Mukesh Kumar Soni

Mukesh Kumar Soni

By Mukesh Kumar SoniEducationSelf-Improvement
Download on the App Store

Mukesh Kumar Soni episodes

  • PATANJAL YOGSUTRA(40-55)
    शौचात्स्वाङ्गजुगुप्सा परैरसंसर्गः।।2.40।।
    shauchat svanggajugupsa parairasansargah
    सत्त्वशुद्धिसौमनस्यैकग्र्येन्द्रियजयात्मदर्शनयोग्यत्वानि च।।2.41।।
    sattvashuddhisaumanasyaikagryendriyajayatmadars
    hanayojnatvani cha
    संतोषादनुत्तमः सुखलाभः।।2.42।।
    santoshad anuttamah sukhalabhah
    कायेन्द्रियसिद्धिरशुद्धिक्षयात्तपसः।।2.43।।
    kayendriyasiddhirashuddhikshayat tapasah
    स्वाध्यायादिष्टदेवतासंप्रयोगः।।2.44।।
    svadhyayad ishtadevatasanprayogah
    समाधिसिद्धिरीश्वरप्रणिधानात्।।2.45।।
    samadhisiddhirishvarapranidhanat
    स्थिरसुखमासनम्।।2.46।।
    sthirasukham aasanam
    प्रयत्नशैथिल्यानन्तसमापत्तिभ्याम्।।2.47।।
    prayatnashaithilyanantasamapattibhyam
    ततो द्वंद्वानभिघातः।।2.48।।
    tato dvandvanabhighatah
    तस्मिन्सति श्वासप्रश्वासयोर्गतिविच्छेदः प्राणायामः।।2.49।।
    tasmin sati shvasaprashvasayorgativichchhedah 
    pranayamah
    बाह्याभ्यन्तरस्तम्भवृत्तिर्देशकालसंख्यामि परिदृष्टो दीर्घसूक्ष्मः।।2.50।।
    bahyabhyantarastambhavrittih 
    deshakalasankhyabhih paridrishto dirghasookshmah
    बाह्याभ्यन्तरविषयाक्षेपी चतुर्थः।।2.51।।
    bahyabhyantaravishayakshepi chaturthah
    ततः क्षीयते प्रकाशावरणम्।।2.52।।
    tatah khiyte prakashavarnam
    धारणासु च योग्यता मनसः।।2.53।।
    dharanasu ch yojnata manasah
    स्वविषयासंप्रयोगे चित्तस्वरूपानुकार इवेन्द्रियाणां प्रत्याहारः।।2.54।।
    svasvavishayasanprayoge chittasy svaroopanukar 
    ivendriyanan pratyaharah
    ततः परमावश्यतेन्द्रियाणाम्।।2.55।।
    tatah parmavasytendriyanam
    3 min
  • PATANJAL YOGSUTRA SADHANPAD(27-39)
    तस्य सप्तधा प्रान्तभूमिः प्रज्ञा।।2.27।।
    tasya saptadhaa prantabhoomih prajna
    योगाङ्गानुष्ठानादशुद्धिक्षये ज्ञानदीप्तिरा विवेकख्यातेः।।2.28।।
    yogangganushthanad ashuddhikshaye jnanadiptira
    vivekakhyate
    यमनियमासनप्राणायामप्रत्याहारधारणाध्यानसमाधयोऽष्टावङ्गानि।।2.29।।
    yamaniyamasanapranayamapratyaharadharanadhy
    anasamadhayo-a-shtava anggani
    अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा यमाः।।2.30।।
    ahinsasatyasteyabrahmacharyaparigraha yamah
    जातिदेशकालसमयानवच्छिन्ना सार्वभौमा महाव्रतम्।।2.31।।
    jatideshakalasamayanavachchhinnah 
    sarvabhauma mahavratam
    शौचसंतोषतपः स्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि नियमाः।।2.32।।
    shauchasantoshatapahsvadhyayeshvara-
    pranidhanani niyamah
    वितर्कबाधने प्रतिपक्षभावनम्।।2.33।।
    vitarkabadhane pratipakshabhavanam
    वितर्का हिंसादयः कृतकारितानुमोदिता लोभक्रोधमोहपूर्वका मृदुमध्याधिमात्रा दुःखाज्ञानानन्तफला इति प्रतिपक्षभावनम्।।2.34।।
    vitarkaa hinsadayah kritakaritanumodita 
    lobhakrodhamohapoorvaka
    mridumadhyadhimatra duhkhajnananantafala iti
    pratipakshabhavanam
    अहिंसाप्रतिष्ठायां तत्सन्निधौ वैरत्यागः।।2.35।।
    ahimsapratishthayam tatsannidhau vairatyagah
    सत्यप्रतिष्ठायां क्रियाफलाश्रयत्वम्।।2.36।।
    satyapratishthayam kriyafalashrayatvam
    अस्तेयप्रतिष्ठायां सर्वरत्नोपस्थानम्।।2.37।।
    asteyapratishthayam sarvaratnopasthanam
    ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठायां वीर्यलाभः।।2.38।।
    brahmacharyapratishthayam viryalabhah
    अपरिग्रहस्थैर्ये जन्मकथंतासंबोधः।।2.39।।
    aparigrahasthairye janmakathantasanbodhah
    4 min
  • दुविधा
    मेरा कमरा छोटा है,
    पर दो-दो है इसके दरवाजे
    एक खुला है दूजा है बंद
    पर बंद दरवाजा ही है मेरी पसंद 
    मैं बार-बार इससे होकर गुजरना चाहता हूं 
    और इसके लिए अपना पूरा जोर लगाता हूं 
    पर कमबख्त खुलता ही नहीं 
    और जो खुला है 
    वह मुझे देख हंसता है और कहता है 
    देखते क्यों नहीं मुझे अपनी आंखों से?
    छूते क्यों नहीं मुझे अपनी हाथों से?
    आखिर क्यों मुझसे होकर नहीं जाते?
    बात क्या है जो मुझसे छुपाते?
    अब हे प्रभु मुझे बताओ 
    मैं किस दरवाजे से होकर बाहर जाऊं 
    और अपने जीवन को सफल बनाऊं।
    2 min
  • PATANJAL YOGSUTRA SADHNPAD(14-26)
    ते ह्लादपरितापफलाः पुण्यापुण्यहेतुत्वात्।।2.14।।
    te hladaparitapafalah punyapunyahetutvat
    परिणाम तापसंस्कार दुःखैर्गुणवृत्तिविरोधाच्च दुःखमेव सर्वं विवेकिनः।।2.15।।
    parinamatapasanskaraduhkhairgunnavritti -virodhaccha duhkham eva sarvan vivekinah
    हेयं दुःखमनागतम्।।2.16।।
    heyan duhkham anagatam
    द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः।।2.17।।
    drashtridrishyayoh sanyogo heyahetuh
    प्रकाशक्रियास्थितिशीलं भूतेन्द्रियात्मकं भोगापवर्गार्थं दृश्यम्।।2.18।।
    prakashakriyasthitishilan bhootendriyatmakan 
    bhogapavargarthan drishyam
    विशेषाविशेषलिङ्गमात्रालिङ्गानि गुणपर्वाणि।।2.19।।
    visheshavisheshalinggamatralinggani 
    gunnaparvani
    द्रष्टा दृशिमात्रः शुद्धोऽपि प्रत्ययानुपश्यः।।2.20।।
    drashta drishimatrah shuddhopi pratyayanupashyah
    तदर्थ एव दृश्यस्याऽऽत्मा।।2.21।।
    tadarth eva drishyasyatma
    कृतार्थं प्रतिनष्टमप्यनष्टं तदन्यसाधारणत्वात्।।2.22।।
    kritarthan prati nashtam apyanashtan 
    tadanyasadharannatvat
    स्वस्वामिशक्त्योः स्वरूपोपलब्धिहेतुः संयोगः।।2.23।।
    svasvamishaktyoh svaroopopalabdhihetuh sanyogah
    तस्य हेतुरविद्या।।2.24।।
    tasya heturavidya
    तदभावात्संयोगाभावो हानं तद्दृशेः कैवल्यम्।।2.25।।
    tadabhavat sanyogabhavo hanan taddrisheh kaivalyam
    विवेकख्यातिरविप्लवा हानोपायः।।2.26।।
    vivekakhyatiraviplava hanopayah
    4 min
  • PATANJAL YOGSUTRA SAMADHIPADA(40-51)
    परमाणुपरममहत्त्वान्तोऽस्य वशीकारः।।1.40।।
    क्षीणवृत्तेरभिजातस्येव मणेर्ग्रहीतृग्रहणग्राह्येषु तत्स्थतदञ्जनता समापत्तिः।।1.41।।
    तत्र शब्दार्थज्ञानविकल्पैः संकीर्णा सवितर्का समापत्तिः।।1.42।।
    स्मृतिपरिशुद्धौ स्वरूपशून्येवार्थमात्रनिर्भासा निर्वितर्का।।1.43।।
    एतयैव सविचारा निर्विचारा च सूक्ष्मविषया व्याख्याता।।1.44।।
    सूक्ष्मविषयत्त्वं चालिङ्गपर्यवसानम्।।1.45।।
    ता एव सबीजः समाधिः।।1.46।।
    निर्विचारवैशारद्येऽध्यात्मप्रसादः।।1.47।
    ऋतंभरा तत्र प्रज्ञा।।1.48।। 
    श्रुतानुमानप्रज्ञाभ्यामन्यविषयाविशेषार्थत्वात्।।1.49।।
    तज्जः संस्कारोऽन्यसंस्कारप्रतिबन्धी।।1.50।।
    तस्यापि निरोधे सर्वनिरोधान्निर्बीजः समाधिः।।1.51।।
    4 min
  • PATANJAL YOGSUTRA SAMADHIPAD(27-39)
    तस्य वाचकः प्रणवः।।1.27।।
    तज्जपस्तदर्थभावनम्।।1.28।।
    ततः प्रत्यक्चेतनाधिगमोऽप्यन्तरायाभावश्च।।1.29।।
    व्याधिस्त्यानसंशयमप्रमादालस्याविरतिभ्रान्तिदर्शनालब्धभूमिकत्वानवस्थितत्वानि चित्तविक्षेपास्तेऽन्तरायाः।।1.30।।
    दुःखदौर्मनस्याङ्गमेजयत्वश्वासप्रश्वासा विक्षेपसहभुवः।।1.31।।
    तत्प्रतिषेधार्थमेकतत्त्वाभ्यासः।।1.32।।
    मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनातश्चित्तप्रसादनम्।।1.33।।
    प्रच्छर्दनविधारणाभ्यां वा प्राणस्य।।1.34।।
    विषयवती वा प्रवृत्तिरुत्पन्ना मनसः स्थितिनिबन्धनी।।1.35।।
    विशोका वा ज्योतिष्मति।।1.36
    वीतरागविषयं वा चित्तम्।।1.37।।
    स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनं वा।।1.38।।
    यथाभिमतध्यानाद्वा।।1.39।।
    5 min
  • PATANJAL YOGSUTRA SAMADHIPAD(14-26)
    स तु दीर्घकालनैरंन्तर्यसत्कारासेवितो दृढ़भूमिः।।1.14।।
    दृष्टानुश्रविकविषयवितृष्णस्य वशीकारसंज्ञा वैराग्यम्।।1.15।।
    तत्परं पुरुषख्यातेर्गुणवैतृष्ण्यम्।।1.16।।
    वितर्कविचारानन्दास्मितारूपानुगमात्संप्रज्ञातः।।1.17।।
    विरामप्रत्ययाभ्यासपूर्वः संस्कारशेषोऽन्यः।।1.18।।
    भवप्रत्ययो विदेहप्रकृतिलयानाम्।।1.19।।
    श्रद्धावीर्यस्मृतिसमाधिप्रज्ञापूर्वक इतरेषाम्।।1.20।।
    तीव्रसंवेगानामासन्नः।।1.21।।
    मृदुमध्याधिमात्रत्वात्ततोऽपि विशेषः।।1.22।।
    ईश्वरप्रणिधानाद्वा।।1.23।।
    क्लेशकर्मविपाकाशयैरपरामृष्टः पुरुषविशेष ईश्वरः।।1.24।।
    तत्र निरतिशयं सर्वज्ञबीजम्।।1.25।।
    स एषः पूर्वेषामपि गुरुः कालेनानवच्छेदात्।।1.26।।
    3 min

About Mukesh Kumar Soni

From the publisher's feed

Motivation for life