มองจีนมุมใหม่

มณฑลยูนนาน ประตูสู่เอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นหนึ่งในพื้นที่รัฐบาลจีนประกาศว่าแก้ปัญหาความยากจนได้สำเร็จ โดยทำให้พลเมืองกว่า 9 ล้านคน พ้นจากความยากจนได้สำเร็จ ลดการว่างงานลงถึง 5% แต่ความท้าทายคือทำอย่างไรจะรักษาสถานะนี้ไว้ได้ยั่งยืนที่สุด
 
โสภิต หวังวิวัฒนา ไปเยือนมณฑลยูนนานแล้วได้คุยกับคุณภาวีวรรณ นรพัลลภ กงสุลใหญ่ ณ นครคุนหมิงในเรื่องนี้ รวมทั้งภารกิจของทีมประเทศไทยเพื่อดูแลคนไทยในเมืองจีน พร้อมคำเตือนหญิงไทยที่ต้องการแต่งงานกับหนุ่มจีน เตรียมตัวและศึกษาข้อมูลล่วงหน้าให้ดีก่อนจะได้ไม่ผิดหวังหรือพบปัญหา
    
ชวนติดตามว่า จากพื้นที่ Land Lock ไม่ติดทะเล  ขยายการคมนาคมขนส่งเชื่อมต่อทั้งทางบก ถนน   อากาศและน้ำ ไปสู่พื้นที่อื่น ๆ ในจีนและขยายสู่ตลาดต่างประเทศได้เพิ่มขึ้นอย่างไร  รวมทั้งการสร้างวิทยาลัยพัฒนาบุคลากรด้านวิศวกรรมเพื่อป้อนเข้าสู่ตลาดแรงงานระบบรางเชื่อมจีน – ลาว
 

เรื่องกินถือเป็นเรื่องใหญ่สำหรับชาวจีน เจ้าภาพต้องรับรองอาหารแขกให้ไม่ขาดตกบกพร่องเพื่อจะได้ “เหลือกินเหลือใช้” ไปถึงลูกหลาน ชาวจีนมีภูมิปัญญาและความรู้เกี่ยวกับการกินมากมายเพื่อให้สุขภาพร่างกายและจิตใจสมดุลจากอาหาร แต่ยุคหนึ่ง  การตลาดและการค้าทำให้การกินกลายเป็นเรื่องสุดโต่ง แข่งขันกันกินมากที่สุดเพื่อให้ได้รางวัลและชัยชนะ  จนกระทั่ง ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ประกาศนโยบายประหยัด ให้กินอย่างพอเพียงไม่มีของเหลือ ใครทำผิดกฎหมายก็ต้องได้รับโทษ

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน  รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาเล่าให้ฟังเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และค่านิยมเกี่ยวกับอาหารการกินของชาวจีน รวมทั้งความพยายามของรัฐบาลที่ต้องการสร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับพลเมืองของประเทศที่มีมากกว่า 1,400 ล้านคน
 

การศึกษา เป็นหนึ่งในบันไดที่สามารถเปลี่ยนแปลงชะตาชีวิตของคนได้ สังคมจีนก็ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มากเช่นกัน คนจีนเรียนระดับหลังปริญญาตรีมากขึ้นและสมัครงานโดยใช้คุณวุฒิที่สูงกว่าตำแหน่งงาน  รวมทั้งอัตราการว่างงานของประชากรจีนที่เพิ่มขึ้น  กำลังสะท้อนปรากฎการณ์อะไรที่เกิดขึ้นในสังคมจีน

โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมณ์  ผู้ช่วยผู้อำนวยการศูนย์อาเซียน - จีน ศึกษา สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ มาคุยเรื่องนี้  ติดตามว่าสาขาอาชีพใดที่กำลังฮิตติดเทรนด์  การเข้ามาควบคุมและกำกับดูแลสถานการณ์ด้านเศรษฐกิจและการเงินในจีน ส่งผลกระทบอย่างไรต่อปัญหาว่างงานของจีน
 

