα και φιγούρες PLAYMOBIL;
Oι επιμελήτριες του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Ελλάδος στο πλαίσιο του εορτασμού
των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, λαμβάνοντας υπόψη τον σύγχρονο ρόλο του μουσείου, το οποίο εκτός από επιστημονικό αποκτά εκπαιδευτικό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα, αναζήτησαν πρωτότυπους τρόπους προσέγγισης του νεαρού κοινού.
Στόχος τους ήταν να φέρουν τα παιδιά στο Μουσείο και να μάθουν την ιστορία «σαν παιχνίδι».
Έτσι δημιουργήθηκε «Το ΄21 αλλιώς», το οποίο παρουσιάστηκε στο Εθνικό Ιστορικό
Μουσείο, από τον Οκτώβριο του 2019 έως τον Σεπτέμβριο του 2020, συνέχισε την πορεία της
στην ελληνική περιφέρεια και σήμερα φιλοξενείται από το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τράπεζας
Κύπρου.
Κεντρική ιδέα της έκθεσης αποτελεί η παρουσίαση του Αγώνα των Ελλήνων για ανεξαρτησία
με έναν ελκυστικό, ευφάνταστο, εύληπτο και ταυτόχρονα ιστορικά τεκμηριωμένο τρόπο. Τα
διοράματα κατασκεύασαν οι Άγγελος Γιακουμάτος (15), Βασιλική Φατή (8), Ντένης
Βαγγόπουλος (2) και Γιώργος Αγγελίδης (1) και τις μεμονωμένες φιγούρων των ιστορικών
προσώπων ανέλαβε ο Στέλιος Μυλωνάς. Την ιδέα, τον μουσειογραφικό σχεδιασμό και την
επιμέλεια της έκθεσης είχαν οι επιμελήτριες του ΕΙΜ Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα
Κατσιμαρδου και Παναγιώτα Παναρίτη.
Με σεβασμό στην αποστολή ενός Μουσείου που μετρά σχεδόν ενάμιση αιώνα ζωής, σε ένα
πολύχρωμο σκηνικό, επιχείρησαν την «αναπαράσταση» μιας πολύ σημαντικής ιστορικής
περιόδου, με στόχο κυρίως την ψυχαγωγία των μικρών επισκεπτών. Στην έκθεση
παρουσιάζονται τα γεγονότα της Επανάστασης του 1821 και τα πρόσωπα που έλαβαν μέρος ή επηρέασαν τις εξελίξεις, καθώς και ένα ιστορικό εικονογραφημένο χρονολόγιο.

«Το ΄21 αλλιώς» είναι η πρώτη έκθεση διοραμάτων PLAYMOBIL, η οποία παρουσιάζεται σε
ένα ελληνικό μουσείο και η πρώτη θεματικά προσανατολισμένη στην Επανάσταση του 1821.
Επίσης είναι η πρώτη έκθεση στη μακρόχρονη ιστορία του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, η
οποία απευθύνεται κυρίως σε παιδιά. Σήμερα, 3 σχεδόν χρόνια αφότου άνοιξε τις πόρτες της
για το κοινό, τις οποίες δεν έκλεισε ποτέ, έχουμε την τιμή να την παρουσιάζουμε στην Κύπρο,
χάρη στην πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου.

Send a text

Έχει λεχθεί κατ’ επανάληψη πως το κυπριακό βασίλειο των Λουζινιανών είχε πολυεθνικό και
πολυπολιτισμικό χαρακτήρα. Αυτό το γνώρισμα εκδηλώνεται πρωτίστως, ωστόσο, στην
περίπτωση των βουργεσίων, κοινωνική ομάδα αποτελούμενη κυρίως από έμπορους,
νομικούς, γραφείς και τεχνίτες. Οι ευγενείς ήταν ως επί το πλείστο Φράγκοι στην καταγωγή,
και οι δουλοπάροικοι Έλληνες. Σε αντίθεση με τα παραπάνω κοινωνικά στρώματα η τάξη των
βουργεσίων ενσωμάτωνε Φράγκους, Έλληνες, Αρμένιους και Σύριους. Ως εκ τούτου
αποτέλεσε το κατ’ εξοχή παράδειγμα της επικρατούσης και διαχρονικής πολυπολιτισμικότητας
που χαρακτήριζε το μεσαιωνικό βασίλειο της Κύπρου. Αυτή την πολυπολιτισμικότητα,
εξάλλου, η τάξη των βουργεσίων την ενσωμάτωνε και την ενσάρκωνε στα ίδια τα μέλη της, ένα
θρησκευτικά και εθνικά ετερόκλητο σύνολο το οποίο διαμορφώθηκε και εξελίχθηκε καθ’ όλη τη
διάρκεια της ιστορίας του κυπριακού μεσαιωνικού βασιλείου και συνέχισε να διαδραματίζει
ενεργό ρόλο στα κυπριακά δρώμενα κατά την ενετική εποχή.

