ΜΙΛΑ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΑ Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου

Send a text

Αδιαμφισβήτητα, η δεκαετία 1964-1974 αποτελεί μια από τις πιο καίριες χρονικές περιόδους της Κυπριακής Ιστορίας. Η προσπάθεια του Συντάγματος του 1960 να εγκαθιδρύσει ένα ενιαίο κράτος, μιας θεωρητικής συνεργασίας και ειρηνικής συνύπαρξης των δύο κύριων κοινοτήτων στο νησί (Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων), γκρεμίζεται σαν χάρτινος πύργος το Δεκέμβριο του 1963 με το ξέσπασμα των διακοινοτικών ταραχών. Τον Μάρτιο του 1964 ξεκινάει μια διαφορετική περίοδος για το κυπριακό ζήτημα. Ωστόσο, ένα συνονθύλευμα παραγόντων, τόσο εξωτερικών όσο και εσωτερικών επηρεάζουν και διαμορφώνουν τα δεδομένα στο νησί, οδηγώντας εν τέλει στο πραξικόπημα και την Τουρκική εισβολή του Ιουλίου του 1974. 

Στην παρουσίαση θα κάνουμε μια ανασκόπηση της δεκαετίας αυτής, εστιάζοντας σε ορισμένους εσωτερικούς παράγοντες. Ειδικότερα, θα δούμε εν συντομία, αφενός πως διαμορφώνονται και εξελίσσονται πολιτικό-οικονομικά και διοικητικά οι δύο κοινότητες μετά τον πρώτο de facto διαχωρισμό 1963-4. Αφετέρου δε, θα δούμε πως αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν την εξέλιξη των προσπαθειών για επίλυση του κυπριακού ζητήματος που ξεκινούν το Μάρτιο του 1964 και λαμβάνουν χώρα στο νησί υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Ενώ θεωρητικά, μέχρι τις αρχές Ιουλίου 1974 οι συνομιλίες για την επίλυση του κυπριακού ζητήματος βρίσκονται πολύ κοντά στον τελικό σχεδιασμό της ειρηνικής και συμβιβαστικής λύσης στη βάση ενός ενιαίου κράτους, στην πραγματικότητα και εκτός της τράπεζας των διαπραγματεύσεων η κατάσταση χειροτερεύει  και οδηγείται τελικά στα τραγικά γεγονότα  της 15ης και 20ης Ιουλίου 1974.

Η Δρ Μαριλένα Βαρνάβα είναι νομικός - ιστορικός.

Σύντομο βιογραφικό: Η Μαριλένα Βαρνάβα είναι νομικός και διδάκτωρ νεότερης πολιτικής και διπλωματικής ιστορίας του Ινστιτούτου Κοινοπολιτειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Η έρευνα της επικεντρώνεται στην διαμόρφωση του κυπριακού προβλήματος, μέσα από την μελέτη της πολιτικής, διοικητικής, και κοινωνικό-οικονομικής εξέλιξης των δύο κοινοτήτων την δεκαετία του 1960 και 1970. Είναι συγγραφέας του βιβλίου 'Cyprus before 1974: The Prelude to Crisis' (I.B.Tauris: 2019).
Email: [email protected]

