มองจีนมุมใหม่

คนจีนอพยพย้ายถิ่นไปอยู่ในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก แล้วมีการรวมกลุ่มเป็นชมรม, สมาคมชาวจีนโพ้นทะเล จำนวนกว่า 2 หมื่นองค์กรทั่วโลก  เกิด “China Town” ซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์และเป็นย่านชุมชนที่ชาวจีนไปอาศัยกันอยู่หนาแน่นในต่างประเทศ

รัฐบาลและพรรคคอมมิวนิสต์จีน มองเห็นโอกาสของการใช้เครือข่ายนี้เพื่อเสริมความแข็งแกร่งให้กับประเทศ ในรายงานการประชุมสมัชชาผู้แทนพรรคคอมมิวนิสต์จีนทั่วประเทศครั้งที่ 20 ระบุถึงชาวจีนโพ้นทะเลด้วยว่า "ต้องส่งเสริมและยกระดับกิจการชาวจีนโพ้นทะเล เพื่อก่อรูปขึ้นเป็นขุมพลังที่มีความมุ่งมั่นร่วมกันในการฟื้นฟูความเจริญรุ่งเรืองของประเทศชาติ"

 ล่าสุด (8 พ.ค. 2566) ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ได้ไปร่วมประชุมสมัชชาเพื่อมิตรภาพแห่งสมาคมชาวจีนโพ้นทะเลทั่วโลก ครั้งที่ 10  ณ กรุงปักกิ่ง มีตัวแทนจากกว่า 150 ประเทศราว 500 คนร่วมงาน  โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน วิเคราะห์เรื่องนี้ พร้อมมองถึงโอกาสที่ไทยจะใช้เป็นแบบอย่างได้ในการดึงพลังของคนไทยที่อยู่ต่างถิ่นกลับมาทำประโยชน์ให้ประเทศของเรา
 

สถานะสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์ คือสิทธิพิเศษของพลเมืองจีนที่จะทำให้ได้รับโอกาสต่าง ๆ ในชีวิตได้เพิ่มขึ้น นอกเหนือจากเพื่อรับใช้ประเทศ เพื่อร่วมสืบทอดอุดมการณ์ทางการเมืองแล้ว การเป็นสมาชิกยังทำให้มีข้อได้เปรียบมากกว่าผู้ที่ไม่เป็นสมาชิก ทั้งแข่งขันเพื่อชิงทุนการศึกษาเล่าเรียน  ความก้าวหน้าในตำแหน่งหน้าที่การงานและความสำเร็จในสังคม มีชื่อเสียง มีผู้คนยกย่อง โดยเฉพาะคนที่จะก้าวเข้าสู่งานการเมืองเพื่อเป็นผู้บริหารระดับสูงของพรรคและบริหารประเทศ

การสมัครเข้าเป็นสมาชิกพรรคจึงไม่ใช่เรื่องที่จะกระทำได้โดยง่ายในเวลาอันสั้น  แต่ต้องผ่านขั้นตอนต่าง ๆ การอบรมเพื่อปลูกฝังค่านิยม ความคิด ความเชื่อพื้นฐานของลัทธิสังคมนิยมและความจงรักภักดีต่อพรรคคอมมิวนิสต์ จนกระทั่งแน่ใจว่าบุคคลผู้นั้นมีคุณสมบัติเหมาะสมแท้จริง และเมื่อเป็นสมาชิกแล้วก็จะมีกิจกรรมที่จะสร้างสัมพันธ์ในหมู่มวลสมาชิกอย่างสม่ำเสมอ   

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน  ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการศูนย์อาเซียน-จีนศึกษา สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์  มาเล่าว่าขั้นตอนว่า กว่าจะได้เป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีนนั้นต้องผ่านด่านอะไรบ้าง และกระบวนการหล่อหลอมความคิดระหว่างทางผ่านกิจกรรมทุกรูปแบบ เป็นส่วนหนึ่งของของการกำกับดูแล ควบคุม สั่งการจากพรรคคอมมิวนิสต์ที่ทำให้ปกครองประเทศขนาดใหญ่ประชากรกว่า 1,400 ล้านคน ได้โดยไม่เกิดความวุ่นวาย และเป็นที่มาของระบบอุปถัมภ์และ connection ได้อย่างไร