Send a text

Η παρουσίαση αυτή ασχολείται με ένα ευρέως γνωστό, εμβληματικό, αλλά και ταυτόχρονα παραμελημένο  κτήριο στη νεκρή ζώνη στη Λευκωσία: το ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας. Πρόκειται για ένα κτήριο που, από την ανέγερση του το 1949, μέχρι και σήμερα έχει συνδέσει άρρηκτα το όνομα του με τη σύγχρονη, ταραχώδη ιστορία της Κύπρου. Δεν αποτελεί απλώς ένα πολυτελές ξενοδοχείο, αλλά ένα χώρο ο οποίος αντανακλά τις περισσότερες από τις πιο σημαντικές στιγμές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας της Κύπρου, από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, αλλά ταυτόχρονα και ένα χώρο που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και ανάδειξη μιας κοσμοπολίτικής και πολυπολιτισμικής Κύπρου.  Η παρουσίαση θα αναφερθεί και στην έκθεση Λήδρα Πάλας: Χορεύοντας σε μια γραμμή η οποία παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας.

Send a text

Στα τέλη του 19ου αιώνα η Κύπρος ήταν φτωχή σε πόρους και φτωχή από αιώνες σκληρής
φορολογίας υπό την οθωμανική κυριαρχία. Επομένως, πολλοί ακτήμονες Κύπριοι αναγκάστηκαν να εργαστούν ως εργάτες στα ορυχεία χαλκού και αμιάντου, κάτω από πολύ σκληρές και επικίνδυνες συνθήκες. Οι κακές συνθήκες εργασίας και τα συχνά ατυχήματα στα κυπριακά ορυχεία οδήγησαν στο να ξεκινήσει ο διάλογος για την εισαγωγή αποτελεσματικής εργατικής νομοθεσίας στην Κύπρο. Εμπόδια στην προσπάθεια για εκσυγχρονισμό του βιομηχανικού, πολιτικού και νομικού συστήματος της χώρας ήταν η απροθυμία και έλλειψη ενδιαφέροντος της αποικιακής κυβέρνησης για τα δικαιώματα και την ασφάλεια των εργατών αλλά και ο πολιτικός διχασμός ανάμεσα στις τάξεις των Κυπρίων εργατών και συνδικαλιστών.
Οι πρώτοι νόμοι για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία δημοσιεύτηκαν από την
αποικιοκρατική κυβέρνηση. Εντούτοις δεν παρείχαν ουσιαστική προστασία στους εργαζόμενους καθώς, μεταξύ άλλων, τα θύματα ατυχημάτων έπρεπε να προσκομίσουν πειστήρια που να αποδεικνύουν ότι δεν είχαν προκαλέσει οι ίδιοι το ατύχημα.
Η ιστορία των κυπριακών μεταλλείων είναι ένα τραγικό κεφάλαιο στην ιστορία της
επαγγελματικής υγείας και ασφάλειας στο νησί. Ένας σημαντικός αριθμός Κυπρίων εργατών σε μεταλλεία και λατομεία προσβλήθηκε από σοβαρές αναπνευστικές ασθένειες, οι οποίες δεν ήταν ευρέως γνωστές στην Κύπρο παρά μόνο πολύ αργότερα.

Στις δεκαετίες του ‘80 και ‘90 εκδόθηκαν νέοι νόμοι και κανονισμοί για την Υγεία και την
Ασφάλεια στον χώρο εργασίας. Σήμερα, η νομοθεσία της Κύπρου για την Υγεία και την Ασφάλεια εφαρμόζεται σε όλους τους τομείς της οικονομίας και είναι πλήρως εναρμονισμένη με την αντίστοιχη ευρωπαϊκή νομοθεσία για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία. Επιπλέον, η εθνική νομοθεσία καλύπτει θέματα που δεν ρυθμίζονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Send a text