Send a text

Κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ εναντίον της βρετανικής αποικιακής κυριαρχίας, τόσο οι Έλληνες της Κύπρου όσο και οι Βρετανοί χρησιμοποίησαν διάφορα μέσα προπαγάνδας και την τέχνη της πειθούς (‘art of persuasion’) με στόχο να επηρεάσουν το κοινό τους  στην Κύπρο και τη διεθνή κοινή γνώμη, προσφέροντας ο καθένας τους ένα διαφορετικό όραμα για το μέλλον της χώρας. Η διάλεξη, με την ευκαιρία της δημοσίευσης του βιβλίου της Δρος Μαρίας Χατζηαθανασίου με τίτλο Propaganda and the Cyprus Revolt: Rebellion, Counter-Insurgency and the Media, 1955-59 (Ι.B. Tauris, Ιούνιος 2020), επικεντρώνεται και επιχειρηματολογεί υπέρ του ζωτικού ρόλου που διαδραμάτισε η προπαγάνδα στα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950 στην Κύπρο, εστιάζοντας στην περίοδο του αντιαποικιακού αγώνα 1955-59. Εξετάζοντας ταυτόχρονα την αυξητική τάση στη χρήση βίας και εξαναγκασμού κατά τη διάρκεια της περιόδου, η διάλεξη φέρει στην επιφάνεια αδημοσίευτο υλικό που μέχρι πρόσφατα παρέμενε απόρρητο καθώς φυλασσόταν στα Κρατικά Αρχεία της Βρετανίας, και εξηγεί πώς το τρίπτυχο προπαγάνδα/βία/εξαναγκασμός έγιναν, από κοινού, οι κινητήριες δυνάμεις της σύγκρουσης. Η διάλεξη αναδεικνύει τη σημαντικότητα του όπλου της προπαγάνδας στις μάχες που διαδραματίστηκαν για την «καρδιά και το πνεύμα» (‘hearts and minds’) των Ελληνοκυπρίων και της διεθνούς γνώμης, και του πολέμου των λέξεων (‘war of words’) μεταξύ της ΕΟΚΑ και της Βρετανικής κυβέρνησης. Η καινούρια αυτή μελέτη εξετάζει για πρώτη φορά τις Βρετανικές επιχειρήσεις καταστολής της εξέγερσης της ΕΟΚΑ χρησιμοποιώντας μέσα προπαγάνδας όπως το ραδιόφωνο, η τηλεόραση, ο Τύπος, και αναδεικνύει τους τρόπους με τους οποίους οι προσπάθειες αυτές υπονομεύθηκαν επιτυχώς από τους Έλληνες της Κύπρου και της Ελλάδας, ενώ ταυτόχρονα αποδυναμώθηκαν ακούσια από τους ίδιους τους Βρετανούς. Η διάλεξη ενημερώνει, με καινούρια ευρήματα, μια κρίσιμη περίοδο της κυπριακής και βρετανικής ιστορίας, και συμβάλλει σε ευρύτερες διακρατικές συζητήσεις σχετικά με τη χρήση της προπαγάνδας κατά τη διάρκεια του «τέλους της αυτοκρατορίας» (‘end of empire’).

Σύντομο βιογραφικό ομιλήτριας:
Η Δρ Μαρία Χατζηαθανασίου είναι υπότροφος των Δράσεων Μαρία Σκλοντόφσκα-Κιουρί (Πρόγραμμα Διεύρυνσης, Ορίζοντας 2020) στο Τμήμα Πολιτικής και Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας. Η έρευνά της αφορά στην πολιτιστική διπλωματία που ασκήθηκε από τα κράτη της Μεγάλης Βρετανίας, της Ελλάδας και της Τουρκίας στην Κύπρο, από το 1945 μέχρι και το 1974. Το βιβλίο της Propaganda and the Cyprus Revolt: Rebellion, Counter-Insurgency and the Media, 1955-59 εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2020 από τον εκδοτικό οίκο Ι.B. Tauris. Το 2017 απέκτησε τον διδακτορικό της τίτλο στην Ιστορία από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, Αγγλία.

Send a text

Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας και στα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας, τα σχολεία, υπό τον έλεγχο και την καθοδήγηση της εκκλησίας θεωρούνταν ως οι θεματοφύλακες της Ελληνικής γλώσσας και παράδοσης και ο σκοπός τους ήταν να αποδείξουν, να ενδυναμώσουν και να διαιωνίσουν την ελληνική ταυτότητα των Ελλήνων της Κύπρου. Το πιο σημαντικό δε ήταν ότι μέσω των σχολείων το ιδανικό της Ένωσης καλλιεργείτο και προωθείτο σε τέτοιο βαθμό που ερχόταν σε αντίθεση με την αντίληψη που είχε η Βρετανία για το καθεστώς της Κύπρου ως βρετανική αποικία. Συνεπώς, οι επανειλημμένες προσπάθειες των Βρετανών να σπάσουν τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα σχολεία και τους υποστηρικτές της Ένωσης κατέστησε την εκπαίδευση στην Κύπρο μείζον πολιτικό θέμα. Η συγκεκριμένη παρουσίαση εξετάζει τις εκπαιδευτικές αποφάσεις που λήφθηκαν στο νησί, κυρίως σχετικά με την ελληνοκυπριακή κοινότητα, από την έναρξη της Αγγλοκρατίας μέχρι και το τέλος του Β’ Παγκοσμίου πολέμου έναντι και λόγω του τρέχοντος πολιτικού σκηνικού.

Σύντομο βιογραφικό ομιλήτριας:

Η Δρ Αντιγόνη  Ηρακλείδου είναι ιστορικός (Πανεπιστήμιο  Κύπρου, LSE (MSc), IComS, University  of London (PhD). Είναι συγγραφέας του βιβλίου  Imperial Control in Cyprus: Education and Political Manipulation in the British Empire, (London: I.B. Tauris, 2017) και συν-επιμελήτρια (μαζί με την Αναστασία Γιάγκου) του βιβλίου Cyprus from Colonialism to the Present: Visions and Realities. Essays in honour of Professor Robert Holland, (London: Routledge, 2017).  Από το 2019 εργάζεται ως μεταδιδακτορικός ερευνητικός συνεργάτης στο Κέντρο Αριστείας RISE. 

Send a text

Αναμφισβήτητα ένας είναι ο εικονογραφικός τύπος που μας έρχεται αμέσως στο μυαλό όταν ακούμε για απεικονίσεις των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη βυζαντινή τέχνη, και δεν είναι άλλος από την παρουσίαση των δύο αγίων με αυτοκρατορικά ενδύματα και στέμματα να στέκονται δεξιά και αριστερά ενός ξύλινου σταυρού, τον οποίο η χριστιανική παράδοση έχει συνδέσει με το Τίμιο Ξύλο της σταύρωση του Χριστού. Σίγουρα όχι ξένη σε μας η συγκεκριμένη εικονογραφία. Με αρχή της διαμόρφωσής του τη βυζαντινή περίοδο, ο τύπος αυτός παρέμεινε κυρίαρχος μέχρι και πέρα από την κατάρρευση της αυτοκρατορίας το 1453. Με άλλα λόγια, μέχρι και τις μέρες μας, αποτελώντας σταθερό στοιχείο του διακόσμου κυρίως τοιχογραφικών συνόλων ναών και εικόνων. Τέτοια παραδείγματα προέρχονται και από κοινότητες της Κύπρου. Τέχνη με αργή εξέλιξη, η βυζαντινή – εξού και τα επαναλαμβανόμενα εικονογραφικά θέματα μέσα από αιώνες αλλαγών – διατήρησε ένα πυρήνα συντηρητισμού και κανόνων, αποσκοπώντας στη δημιουργία ευανάγνωστων παραστάσεων, υποταγμένων σε μια ιεραρχία αξιών, προς όφελος της προβολής του βαθύτερου πνευματικού και ιδεολογικού τους νοήματος. Ποια η ιστορία, λοιπόν, πίσω από τις απεικονίσεις των Κωνσταντίνου και Ελένης; Η παρουσίαση θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τη βυζαντινή τέχνη που έχει διασωθεί στην Κύπρο ως μέρος ενός ευρύτερου συνόλου με κοινούς πολιτισμικούς κώδικες, και να προβληματιστούμε τόσο ως προς την ιδεολογική διάσταση της βυζαντινής τέχνης όσο και ως προς τις γενικότερες πραγματικότητες που καθρεφτίζονται σε αυτήν.

Η Δρ Ανδριανή Γεωργίου είναι Βυζαντινολόγος ([email protected])

Σύντομο βιογραφικό: Διδάκτορας Βυζαντινολογίας με ακαδημαϊκές συνεργασίες σε Κύπρο (Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ινστιτούτο Κύπρου, Κέντρο Πολιτιστικής Κληρονομιάς) και εξωτερικό (University of Birmingham,Aix-Marseille Université). Μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Βυζαντινολογικής Εταιρείας Κύπρου. 

Send a text

Η εικόνα της Κύπριδας Αφροδίτης εξελίχθηκε και διαμορφώθηκε, τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν, στα πλαίσια ενός πολύπλοκου και δυναμικού διαλόγου με σημείο αναφοράς τις διάφορες κοινωνικοπολιτικές διεργασίες που έλαβαν και λαμβάνουν χώρα στο νησί. Στο πλαίσιο του προγράμματος Unlocking the Sacred Landscapes of Cyprus (UnSaLa-CY, http://www.ucy.ac.cy/unsala/), αρχικά, συνοψίζονται τα σχετικά ιστορικά και αρχαιολογικά δεδομένα, επισημαίνοντας βασικά ερευνητικά ζητήματα γύρω από τη μορφή της θεάς. Στη συνέχεια, δίδεται έμφαση στην πρόσληψη της θεάς, την πρόσφατη ιστορία του νησιού και τον σύγχρονο κόσμο, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο η Αφροδίτη έτυχε προσεταιρισμού και εμπορευματοποίησης στο πλαίσιο διαμόρφωσης αποικιοκρατικών και μετα-αποικιοκρατικών αφηγημάτων και ταυτοτήτων.


Σύντομα βιογραφικά ομιλητών:

Ο Γιώργος Παπαντωνίου ([email protected]) είναι ερευνητής στην Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου και συνεργαζόμενο προσωπικό στο Τμήμα Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Δουβλίνου, TrinityCollege.  Έχει εργαστεί ως αρχαιολογικός λειτουργός στο Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου, και ως επισκέπτης λέκτορας και ερευνητής στα Τμήματα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, Κλασσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Δουβλίνου, Trinity College Dublin, και Ινστιτούτο Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Βόννης. Από το 2015 διευθύνει το διεθνές δίκτυο συνεργασίας Unlocking Sacred Landscapes (UnSaLa) (http://www.ucy.ac.cy/unsala/).

Η Christine E. Morris είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ελληνικής Αρχαιολογίας και Ιστορίας στο Τμήμα Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Δουβλίνου, Trinity College. Έχει διευθύνει ερευνητικά προγράμματα που αφορούν τα Μινωικά ιερά κορυφής και τα πήλινα ειδώλια, και που επιχορηγήθηκαν από την Ιρλανδική Κυβέρνηση (Irish Research Council). Είναι ιδρυτικό μέλος του διεθνούς δικτύου συνεργασίας Unlocking Sacred Landscapes (UnSaLa)

Send a text

Η διάλεξη εξετάζει την πολύπλευρη δράση μίας κορυφαίας φυσιογνωμίας της νεότερης Ιστορίας της Κύπρου, του Mητροπολίτη Πάφου, Τοποτηρητή του Αρχιεπισκοπικού θρόνου, Λεοντίου στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.  Ο Λεόντιος απετέλεσε την κορυφαία μορφή του εθνικού αγώνα των Ελλήνων Κυπρίων για ένωση με την Ελλάδα κατά τη δύσκολη περίοδο της Παλμεροκρατίας (1933-1939) και του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου (1939-1945). Ανάμεσα σε άλλα πρωτοστάτησε στη διεξαγωγή εθνικών εράνων για την ενίσχυση της Ελλάδας ενώ μερίμνησε για τη φιλοξενία μερικών χιλιάδων Ελλήνων προσφύγων που κατέφυγαν στην Κύπρο από τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου.  Η παρουσίαση επικεντρώνεται ιδιαίτερα στην προσπάθειά του να καλέσει εθελοντές για κατάταξη όχι στις βρετανικές δυνάμεις του Κυπριακού Συντάγματος αλλά στις δυνάμεις του Ελληνικού Στρατού ενώ εξετάζει και τη βρετανική αντίδραση. Η διάλεξη συμπληρώνει την έκθεση «1940: Πρόσωπα και Εικόνες. Κύπρος – Ελλάδα» η οποία φιλοξενείται στο Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2020.

Η Δρ Αναστασία Γιάγκου είναι ιστορικός.

Σύντομο Βιογραφικό:
Η Αναστασία Γιάγκου είναι ιστορικός (PhD, University of London). Διεκπεραίωσε τις διδακτορικές της σπουδές με υποτροφία του Ιδρύματος Λεβέντη. Στο συγγραφικό της έργο περιλαμβάνεται η μονογραφία με τίτλο ‘Cyprus in World War II: Politics and Conflict in the Eastern Mediterranean’ (I.B.Tauris, 2010). Επίσης, κύρια επιμελήτρια των συλλογικών τόμων (με G. Kazamias, R.Holland) ‘The Greeks and the British in the Levant, 1800-1960: Between Empires and Nations’(Routledge, 2016) και (με Α. Heraclidou) ‘Cyprus from Colonialism to the Present: Visions and Realities. Essays in Honour of Robert Holland’ (Routledge, 2017). Κατά την περίοδο 2008-2017 υπηρέτησε ως Ειδική Επιστήμονας διδασκαλίας στην ανώτατη εκπαίδευση (Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο). Aπό τον Σεπτέμβριο του 2017 υπηρετεί στη Μέση Εκπαίδευση ως Φιλόλογος. 

Email: [email protected]
https://sas.academia.edu/AnastasiaYiangou 

Send a text

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου εγκαινιάζει μια νέα διαδικτυακή σειρά ηχογραφημένων διαλέξεων και συνεδρίων, με τον τίτλο «Μίλα μου Ιστορικά». Μια σειρά από έγκριτους επιστήμονες, για διάφορα κυπρολογικά θέματα που σχετίζονται με τα Μουσεία, Συλλογές, Εκθέσεις, Δράσεις του Πολιτιστικού Ιδρύματος αλλά αφορούν και σε άλλα κυπρολογικά θέματα, από όλες τις περιόδους της κυπριακής ιστορίας, αρχαιολογίας, ιστορίας της τέχνης και λογοτεχνίας. Μια σειρά επιστημονικά τεκμηριωμένη και ταυτόχρονα φιλική στον ακροατή.

Send a text

O Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιόδους της νεότερης ιστορίας του τόπου μας. Ο Πόλεμος μετέβαλε άρδην τα δεδομένα του Κυπριακού Ζητήματος και δημιούργησε τις προϋποθέσεις οι οποίες, μαζί με άλλες εξελίξεις, οδήγησαν κατά τη δεκαετία του 1950 στο ξέσπασμα του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ. Η διάλεξη θα επικεντρωθεί στη βρετανική πολιτική στην Κύπρο κατά την περίοδο 1939-1945. Θα αναλυθούν οι τρόποι με τους οποίους η συμβολή των Κυπρίων στον Πόλεμο επηρέασε τη στάση των Βρετανών στα πολιτικά πράγματα του τόπου κατά τη διάρκεια του Πολέμου. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η αναβίωση του ενωτικού κινήματος, μετά την είσοδο της Ελλάδας στον Πόλεμο, στις 28 Οκτωβρίου 1940. Η διάλεξη συμπληρώνει την έκθεση «1940: Πρόσωπα και Εικόνες. Κύπρος – Ελλάδα» η οποία φιλοξενείται στο Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2020.

Η Δρ Αναστασία Γιάγκου είναι ιστορικός.

Σύντομο Βιογραφικό:
Η Αναστασία Γιάγκου είναι ιστορικός (PhD, University of London). Διεκπεραίωσε τις διδακτορικές της σπουδές με υποτροφία του Ιδρύματος Λεβέντη. Στο συγγραφικό της έργο περιλαμβάνεται η μονογραφία με τίτλο ‘Cyprus in World War II: Politics and Conflict in the Eastern Mediterranean’ (I.B.Tauris, 2010). Επίσης, κύρια επιμελήτρια των συλλογικών τόμων (με G. Kazamias, R.Holland) ‘The Greeks and the British in the Levant, 1800-1960: Between Empires and Nations’(Routledge, 2016) και (με Α. Heraclidou) ‘Cyprus from Colonialism to the Present: Visions and Realities. Essays in Honour of Robert Holland’ (Routledge, 2017). Κατά την περίοδο 2008-2017 υπηρέτησε ως Ειδική Επιστήμονας διδασκαλίας στην ανώτατη εκπαίδευση (Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο). Aπό τον Σεπτέμβριο του 2017 υπηρετεί στη Μέση Εκπαίδευση ως Φιλόλογος. 
Email: [email protected]
https://sas.academia.edu/AnastasiaYiangou