Mroczne Wieki

Francuski bizantynista Lemerle pisał, że Herakliusz nie zdołał zdominować swojej epoki, to ona zdominowała jego. Panował wyjątkowo długo, bo przez trzy dekady, najdłużej od czasów Justyniana Wielkiego. W bardziej sprzyjających okolicznościach ten wyjątkowo zdolny i energiczny człowiek zdołałby zapewne dać państwu niezbędne wytchnienie i stabilność, jednak w tej szalonej epoce w jakiej przyszło mu żyć i panować, nic nie było takie proste. Obraz starego świata przemijał, a nowy rodził się targany gwałtownymi bólami i nerwowymi pociągnięciami pędzla niezdecydowanego malarza.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: Miniatura z Kroniki Jana Skylitzesa, domena publiczna, Wikimedia Commons

Źródła:

Konstantyn Porfirogeneta, O zarządzaniu cesarstwem, przeł. A. Paroń, ISKŚiO UWr IAE PAN, Wrocław - Warszawa 2024.

Nikephoros Patriarch of Constantinople, Short History, przeł. C. Mango, Dumbarton Oaks, Washington D.C. 1990. https://archive.org/details/nikephoros-short-history-mango-1990-cfhb-13/

Teofanes Wyznawca, The Chronicle of Theophanes Anni mundi 6095-6305 (A.D. 602-813), tłum. H. Turtledove, University of Pennsylvania Press, Philadelphia 1982.

Opracowania:

Kaegi W.E., Heraclius. Emperor of Byzantium, Cambridge University Press, New York 2007.

Krawczuk A., Poczet cesarzy bizantyjskich, ISKRY, Warszawa 2006.

Haldon J., Wojny Bizancjum. Strategia, taktyka, kampanie, Rebis, Poznań 2019.

Hodgson G.S.M., The Venture of Islam, Volume 1: The Classical Age of Islam, University of Chicago Press 1977.

Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, PWN, Warszawa 2007.

Epoka ta była jedną z najbardziej przełomowych w dziejach tej części świata. W tym samym czasie żyli ludzie, którzy odcisnęli na świecie piętno odczuwalne po dziś dzień. Herakliusz ratował Konstantynopol przed kolejnymi nawałnicami Persów, Awarów i Słowian rozbijającymi się o mury Teodozjusza, Grzegorz Wielki kształtował średniowieczne chrześcijaństwo zachodnie, Muhammad jednoczył arabskich Beduinów kładąc przy tym podwaliny pod praktycznie całą nową cywilizację i religię będącą amalgamatem zastanych przezeń wierzeń. W tym samym czasie perscy szachinszachowie tacy jak Chosroes II w boju sprawdzali granice wytrzymałości swoich rzymskich sąsiadów i odwiecznych wrogów, nie zdając sobie sprawy, że ich czas jest już policzony. Ciekawe to były czasy, oj ciekawe.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki

Kup moją książkę na:

https://sklep.mrocznewieki.pl

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: miniatura z kroniki Jana Skylitzesa, domena publiczna, Wikimedia Commons

Źródła:

Konstantyn Porfirogeneta, O zarządzaniu cesarstwem, przeł. A. Paroń, ISKŚiO UWr IAE PAN, Wrocław - Warszawa 2024.

Koran, przeł. J. Bielawski, Faktor, Warszawa 2009.

Teofanes Wyznawca, The Chronicle of Theophanes Anni mundi 6095-6305 (A.D. 602-813), tłum. H. Turtledove, University of Pennsylvania Press, Philadelphia 1982.

Teofilakt Simokatta, Historia powszechna, przeł. A. Kotłowska, Ł. Różycki, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2022.

Opracowania:

Kaegi W.E., Heraclius. Emperor of Byzantium, Cambridge University Press, New York 2007.

Krawczuk A., Poczet cesarzy bizantyjskich, ISKRY, Warszawa 2006.

Hodgson G.S.M., The Venture of Islam, Volume 1: The Classical Age of Islam, University of Chicago Press 1977.

Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, PWN, Warszawa 2007.