Από την εποχή της εξημέρωσής τους, στα Νεολιθικά χρόνια, τα μεγάλα
βοοειδή διαδραμάτισαν εξέχοντα ρόλο στις ανθρώπινες κοινωνίες, με τεράστιο
αντίκτυπο στην οικονομία, τις γεωργικές δραστηριότητες, τις διατροφικές συνήθειες, τις
χερσαίες μεταφορές, τα κοινωνικά δίκτυα και τον πολιτισμό. Εξαιτίας του
εντυπωσιακού τους μεγέθους, της μυϊκής τους δύναμης και των πολλαπλών ιδιοτήτων
τους, η αγελάδα και το βόδι λειτούργησαν ως διαχρονικά σύμβολα αλλά και ως
αντικείμενα λατρείας για πολλούς αρχαίους αλλά και σύγχρονους πολιτισμούς. Το νησί
της Κύπρου αποτελεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον γεωγραφικό και πολιτισμικό πλαίσιο
για να μελετήσει κανείς τις αλληλεπιδράσεις ανθρώπου και βοδιού από τα προϊστορικά
χρόνια μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Αρχαιολογικά ευρήματα, κυρίως οστά
ζώων καθώς επίσης και πήλινα ειδώλια, φανερώνουν πώς η σχέση μεταξύ ανθρώπου και
βοδιού ξεκινά πολύ νωρίς στο νησί μας και ακολουθεί μια άκρως ενδιαφέρουσα πορεία.
Ιστορικές πηγές μαρτυρούν πώς πριν από την εκβιομηχανοποίηση της γεωργίας το βόδι
χρησιμοποιείτο αυστηρά για τις χερσαίες μεταφορές και για τις γεωργικές
δραστηριότητες ενώ η κατανάλωση βόειου κρέατος εθεωρείτο πράξη ιεροσυλίας. Ποιά
ήταν όμως η σχέση των προϊστορικών κατοίκων του νησιού με αυτό το μεγάλο και
πολυλειτουργικό ζώο και πώς εξελίχθηκε ανά τους αιώνες; Πότε φθάνουν οι πρώτες
αγελάδες στο νησί μας και πώς μεταφέρονται από τις γειτονικές στεριές; Για ποιό λόγο
εξαφανίζονται κατά τη διάρκεια της Νεολιθικής περιόδου και πώς η επανεμφάνισή
τους, στην αυγή της Εποχής του Χαλκού, συνδέεται με ένα νέο τρόπο ζωής και
κοινωνικής οργάνωσης; Ποιός ήταν ο ρόλος τους στην οικονομική ζωή του τόπου και
ποιά η θέση τους στις τελετουργικές δραστηριότητες; Ποιά υποείδη αγελάδας
συνυπήρχαν στο νησί κατά την αρχαιότητα και πώς οι διασταυρώσεις μεταξύ
διαφορετικών υποειδών μπορούν να μας πληροφορήσουν για τα δίκτυα ανταλλαγών
προϊόντων και έμψυχων όντων στην αρχαιότητα; Τι γνωρίζουμε για την εγχώρια φυλή
αγελάδας και γιατί είναι τόσο σημαντικό να συμβάλουμε με κάθε τρόπο στη διατήρησή
της; Σε αυτό το επεισόδιο του Μίλα μου Ιστορικά θα προσπαθήσουμε να
εξερευνήσουμε τα ερωτήματα αυτά, βασιζόμενοι κυρίως σε πληροφορίες που μας
προσέφερε τα τελευταία χρόνια ο νεοσύστατος κλάδος της Ζωοαρχαιολογίας, της
μελέτης δηλαδή ζωικών οστών από αρχαιολογικές θέσεις καθώς επίσης και στην
εικονογραφία, τις γραπτές πηγές και την Παλαιογενετική έρευνα.