“ส้วม” หรือห้องสุขา ถูกจัดเป็นพื้นที่ส่วนตัวของคนส่วนใหญ่ทั่วโลก มีประตูปิดกั้นมิดชิด แต่ไม่ใช่ในประเทศจีน  เพราะส้วมหลายแห่งตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน สร้างโดยไม่มีผนัง ไม่มีประตู หรือหลายที่แม้จะมีผนังก็กั้นเพียงพื้นที่เล็ก ๆ แค่นั่งยอง ๆ ก็สามารถโผล่หน้าไปมองห้องข้างเคียงได้ง่ายดาย  มีปัญหาเรื่องความสะอาด ไม่ถูกสุขอนามัย จนเลื่องลือไปทั่วโลก

รัฐบาลจีนหยิบยกปัญหาเรื่องส้วมมาเป็นวาระแห่งชาติ เพื่อเร่งแก้ไข  สร้างภาพลักษณ์ใหม่ทั้งความสะอาด ก่อผนังและประตูปิด ทันสมัยเหมือนนานาชาติ โดยมีความเปลี่ยนแปลงสำคัญตั้งแต่หลังปี ค.ศ.2008 ที่จีนเป็นเจ้าภาพการแข่งขันโอลิมปิก

คนจีน มีมุมมองเรื่องส้วมและสิ่งปฏิกูลที่แตกต่างไปจากหลาย ๆ ชาติ  เรื่องนี้เชื่อมโยงไปถึงค่านิยมการไม่ได้ให้ความสำคัญกับ “ความเป็นส่วนตัว” (Privacy) มากเหมือนชาติตะวันตก และระบบการปกครองแบบสังคมนิยมที่รัฐบาลจีนสามารถเข้าถึงข้อมูลส่วนบุคคลของพลเมืองทั้งชาติได้

อะไรที่เป็นเหตุผลหรือที่มาเบื้องหลังความคิดดังกล่าว โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ดร.อรสา  รัตนอมรภิรมย์  ผู้ช่วยผู้อำนวยการศูนย์อาเซียน – จีนศึกษา สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์  คุยเรื่องนี้
 

ความขัดแย้งระหว่างจีน-สหรัฐฯ โดยเฉพาะสงครามการค้าและเทคโนโลยี รวมทั้งปัญหาด้านอื่น ๆ ปะทุต่อเนื่องยาวนานและทวีความตึงเครียดเพิ่มขึ้น   แต่การทยอยเดินทางมาเยือนจีนของผู้บริหารระดับสูงสหรัฐฯ นับตั้งแต่นายแอนโทนี บลิงเคน  รมต.ต่างประเทศ  ล่าสุดคือนางเจเนท เยลเลน รมต.คลัง เป็นสัญญาณเชิงรุกจากฝ่ายสหรัฐฯ ที่ต้องการคลี่คลายปัญหา หลังจากจีนใช้มาตรการโต้กลับที่เข้มข้นขึ้น รวมทั้งให้ความเห็นชอบกฎหมายหลายฉบับ  เช่น กฎหมายความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และกฎหมายต่อต้านการจารกรรมฉบับแก้ไข เพื่อเพิ่มเครื่องมือตอบโต้มาตรการคว่ำบาตร และการกระทำที่เป็นปรปักษ์อื่น ๆ จากต่างชาติ

โสภิต  หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน มาวิเคราะห์ว่าจีนจะยอมรับเงื่อนไขการเจรจาหรือไม่ และทิศทางการคลี่คลายข้อพิพาทจะเป็นอย่างไร
 