Czternaście tysięcy lat temu, na terenie Oberkassel, przedmieścia dzisiejszego miasta Bonn w Niemczech, urządzono wyjątkowy pochówek. Społeczność myśliwych-zbieraczy z kultury magdaleńskiej grzebała 40-letniego mężczyznę i 25-letnią kobietę. Wiek zmarłych oszacowano na podstawie analizy materiału kostnego, nie znamy oczywiście ich tożsamości ani metryki urodzenia. Ciała dwójki anonimowych prehistorycznych mieszkańców przedmieść dzisiejszego Bonn pogrzebano z szacunkiem, posypując ich sproszkowaną, czerwoną ochrą z hematytu, symbolizującą prawdopodobnie krew a co za tym idzie także życie. Być może grzebiący ich członkowie społeczności mieszkającej nad prehistorycznym Renem wierzyli w jakąś formę reinkarnacji? Czy myśleli, że zmarli powstaną kiedyś z martwych i ponownie zapolują na plejstoceńską faunę - renifery, łosie i jelenie szlachetne?

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: archiwum prywatne autora

Źródła:

Cezar Gajusz Juliusz, Wojna gallicka, przeł. E. Konik, W. Nowosielska, Czytelnik, Warszawa 2024.

Opracowania:

Anthony D. W., The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World. (2026). Princeton Univ Press.

Fagan B., Zażyła więź. Jak zwierzęta kształtowały historię ludzkości, przeł. P. Gołębiowski, PostFactum, Katowice 2018.

Mithen S., After the Ice. A Global Human History 20,000 - 5,000 BC, Weidenfeld & Nicolson, London 2012.

Artykuły:

Best J., Doherty S., Armit I., et al. Redefining the timing and circumstances of the chicken’s introduction to Europe and north-west Africa. Antiquity. 2022;96(388):868-882. doi:10.15184/aqy.2021.90.

Grimm, D. (2017). Earliest evidence for dog breeding found on remote Siberian island. Science. https://doi.org/10.1126/science.aan6897.

Hervella M., San-Juan-Nó A., Aldasoro-Zabala A., Mariezkurrena K., Altuna J., Concepción de-la-Rua, The domestic dog that lived ∼17,000 years ago in the Lower Magdalenian of Erralla site (Basque Country): A radiometric and genetic analysis, Journal of Archaeological Science: Reports, Volume 46, 2022, 103706, ISSN 2352-409X, https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2022.103706.

Peters J., Lebrasseur O., Irving-Pease E.K., Paxinos P.D., Best J., Smallman R., Callou C., Gardeisen A., Trixl S., Frantz L., Sykes N., Fuller D.Q., & Larson G., The biocultural origins and dispersal of domestic chickens, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 119 (24) e2121978119, https://doi.org/10.1073/pnas.2121978119 (2022).Taylor, W.T.T.,

Barrón-Ortiz, C.I. Rethinking the evidence for early horse domestication at Botai. Sci Rep 11, 7440 (2021). https://doi.org/10.1038/s41598-021-86832-9.

11 kwietnia 1814 roku w Fontainebleau ostatecznie zawarto porozumienie między Aliantami a ustępującym władcą Francji. Napoleon mógł dalej tytułować się Jego Cesarską Mością, otrzymywał przy tym we władanie leżącą na Morzu Tyrreńskim wyspę Elbę, będącą niczym przystanek między Toskanią a Korsyką. Zwycięzcy obiecali mu roczną pensję w wysokości dwóch i pół miliona franków, niezbędnych do utrzymania dworu i zbyt dużego garnizonu jak na warunki panujące na tej skalistej wysepce.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: "The 28th Regiment at Quatre Bras", Elizabeth Thompson, 1875, domena publiczna

Opracowania:

Chandler D., The Campaigns of Napoleon, Scribner 1973.

Keegan J., Oblicze bitwy. Studium nad bitwami pod Azincourt, Waterloo i nad Sommą, Napoleon V, Oświęcim 2019.

Kennedy P., Narodziny i upadek mocarstw. 500 lat burzliwej historii największych potęg świata, Prześwity 2025.