Send a text

Η εν λόγω ηχητική ηχογράφηση προσφέρει μια σκιαγράφηση του πεδίου της
τέχνης στην Κύπρο από το 1974, ημερομηνία κατά την οποία το νησί, μετά από την
τουρκική στρατιωτική επέμβαση, αναγκάστηκε να διαχωριστεί. Η διάλεξη αποτελεί
μέρος ερευνητικής μελέτης με τίτλο « Η τέχνη στην Κύπρο από το 1974-2014, Από το
διαιρεμένο χώρο, στο συμβολικό τόπο», η οποία εκπονήθηκε το Φεβρουάριο του
2015 στο Παρίσι. Αντικείμενα της συγκεκριμένης έρευνας είναι η έννοια του χώρου,
της μνήμης και της ιστορίας έτσι όπως εκδηλώνονται μέσα από τα έργα τέχνης. Το
βασικό ερευνητικό ερώτημα, το οποίο προέκυψε μέσα από την έρευνα των έργων
που δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο αυτή, ήταν το εξής: ποια είναι – μέσα από
μια εικαστική, εννοιολογική, αισθητική, κοινωνιολογική ματιά - η σχέση και η
αλληλεπίδραση μεταξύ της καλλιτεχνικής δημιουργίας της συγκεκριμένης περιόδου
και του διαιρεμένου χώρου; Οι εν λόγω καλλιτεχνικές δημιουργίες πραγματεύονται
την ιδιαιτερότητα αυτού του χώρου που εδώ, αποτελεί συχνά, το σημείο έναρξης της
δημιουργίας του έργου : οι μνήμες του χαμένου τόπου που βρίσκεται στην άλλη μεριά
της γραμμής, η εμπειρία του χώρου στο παρόν και η – κυριολεκτική και
μεταφορική –  οικειοποίηση της Νεκρής ζώνης. Τα έργα γίνονται τεκμήρια της
νοσταλγίας, άλλοτε μοιάζουν σαν επαναπροσδιορισμένες χαρτογραφήσεις ενώ
άλλοτε δημιουργούν δυνητικά πεδία πραγμάτωσης. Κάθε έργο διαπερνά, τρόπον
τινά – καλλιτεχνικά, αισθητικά και ποιητικά – το σύνορο. Ο διαιρεμένος χώρος έτσι,
δύναται να γίνει «κατοικήσιμος».

Send a text

Φέτος συμπληρώνονται 450 χρόνια από την ολοκληρωτική κατάληψη της Κύπρου
στην εξουσία των Οθωμανών, μετά την παράδοση τον Αύγουστο του 1571 της
Αμμοχώστου στους εχθρούς, οι οποίοι ως γνωστό είχαν παραβεί τους όρους. Δύο
μήνες μετά, οι συνασπισμένες χριστιανικές δυνάμεις είχαν δώσει τη δική τους
απάντηση στους Οθωμανούς για τη μεγάλη απώλεια της Κύπρου. Στις 7 Οκτωβρίου
του 1571 οι ενωμένες χριστιανικές δυνάμεις της Ευρώπης (Sacra Liga) είχαν
αντιμετωπίσει τον οθωμανικό στόλο στον Κορινθιακό κόλπο, κοντά στις Εχινάδες
Νήσους, γνωστές στις δυτικές πηγές ως Curzolari. Ήταν χαράματα της 7 ης Οκτωβρίου
1571 και, εκεί, είχε ηττηθεί ο εχθρός με εντυπωσιακή για τους χριστιανούς επιτυχία. Ο
Γάλλος ναύαρχος Jurien Gravière είχε γράψει για τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου
(Lepanto) ότι υπήρξε η τρίτη, έως τότε, μεγαλύτερη ναυμαχία στον κόσμο, μετά τη
ναυμαχία της Σαλαμίνος και τη ναυμαχία στο Άκτιο. Η σύγκρουση μεταξύ του Ισλάμ και
του Χριστιανισμού υπήρξε αδυσώπητη και ανελέητη. Σημαντική υπήρξε η συμβολή
των ισπανικών στρατιωτικών σωμάτων, αλλά και η συμβολή των άρτια εξοπλισμένων
βενετικών γαλερών με τα εμπειροπόλεμα πληρώματα. Σε ελάχιστο χρονικό διάστημα,
όπως αναφέρουν οι πηγές, μέσα σε πέντε περίπου ώρες, ο αγώνας είχε κριθεί υπέρ
του Ιερού Συνασπισμού. Στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου πολέμησαν ως επί το πλείστον
Έλληνες, αλλά και μέλη κυπριακών οικογενειών όπως των Συγκλητικών, των
Παλαιολόγων, των Μπενεντέττη κ.ά.
Αξίζει να υπομνησθεί ότι αρχιναύαρχος του βενετικού στόλου και θριαμβευτής της
Ναυμαχίας της Ναυπάκτου και στη συνέχεια δόγης ήταν ο Σεβαστιανός Venier. Η
σημαντική υπηρεσία του Venier στην Κύπρο ως γενικού προνοητή και συνδίκου, κατά
τη χρονική περίοδο 1557-1558, μέχρι πρόσφατα εξακολουθούσε να είναι άγνωστη.
Σημειώνουμε απλώς ότι, μεταξύ των αξιομνημόνευτων έργων που είχε επιτελέσει κατά
τη διάρκεια της θητείας του στη μεγαλόνησο ήταν και η πρωτοβουλία για επισκευή του
του ναού του Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα.
Η Κύπρος, για την υπεράσπιση της οποίας είχαν συνασπισθεί ανεπιτυχώς οι
χριστιανικές δυνάμεις, δυστυχώς, πέρασε ολοκληρωτικά στην εξουσία των
Οθωμανών. Ο ισπανοβενετικός στόλος κινήθηκε προς την ανατολική Μεσόγειο με
μεγάλη καθυστέρηση και έτσι ποτέ δεν έφθασε στην Κύπρο. Οι υπερασπιστές της