หลังจากจีนต้องตกอยู่ภายใต้การควบคุมอย่างเข้มงวดเนื่องจากการระบาดของโควิด-19 ยาวนานถึง 3 ปี  รัฐบาลจีนไม่ประสบความสำเร็จที่จะทำให้นโยบายโควิดเป็น 0 หรือ (Zero - Covid Policy) เป็นจริงได้ ขณะที่ชาติอื่น ๆ ปรับแนวทางเป็นการพยายามจะอยู่ร่วมกับการระบาดให้ได้ เพียงแต่ควบคุมไม่ให้ลุกลามบานปลายจนเกินกว่าจะจัดการดูแล

ปัจจุบันรัฐบาลจีนได้ผ่อนคลายมาตรการลงมากแล้ว แต่เวลา 3 ปีที่ผ่านไปในเงื่อนไขใหม่ที่มี Covid เป็นเงื่อนไขสำคัญ  หลายสิ่งในจีนก็เปลี่ยนแปลงไป ทั้งพฤติกรรมการบริโภค การใช้ชีวิตของผู้คน นอกจากนี้การผลักดันนโยบายพัฒนาด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ ๆ ก็พลิกโฉมจีนให้เปลี่ยนไปมาก

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน มาเล่าให้ฟังว่ามีอะไรที่เปลี่ยนไปและต้องติดตามบ้าง
 

การระบาดของกลุ่มมิจฉาชีพหลายรูปแบบเกิดขึ้นในจีนเช่นกัน กลายเป็นหนึ่งในปัญหาใหญ่ที่รัฐบาลจีนต้องเร่งแก้ไขเพราะไม่เพียงส่งผลกระทบต่อประชาชนผู้บริโภคในวงกว้าง แต่ยังสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจมูลค่ามหาศาล  นวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่จึงกลายเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ทางการจีนใช้สืบค้น แกะรอยและติดตาม จัดการแก๊งค์ฉ้อโกงเหล่านี้

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน มาเล่าให้ฟังว่าตอนนี้จีนพัฒนาการใช้ AI เชื่อมโยงกับระบบจดจำใบหน้าและนวัตกรรมอื่น ๆ เพื่อดูแลความปลอดภัยและป้องกันการหลอกลวงได้อย่างไรและไปฟังพัฒนาการ “รถยนต์ไร้คนขับ” ซึ่งเริ่มให้บริการแล้วขณะนี้
 

หนุ่มสาวจีนรุ่นใหม่กำลังเผชิญความท้าทายจากการหางานทำยากขึ้น ท่ามกลางการแข่งขันที่เข้มข้น หลายคนสมัครงานโดยใช้วุฒิการศึกษาสูงกว่าตำแหน่งที่ได้รับและมีคนเรียนจบปริญญาโทและเอกเพิ่มขึ้นกว่าระดับปริญญาตรี
 
สำนักงานสถิติแห่งชาติจีนรายงานตัวเลขเดือนเมษายนที่ผ่านมาว่ามีอัตราคนว่างงานสูงกว่า20% ในกลุ่มวัยรุ่นจีนอายุระหว่าง 16-24 ปี  เป็นสถิติสูงสุดนับตั้งแต่ปี 2018 เป็นต้นมา  อีกทั้งฤดูใบไม้ผลินี้กำลังจะมีคนจบการศึกษาใหม่อีกมากถึง 11.58 ล้านคนเข้าสู่ตลาดแรงงาน 

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์  ผู้ช่วยผู้อำนวยการศูนย์อาเซียน-จีนศึกษา สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ วิเคราะห์ว่ารัฐบาลจีนใช้นโยบายใดเพื่อเพิ่มสวัสดิการ จูงใจแรงงานฝีมือให้ออกไปทำงานในพัฒนาพื้นที่ชนบทห่างไกลและถิ่นทุรกันดาร ไปฟังกันว่าจีนมีวิธีคิดและให้ความหมายกับระบบการศึกษาที่แตกต่างจากไทยอย่างไร โดยเฉพาะค่านิยมเรื่องเกียรตินิยมและการแข่งขันให้ได้คะแนนลำดับสูงที่สุดในชั้นเรียน
 

คนทั่วไปรู้จัก “ขันทีจีน” ว่าเป็นชายที่ถูกตัดอวัยวะเพศแล้วทำหน้าที่ข้ารับใช้ในราชสำนัก  ซึ่งนอกจากต้องรับใช้สนม พระมเหสี เหล่านางใน ดูแลรัชทายาท กษัตริย์และทำหน้าที่ผู้รับใช้อื่น ๆ แล้ว  หลายยุคสมัยขันทีก็มีบทบาทเข้าไปเกี่ยวข้องกับการเมืองและการปกครองด้วย มีทั้งคนที่ดีและทำให้บ้านเมืองต้องพบกับหายนะ  ตัวอย่างเช่น ขันทีผู้มีชื่อเสียงทำคุณประโยชน์ให้กับจีนอย่างมากคือ เจิ้งเหอ ผู้บุกเบิกเส้นทางเดินเรือทางทะเล หรือ ไช่หลุน ผู้คิดค้นกระดาษขึ้นเป็นคนแรก                                

เหตุผลที่ต้องถูกตัดอวัยวะเพศ ไม่เพียงเพื่อป้องกันการมีความสัมพันธ์กับเหล่าเหล่าสตรีต้องห้ามในวังหลวงเท่านั้น แต่ยังมีที่มาตั้งแต่ยุคสงครามที่ใช้วิธีนี้กับเหล่าเชลยผู้แพ้สงคราม เพื่อตัดตอนการมีทายาทมาล้างแค้นศัตรูแล้วส่งไปเป็นแรงงานภาคการเกษตร  จนกระทั่งราชสำนักจีนนำคนเหล่านี้มาใช้งานในวังทำให้ความหมาย บทบาทและสถานะทางสังคมเปลี่ยนแปลงไป

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล่าที่มาที่ไปและเรื่องเบื้องหลังว่า กว่าจะเป็นขันที ชายจีนเหล่านั้นต้องเผชิญชะตากรรมเช่นใดบ้างเพื่อแลกกับความมั่นคงและรุ่งเรืองกับการใช้ชีวิตในดินแดนต้องห้าม
 

จีนเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมซัมมิตเอเชียกลาง (China Central Asia Summit)  ระหว่างวันที่ 18-19 พ.ค. 66 ที่ผ่านมา  พร้อมประกาศแผนพัฒนาเอเชียกลางครั้งใหญ่สนับสนุนงบประมาณมูลค่า 26,000 ล้านหยวน  เพื่อกระชับความร่วมมือพัฒนายุทธศาสตร์ทั้งด้านการค้า พลังงานและความมั่นคงกับประเทศคาซัคสถาน คีร์กีซสถาน ทาจีกิสถาน เติร์กเมนิสถาน และอุซเบกิสถาน ซึ่งเป็นกลุ่มประเทศที่เคยอยู่ในกลุ่มของสหภาพโซเวียตและได้รับอิทธิพลใกล้ชิดกับรัสเซีย โดยการค้าระหว่างจีนและเอเชียกลางปีที่เเล้วอยู่ที่ 70,000 ล้านดอลลาร์ ถือว่าสูงเป็นประวัติการณ์  

การประชุมครั้งนี้ จัดขึ้นในช่วงเวลาไล่เลี่ยกับการประชุม G7  ซึ่งประธานาธิบดี โจ ไบเดน ของสหรัฐฯ กับผู้นำชาติสมาชิกอุตสาหกรรมชั้นนำ 7 ประเทศในสหภาพยุโรปกำลังหารือกันที่ญี่ปุ่น  โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน วิเคราะห์นโยบายและทิศทางของรัฐบาลและพรรคคอมมิวนิสต์ ที่กำหนดเข็มมุ่งสู่การขยายอิทธิพลในภูมิภาคเอเชียกลางว่ามีเป้าหมายเรื่องใดบ้าง และอุตสาหกรรมใดที่เป็นกิจการต้องจับตามองมากเป็นพิเศษ