Roberts A., Napoleon Wielki, Magnum, Warszawa 2015.

Zahorski A., Napoleon, PIW, Warszawa 1982.

[Reklama] Przenieś się do epoki odkryć geograficznych kupując moją książkę "Królowie Wysp Kanaryjskich" na https://sklep.mrocznewieki.pl/

Kolumb zostawił po sobie spuściznę, która z biegiem stuleci nie straciła na ważności. Wielkość jego dokonań dostrzegano jeszcze za jego życia, nawet jeżeli on sam do śmierci błędnie interpretował dokonane przez siebie odkrycia. Z jego pism wyłania się jednak obraz człowieka, który zdawał sobie sprawę, że odkrył jakiś “inny świat”, chociaż jeszcze nie był pewien czy nie była to jakaś dalsza część Azji. Odkrycie kontynentu, który wkrótce stanie się Ameryką, przyniosło wiele cierpień jego pierwotnym mieszkańcom. Na niektórych wyspach Karaibów, jeszcze za życia Kolumba wyginąć miało nawet sześciu na siedmiu tubylców.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: Jose Garnelo y Alda, "Wylądowanie Krzysztofa Kolumba na wyspie Guanahani w 1492 roku", ok. 1890, domena publiczna

Źródła:

Casas, Bartolomé de Las, Krótka relacja o wyniszczeniu Indian, tłum. K. Niklewiczówna, “W drodze”, Poznań 1988.

Colon, Hernando, Dzieje żywota i znamienitych spraw admirała Krzysztofa Kolumba, tłum. Alija Dukanović, Wyd. MON 1965.

Opracowania:

Bergreen, Laurence, Columbus. The Four Voyages, Viking 2011.

Swiet, Jakow, Kolumb, PIW, Warszawa 1979.

[Reklama] Kup książkę "Królowie Wysp Kanaryjskich" na https://sklep.mrocznewieki.pl/

W połowie lat 90. XV wieku, podczas drugiej wyprawy Kolumba misjonarz Ramon Pane rozmawiał z jednym z Tainów, który przekazywał mu wiedzę o religii i zwyczajach swojego ludu. Rozmówca Ramona wspomniał, że jeden z kacyków jego ludu rozmawiał kiedyś z duchem Giocauuaghama, który przepowiedział mu przyszłość jego rodaków. Duch ostrzegł kacyka, że jego potomkowie krótko będą panami ziemi na której on teraz żyje. Zbliża się bowiem dzień, w którym do brzegów ich wyspy dotrą obcy ludzie noszący dziwne stroje, którzy zgładzą członków jego ludu.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: "Kolumb na San Salvador", Jean Leon Gerome Ferris, ok. 1892, domena publiczna

Źródła:

Casas, Bartolomé de Las, Krótka relacja o wyniszczeniu Indian, tłum. K. Niklewiczówna, “W drodze”, Poznań 1988.

Colon, Hernando, Dzieje żywota i znamienitych spraw admirała Krzysztofa Kolumba, tłum. Alija Dukanović, Wyd. MON 1965.

Michele de Cuneo's Letter on the Second Voyage, 28 October 1495

Opracowania:

Bergreen, Laurence, Columbus. The Four Voyages, Viking 2011.

Swiet, Jakow, Kolumb, PIW, Warszawa 1979.

Artykuły:

Kubś, Jakub. (2025). The Anthropophagic Antilles: The Origins of the Term “Cannibal” – An Invention of Christopher Columbus. Academic Journal of Modern Philology. 23. 10.34616/ajmp.2025.23.16.

[Reklama] Kup książkę "Czyngis-chan. Architekt nowoczesnego świata" https://www.znak.com.pl/p/czyngis-chan-architekt-nowoczesnego-swiata-jack-weatherford-269448Kubilaj w zbiorowej świadomości znany jest głównie jako ten mongolsko-chiński chan którego odwiedził Marco Polo. W rzeczywistości relacja z Wenecjaninem była z jego punktu widzenia mało istotnym epizodem. W Kubilaju mongolskie imperium osiągnęło swój zenit i ostatnie tak znaczące sukcesy militarne, przede wszystkim podbój cesarstwa Song. Dlatego też uważa się go za drugiego, zaraz po jego dziadku, najwybitniejszego władcę średniowiecznej Mongolii.Wesprzyj mnie na:https://patronite.pl/mrocznewiekihttps://buycoffee.to/mrocznewiekihttps://suppi.pl/mrocznewiekiMroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.Okładka: Portret Kubilaja, Araniko, koniec XIII wieku, domena publiczna, Wikimedia CommonsŹródła:Marco Polo, Opisanie świata, przeł. A. Ludwika Czerny, PIW, Warszawa 1975.Opracowania:Rossabi M., Khubilai Khan: His Life and Times, University of California Press 2009.Weatherford J., Czyngis-chan. Architekt nowoczesnego świata, Znak Horyzont, 2026.

Kommodus był bardzo wysoki, proporcjonalnie zbudowany, miał szeroką klatkę piersiową, potężne ramiona, jasne, gęste włosy i zadbaną brodę. Włosy na twarzy i głowie podobno skracał opalając, lękał się dopuszczenia do swojego gardła golibrody czy fryzjera.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki

Kup moją książkę "Królowie Wysp Kanaryjskich" na https://sklep.mrocznewieki.pl/

Miniatura: "The Emperor Commodus Leaving the Arena at the Head of the Gladiators", Edwin Howland Blashfield, domena publiczna

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Źródła:

Dion Kasjusz, Roman History. Book 73 & 76, Vol. VIII of the Loeb Classical Library edition, 1925.

Herodian, Historia Cesarstwa Rzymskiego, tłum. L. Piotrowicz, Ossolineum, Wrocław 2004.

Historycy Cesarstwa Rzymskiego, Żywoty cesarzy od Hadriana do Numeriana, tłum. H. Szelest, Czytelnik 1966.

Opracowania:

Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006.

McHugh J., Emperor Commodus: God and Gladiator, Pen & Sword Books Ltd, South Yorkshire 2015.

[REKLAMA] Kup książkę "Zagubiony wątek" Daisy Dunn tutaj:

https://www.empik.com/brakujaca-nic-nowa-historia-strozytnosci-dunn-daisy,p1686596520,ksiazka-p

Myśląc o kobietach starożytnej Hellady w pierwszej kolejności przychodzą nam na myśl postacie z bogatej mitologii, zwłaszcza wojownicze i pewne siebie boginie - mądra Atena, zwinna Artemida, władcza Hera. Nie tylko one zresztą. Grecka mitologia pełna jest postaci wojowniczych kobiet, takich jak waleczne Amazonki, wśród nich Pentesileja, która pod Troją, na krótki moment skradła nawet zimne serce Achillesa. Jest jeszcze Atalanta, piękna uczestniczka łowów na Dzika z Kalidonu, do dzisiaj żywa choćby w nazwie i herbie pierwszoligowego klubu piłkarskiego z Bergamo.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: Henryk Siemiradzki, szkic do obrazu "Fryne na święcie Posejdona w Eleusis", domena publiczna

Opracowania:

Connolly P., Dodge H., The Ancient City. Life in Classical Athens & Rome, Oxford University Press 1998.

Dunn D., Zagubiony wątek. Historia starożytności oraz kobiet, które ją tworzyły, Wydawnictwo Literackie, 2026.

Flacelière R., Życie codzienne w Grecji za czasów Peryklesa, PIW, Warszawa 1985.

Artykuły:

Vanna, V., (2007) “Sex and Gender Related Health Status Differences in Ancient and Contemporary Skeletal Populations”, Papers from the Institute of Archaeology 18(1), 114-147. doi: https://doi.org/10.5334/pia.306

[Reklama] Cały audiobook dostępny na sklep.mrocznewieki.pl

Powyższy rozdział to jedynie 20 minut z ponad 10-godzinnego audiobooka. Można także nabyć wersję papierową w twardej oprawie. W przygotowaniu e-book.

fot. Michał Kuźniar, Guise i Ayose, królowie Fuerteventury, styczeń 2025