Αμμοχώστου μετά από μια πολύμηνη και ανελέητη πολιορκία αναγκάστηκαν, τέλος,
να παραδώσουν την πόλη μετά από διαπραγματεύσεις με τους Οθωμανούς, με τα
γνωστά τραγικά επεισόδια που επακολούθησαν. Ο θρίαμβος των χριστιανικών
δυνάμεων στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου υπήρξε ισχυρότατο πλήγμα στον εχθρό, για
την απώλεια της χριστιανικής Κύπρου. Η σημασία της γεωγραφικής θέσης της Κύπρου
διαφαίνεται και στα όσα θρυλείται ότι αντέταξε ο σουλτάνος στον Βενετό βάιλο, στην
Κωνσταντινούπολη, μετά τη νίκη του Ιερού Συνασπισμού στη Ναυμαχία της
Ναυπάκτου. «Με την καταστροφή του στόλου μας στη Ναύπακτο», φέρεται να είπε ο
σουλτάνος, «δεν καταφέρατε παρά να μας ξεριζώσετε μία μόνο τρίχα από τα γένια μας
ενώ εμείς, κατακτώντας την Κύπρο, σας αφαιρέσαμε ένα βραχίονα».

Send a text

Η εν λόγω ηχητική ηχογράφηση μελετά την ίδρυση της Ανεξάρτητης Δικοινοτικής Κυπριακής Δημοκρατίας μέσα από τις σελίδες τριών τοπικών εφημερίδων. Με αφετηρία τα άρθρα της Ελληνοκυπριακής εφημερίδας Ελευθερία, της Τουρκοκυπριακής Halkın Sesi, και της Αγγλόφωνης Cyprus Mail θα προσπαθήσουμε να ιχνηλατήσουμε τη διαδικασία από-αποικιοποίησης της Κύπρου. Σε αυτό το πλαίσιο θα συζητήσουμε τα όνειρα, τις ελπίδες, τις διαψεύσεις και τους συμβιβασμούς των δυο κοινοτήτων του νησιού. 

Σύντομο βιογραφικό των ομιλητών: 

Δρ Νικόλαος Στέλγιας: Πολιτικός Επιστήμων, Ιστορικός, Συγγραφέας. Ο Δρ Στέλγιας ειδικεύεται στη μελέτη της Τουρκικής και Τουρκοκυπριακής ιστορίας του 20ού αιώνα και στην αρχειακή έρευνα κυπριακών εφημερίδων. Τίτλοι βιβλίων του είναι, Ο Θάνατος του Ανεπιθύμητου Βρέφους: Το Εγχείρημα της Συνεταιρικής Δημοκρατίας στα Πρωτοσέλιδα του Τουρκοκυπριακού Τύπου, 1960-1963 και The Ailing Turkish Democracy - The transformation and perpetuation of a hybrid majoritarian system. Ο Δρ Στέλγιας εργάζεται ως ανταποκριτής στην εφημερίδα Καθημερινή Κύπρου και ως συνεργάτης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Δρ Μαγδαληνή Αντρέου: Ιστορικός-Ερευνήτρια. Η Δρ Αντρέου ειδικεύεται στη μελέτη αρχειακών πηγών της Κυπριακής ιστορίας κατά την πρώτη περίοδο της βρετανικής κυριαρχίας (τέλη 19ου-αρχές 20ου αιώνα). Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στη μελέτη της κυπριακής ιστορίας, κοινωνίας, οικονομίας, και πολιτικής. Η πιο πρόσφατη έρευνα της μελετά τη δράση των Κυπρίων γυναικών στην οικονομία. Η Δρ Αντρέου είναι Επιστημονικός Συνεργάτης του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου.