มองจีนมุมใหม่

ไทยถูกจัดอันดับในดัชนี China Index ปี 2022 ว่าเป็นชาติซึ่งได้รับอิทธิพลจากจีนมากที่สุดลำดับที่ 4 จากทั้งหมด 82 ประเทศ โดยเฉพาะด้านกลาโหม กฎหมายและเทคโนโลยีต่างๆ รองจากปากีสถาน กัมพูชาและสิงคโปร์ ตามลำดับ การจัดทำครั้งนี้เป็นความร่วมมือของ Doublethink Lab องค์กรที่ศึกษาอิทธิพลของจีนร่วมกับเครือข่าย China In The World
 
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาวิเคราะห์ว่าทำไมจึงไม่เห็นด้วยกับการจัดอันดับครั้งนี้ โดยเฉพาะเมื่อมองเปรียบเทียบความสัมพันธ์ของจีนกับประเทศอื่นๆ รวมทั้งชาติอาเซียน และจะชวนผู้ฟังไปทำความรู้จักแนวคิดเกี่ยวกับการเป็น “จีนที่ดี” หรือ "Hao Han (好汉)"  ซึ่งฝังรากลึกในความคิดความเชื่อของคนจีนจำนวนไม่น้อย  ความคิดนี้ส่งผลต่อท่าทีหรือความสัมพันธ์ที่มีต่อไทยและอีกหลายประเทศอย่างไร
 

 มาตรการป้องกันการระบาดของโควิดที่เข้มงวดของรัฐบาล (Zero Covid Policy) ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจจีนอย่างหนักในปี 2565 ที่ผ่านมา การเริ่มต้นผ่อนคลายด้วยการเปิดประเทศหลัง 8 ม.ค. 66 นี้ จะเป็นอั่งเปาชิ้นใหญ่ต้อนรับตรุษจีน แล้วจะมีส่วนช่วยกระตุ้นการค้าและบริการทั้งในและนอกประเทศได้มากน้อยเพียงใด  

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีนวิเคราะห์ว่า ปีกระต่ายนี้จะเป็นปีทองของจีนและไทยได้อย่างไร  แผนเปิดตัว ดิจิทัลหยวนจะผลักดันสำเร็จได้หรือไม่และมีความท้าทายใดรอ อยู่ข้างหน้า
 

ปัญหาความขัดแย้งในยูเครน ส่งผลกระทบทำให้พลังงานและเชื้อเพลิงสำหรับสร้างความอบอุ่นเพื่อสู้กับฤดูหนาวในหลายประเทศในยุโรป เสี่ยงต่อภาวะขาดแคลนและมี ราคาสูงขึ้น จากเดิมที่ต้องพึ่งพาพลังงานจากรัสเซีย 
วิกฤตนี้กลายเป็นโอกาสสำหรับจีนในการส่งออกผ้าห่มไฟฟ้าและอุปกรณ์ป้องกันความหนาวอย่างไร โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน วิเคราะห์เรื่องนี้
 

อดีตประธานาธิบดี เจียง เจ๋อหมิน เป็นอีกหนึ่งผู้มีบทบาทสำคัญที่วางรากฐานเปิดให้จีนเข้าสู่เวทีนานาชาติ มีผลงานหลายด้านเช่น การรับมอบเกาะฮ่องกงคืนจากอังกฤษรวมทั้งเป็นผู้นำแนวคิด ทฤษฎี 3 ตัวแทนมาปรับใช้เพื่อปฎิรูปประเทศ ยุบเลิกรัฐวิสาหกิจที่ขาดทุนทำให้คนจีนตกงานนับล้านคน ผลักดันให้จีนเป็นสมาชิกองค์กรการค้าโลกจนสำเร็จ และได้เป็นเจ้าภาพโอลิมปิคฤดูร้อนในปี 2008 แต่ก็มีคำถามเกี่ยวกับปัญหาคอรัปชั่นที่เฟื่องฟูมากในยุคนี้เช่นกัน

จากม้ามืดนอกสายตา ทำไม เจียง เจ๋อหมิน จึงได้รับความไว้วางใจจากเติ้ง เสี่ยวผิงและพรรคคอมมิวนิสต์จีน จนได้รับเลือกเป็นทายาททางการเมือง 
 
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คุยเบื้องลึกของการจัดการกลุ่มผู้สนับสนุนนักศึกษาและผู้นำเสนอข่าวกับเหตุการณ์ประท้วง เทียนอันเหมิน รวมทั้ง ฉิน เปิ่นลี่ บก. หนังสือพิมพ์ “ข่าวเศรษฐกิจโลก” ซึ่งมีบทความเผยแพร่วิพากษ์วิจารณ์พรรคคอมมิวนิสต์จีน

เดือนธันวาคมนี้จะเป็นวาระครบรอบ 44 ปีของการใช้นโยบายปฏิรูปและเปิดประเทศจีน ซึ่งเป็นผลพวงจากการตัดสินใจครั้งสำคัญที่พลิกโฉมหน้าประวัติศาสตร์การเมืองจีน ในการประชุมคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีนเต็มคณะ ครั้งที่ 3 ของสมัชชา 11 ระหว่าง 18-22 ธ.ค. ค.ศ 1978  มตินี้เกิดขึ้นก่อนจะถึงวันคล้ายวันเกิดของประธานเหมา เจ๋อ ตุง (26 ธ.ค.) เพียง 4 วัน  ถือเป็นการสิ้นสุดยุคปฏิวัติที่ประธานเหมาผู้ที่คนจีนทั้งประเทศยกย่องและเป็นคนนำแนวทางปฏิวัติขับเคลื่อนประเทศมาอย่างยาวนานโดยสิ้นเชิง

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในเวลาไล่เลี่ยกันกับกรณีเวียดนามกรีฑาทัพไปบุกกัมพูชา ซึ่งจีนหนุนหลังอยู่ จนทำให้จีนต้องยกพลไปทำ “สงครามสั่งสอน” เวียดนามในเดือน ก.พ. ปีถัดไป (1979) และเป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้งในภูมิภาคอาเซียน
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล่าถึงประวัติศาสตร์ในช่วงนี้
 

เรื่องราวของหนุ่มน้อย "เหลยเฟิง" กลายเป็นต้นแบบที่ถูกประธานเหมา เจ๋อ ตุง ยกย่องเพื่อให้เป็นแบบอย่างของยุวชนที่กล้าหาญ มุ่งมั่นเสียสละ อุทิศตนเพื่อสังคมและพรรคคอมมิวนิสต์จีน ค่านิยมเหล่านี้ได้ถ่ายทอดและหลงเหลือมาสู่เยาวชนคนหนุ่มสาวชาวจีนในยุคนี้มากน้อยเพียงใด
                                                                        
เหลยเฟิงเป็นใคร ทำไมจึงกลายเป็นสัญลักษณ์และได้รับการเชิดชูยกย่องอย่างมากในยุคก่อน แต่กลับถูกตั้งคำถามถึงความมีอยู่จริงและเกิดข้อสงสัยว่าเป็นหนึ่งในเครื่องมือเพื่อรับใช้พรรคคอมมิวนิสต์จีนหรือไม่  โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คุยเรื่องนี้
 

การใช้นโยบาย “โควิดเป็นศูนย์” ของรัฐบาลจีน ทำให้มีมาตรการเข้มงวดและล็อคดาวน์หลายพื้นที่ในจีน จนส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและชีวิตความเป็นอยู่คนจีนจำนวนมาก จนเกิดการรวมตัวประท้วงของชาวจีนในหลายเมืองรวมทั้งปักกิ่งและเซี่ยงไฮ้ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา จนมีการเผชิญหน้าระหว่างเจ้าหน้าที่ตำรวจกับผู้ชุมนุม แล้วมีผู้ถูกจับกุมบางส่วนรวมทั้งผู้สื่อข่าวบีบีซีก่อนจะถูกปล่อยตัวในเวลาต่อมา และพ่วงโยงไปสู่ข้อเรียกร้องทางการเมือง
ปรากฎการณ์คนจีนประท้วงแสดงความไม่พอใจนโยบายรัฐบาลครั้งนี้ 

นับว่าเป็นการชุมนุมครั้งแรกและครั้งใหญ่ในรอบหลายสิบปีที่ผ่านมา ส่งแรงกระเพื่อมให้รัฐบาลจีนต้องทบทวนและผ่อนคลายมาตรการที่เข้มงวดลง  แต่การผ่อนปรนนี้จะมีระยะเวลานานแค่ไหนและจะส่งผลถึงการเปลี่ยนแปลงนโยบายภาพรวมของรัฐบาลจีนหรือไม่  โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน วิเคราะห์เรื่องนี้
 

จีนให้ความสำคัญกับกีฬาอย่างมาก จนกลายเป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์ชาติที่ต้องการส่งเสริมให้คนจีนออกกำลังกายเพื่อสร้างความแข็งแรง เรื่องนี้ปรากฎในการประชุมสมัชชาฯพรรคคอมมิวนิสต์และถูกผลักดันเป็นวาระสำคัญอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งประกาศเป็นแผนระดับประเทศ ไม่เพียงการรณรงค์รูปแบบต่างๆ แต่รัฐบาลจีนยังออกแบบสิ่งแวดล้อมให้เอื้อต่อคนที่ต้องการออกกำลังกาย ถึงปลายปี ค.ศ.2020 จีนมีสนามกีฬาแล้วกว่า 3.71 ล้านแห่งทั่วประเทศ รวมพื้นที่กว่า 3,100 ล้านตารางเมตร อีกด้านหนึ่ง จีนวางเป้าหมายจะให้อุตสาหกรรมกีฬา ซึ่งมูลค่าสูงกว่า 2.9 ล้านล้านหยวน (ค.ศ.2019) เป็นอุตสาหกรรมหลักของเศรษฐกิจจีนภายในปี ค.ศ. 2035   

กีฬาเทเบิลเทนนิส หรือปิงปอง เป็นหนึ่งในกีฬาที่จีนใช้สร้างสัมพันธ์ทางการทูตกับหลายประเทศ จนมีคำเรียกขานว่าเป็น “การทูตปิงปอง” จีนประสบความสำเร็จอย่างมากในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิค และยังมีแผนผลักดันให้นักบาสเก็ตบอลชาวจีนได้เข้าสู่การแข่งขัน NBA  

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน มาวิเคราะห์อุตสาหกรรมกีฬาของจีนและเจาะลึกแผนที่รัฐบาลจีน “ตั้งใจ” สร้างนักกีฬาคุณภาพรุ่นใหม่ โดยคัดเลือกจากยีนเด่นของพ่อแม่  “เหยา หมิง” นักบาสเก็ตบอลทีมชาติชื่อดังของจีน เป็นตัวอย่างของนักกีฬาที่เกิดจากการออกแบบและสร้างโดยมีรัฐบาลจีนอยู่เบื้องหลัง
 

การประชุมสมัชชาใหญ่ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน (CPC) ครั้งที่ 20 เสร็จสิ้นเรียบร้อยเมื่อปลายเดือนตุลาคม 2565 ที่ผ่านมา ทั่วโลกต่างจับตาการแต่งตั้งผู้บริหารชุดใหม่ นอกเหนือจากตำแหน่งสำคัญคือเลขาธิการพรรคที่ สี จิ้นผิง ดำรงตำแหน่งรวมทั้งคณะกรรมการกลางถาวรประจำกรมการเมือง 7 คน หรือที่ถูกเรียกว่า 7 อรหันต์แล้ว ภายใต้กรมการเมืองยังมีกรรมการคนอื่นๆ อีก18 คน (จากทั้งหมด 25 คน) ซึ่งจะได้รับมอบหมายไปดูแลงานในองค์กรต่างๆ ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ เช่น ทบวงจัดตั้งองค์กรฯ ทบวงวิเทศสัมพันธ์แห่งศูนย์กลางพรรค ทบวงโฆษณาการฯ กรมการแปลฯ สำนักวิจัยและนโยบายฯ รวมทั้ง โรงเรียนพรรค (เพื่ออบรมและให้ความรู้เกี่ยวกับค่านิยมและระบอบสังคมนิยมแก่สมาชิกพรรค)

พรรคคอมมิวนิสต์ของจีนวางโครงสร้างองค์กรอย่างไร และมีหน่วยงานใดที่มีบทบาทสำคัญต่อการกำหนดนโยบายและทิศทางของประเทศบ้าง  ทำไมผู้นำจีน (รวมทั้ง สี จิ้นผิง) จึงต้องไปเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนพรรคก่อนจะเป็นผู้นำประเทศ  โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล วิเคราะห์เรื่องนี้
 

จีนมุ่งใช้แนวทางปลูกต้นไม้เพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับเมืองต่างๆ มากขึ้น จาก"สวนในเมือง" ก็ขยับเป็น "เมืองในสวน" นอกจากเมืองเฉิงตูในมณฑลเสฉวน ที่เป็นบ้านของหมีแพนด้าแล้ว เซี่ยงไฮ้กำลังเป็นอีกเมืองที่เข้าสู่แนวทางนี้  ซึ่งต้องเผชิญความท้าทายมากขึ้นกว่าเดิม ว่าจะเปลี่ยนป่าคอนกรีตที่ราคาที่ดินแพงลิบลิ่วในเมืองเศรษฐกิจให้เป็นป่าสีเขียวอย่างไร

ต่อไปอาจพูดกันว่าสำหรับคนชอบออกกำลังกาย ถ้าไปเมืองจีนหรือเซี่ยงไฮ้ต้องพกรองเท้าวิ่งไปด้วย จีนซึ่งเป็นหนึ่งในชาติมหาอำนาจที่ปล่อยคาร์บอนมากที่สุดในโลก ขณะนี้จะกลายเป็นประเทศที่ขายคาร์บอนเครดิตจากการปลูกต้นไม้ได้หรือไม่

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน คุยเรื่องนี้