การเป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีน เป็นค่านิยมสำคัญที่รัฐบาลจีนให้คนหนุ่มสาวได้สมัครเข้าร่วมอุดมการณ์ แม้ว่าสัดส่วนโดยรวมของสมาชิกจะเพิ่มขึ้นทุกปี แต่มีปรากฎการณ์ที่น่าสนใจว่า คนจีนยุคใหม่จำนวนไม่น้อย ปฏิเสธหรือยังไม่ได้เป็นสมาชิก
 

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการศูนย์อาเซียน-จีนศึกษา สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์  วิเคราะห์ว่าทำไมและมีสาเหตุเกิดจากอะไร
 

จีนมีระบอบการปกครองสังคมนิยมโดยมีพรรคคอมมิวนิสต์เป็นแกนหลักสำคัญในการบริหารประเทศ แม้นโยบายของรัฐบาลชุดหลัง ๆ จะผ่อนคลายเปิดกว้างมากขึ้น โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจการค้า แต่การแสดงความเห็นทางการเมืองยังคงมีข้อจำกัด ในขณะที่สภาพสังคม สิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก โดยเฉพาะนวัตกรรมและเทคโนโลยีทำให้สื่อใหม่และสื่อออนไลน์มีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น

คนรุ่นใหม่ของจีนแสดงออกในประเด็นต่าง ๆ ที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของพวกเขาอย่างไร  รัฐบาลจีน  “ได้ยิน” และ “รับฟัง” ความเห็นของพลเมืองจีนมากน้อยแค่ไหน  กรณีศึกษาจากเหตุการณ์ “ล็อคดาว์นเมืองเซี่ยงไฮ้” ทำให้ประชาชนจีนจำนวนมากออกมาประท้วงแสดงความไม่พอใจ จนรัฐบาลจีนต้องปรับและผ่อนปรนนโยบายการรับมือกับโควิด เป็นท่าทีที่ต้องจับตามอง

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการศูนย์อาเซียน-จีนศึกษา สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ เจาะลึกเรื่องนี้
 

กระแสการลดอำนาจและความสำคัญของสกุลเงินดอลล่าร์ในเวทีการเงินระหว่างประเทศ มีเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ขณะที่จีน ผลักดันให้เงินหยวนได้เป็น 1 ใน 6 ในตะกร้าเงินการค้าโลกจนสำเร็จและพยายามให้เข้าไปแทนที่ทั้งในการค้าขายระหว่างคู่ค้าทวิภาคีและพหุภาคี รวมทั้งการแลกเปลี่ยนตรงกับเงินสกุลท้องถิ่น หลายประเทศในยุโรปก็เริ่มสนใจซื้อขายสินค้าและบริการด้วยเงินสกุลท้องถิ่น เช่นเดียวกัน

ล่าสุด กลุ่มความร่วมมือด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศ BRICS ซึ่งมีสมาชิกประกอบด้วย บราซิล รัสเซีย อินเดีย จีน และแอฟริกาใต้ กำลังมีข้อเสนอเรื่องสร้างเงินสกุลร่วม (common currency)และจะมีข้อหารือการขยายจำนวนสมาชิกกลางปีนี้

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน วิเคราะห์ความพยายามของรัฐบาลจีนที่ต้องการส่งเสริมบทบาทของเงินหยวนในเวทีการค้าโลก
 

ภาพรวมสถานการณ์การค้าการลงทุนของจีนเริ่มกระเตื้องขึ้นในปี 2566 หลังจากรัฐบาลผ่อนคลายมาตการคุมเข้มเพื่อป้องกันการระบาดของโควิด-19 แม้จะยังมีขั้นตอนต่างๆ ที่เคร่งครัดอยู่มาก แต่แนวทางกระตุ้นเศรษฐกิจภายในประเทศถูกนำมาใช้เพิ่มขึ้น การส่งออก – นำเข้ากับต่างประเทศก็เริ่มกลับมาคึกคักใหม่อีกครั้ง  ทำให้ในไตรมาสแรกของปีนี้เศรษฐกิจจีนโตถึง 4.5 % สูงเกินกว่าที่นักวิเคราะห์หลายคนคาดการณ์ไว้

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน วิเคราะห์ว่า มีปัจจัยอะไรเป็นตัวสนับสนุนบ้าง และมีเรื่องใดที่ต้องติดตามสำหรับปี 2566 นี้
 

คนที่มีรสนิยมทางเพศไม่ตรงกับเพศสภาพ ยังไม่เป็นที่ยอมรับในสังคมจีน แม้ปัจจุบันสถานการณ์จะคลี่คลายกว่าในอดีตมากแล้ว เพราะคนกลุ่มนี้เปิดเผยตัวเองได้มากขึ้นแต่ก็ยังไม่อาจแสดงออกหรือสะท้อนความต้องการผ่านการแต่งกายได้อย่างเต็มที่

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยวิเคราะห์ว่าพวกเขาได้รับแรงกดดันมากน้อยเพียงใดภายใต้สังคมจีนที่ยังมีค่านิยมชายเป็นใหญ่และได้รับอิทธิพลจากลัทธิเต๋าและขงจื่อมานานหลายพันปี  ทำไมคนข้ามเพศในจีนจำนวนไม่น้อยมีความใฝ่ฝันจะเดินทางมาใช้ชีวิตในเมืองไทย

คนที่มีรสนิยมทางเพศไม่ตรงกับเพศสภาพ ยังไม่เป็นที่ยอมรับในสังคมจีน แม้ปัจจุบันสถานการณ์จะคลี่คลายกว่าในอดีตมากแล้ว เพราะคนกลุ่มนี้เปิดเผยตัวเองได้มากขึ้นแต่ก็ยังไม่อาจแสดงออกหรือสะท้อนความต้องการผ่านการแต่งกายได้อย่างเต็มที่

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยวิเคราะห์ว่าพวกเขาได้รับแรงกดดันมากน้อยเพียงใดภายใต้สังคมจีนที่ยังมีค่านิยมชายเป็นใหญ่และได้รับอิทธิพลจากลัทธิเต๋าและขงจื่อมานานหลายพันปี  ทำไมคนข้ามเพศในจีนจำนวนไม่น้อยมีความใฝ่ฝันจะเดินทางมาใช้ชีวิตในเมืองไทย

นอกจากชาวจีนจะต้องเผชิญกับมลพิษทางอากาศแล้ว มลภาวะทางน้ำก็เป็นหนึ่งในปัญหาสำคัญด้านสิ่งแวดล้อมซึ่งเป็นผลพวงจากการเร่งพัฒนาอุตสาหกรรมในอดีต ซึ่งรัฐบาลจีนพยายามออกกฎหมายควบคุมแต่ยังไม่สามารถแก้ไขได้ทั้งหมด

ล่าสุด 1 เม.ย. 2566 ที่ผ่านมา รัฐบาลจีนประกาศใช้กฎหมายฉบับใหม่เพื่อกำหนดแนวทางอนุรักษ์และฟื้นฟูทางนิเวศวิทยา และการควบคุมมลพิษทางสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ตามแนวแม่น้ำฮวงโหหรือแม่น้ำเหลือง
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยวิเคราะห์ว่า ทำไมจีนยังไม่สามารถจัดการกับปัญหาเหล่านี้ได้อย่างเบ็ดเสร็จ และติดตามว่ารัฐบาลจีนใช้วิธีอย่างไรเพื่อจัดการกับผู้เปิดโปงปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของประเทศ
 
 

รัฐบาลสหรัฐฯ รุกหนักเพื่อสกัดกั้นอิทธิพลของจีน กรณีล่าสุดคือข้อเสนอแบน TikTok ด้วยข้อหาเป็นความเสี่ยงและภัยต่อความมั่นคงของชาติ จนนำมาสู่การให้ โจว โส่ว จือ  CEO TikTok เข้าชี้แจงต่อสภาคองเกรส เมื่อวันที่ 23 มี.ค. 66 ที่ผ่านมา โต้แย้งทุกข้อกล่าวหา เรื่องนี้กลายเป็นประเด็นทำให้สหรัฐฯ ถูกตั้งคำถามว่าเลือกปฏิบัติหรือไม่ และหากจะมีการสั่งห้ามใช้จริงจะทำได้สำเร็จหรือไม่ เพราะขณะนี้มีผู้ใช้บริการในสหรัฐฯ ราว 150 ล้านคน เกือบครึ่งของประชากรในประเทศ

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน วิเคราะห์นโยบายและทิศทางของรัฐบาลจีนที่จะกำกับดูแลบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านออนไลน์ว่าจะปรับท่าทีใหม่อย่างไร แทนการคุมเข้มเช่นในอดีตเพื่อผ่อนคลายและสนับสนุนให้บริษัทจีนเติบโตและแข่งขันในตลาดโลกได้