Musow ka kɛnɛ

Karilon tɛmɛnen tun ye musow musolajigi dɔgɔtɔrɔw "sage femme" ka tɔgɔla lon kɛrɛnkɛrɛnnen ye diɲɛ kɔnɔ.

Hali ni lon in tɛmɛna an y'an ɲini ka musow ka kɛnɛ jamana sigi a kan. Musolagi dɔgɔtɔrɔw nafa ka don kɔsɔbɛ an ka kɛnɛyasow kɔnɔ.

Olu de bɛ musow laji, ka musokɔnɔmanw ka kɛnɛya lakɔlɔsi fɔ u jigi waati. An ka bi mɔgo weelen ye, Honorine Soma, musolaji dɔgɔtɔrɔ de don ka bɔ Burkina Faso. Mɔgɔ weelelen filanan, o tɔgɔ ye  Aoua Guindo, musolajigi dɔgɔtɔrɔw ka jɛkulu ɲɛmaa de don  ka bɔ Mali la.

Manden duguw kɔnɔ, den marayɔrɔ tɛ yen, an ka cɛkɛdaw kɔnɔ, kasɔrɔ o cɛkɛda ninnu kɔnɔ muso caman de bɛ baara kɛ.

Bɛɛ b'a don ko nin den marayɔrɔ bɛ cɛkɛda kɔnɔ an nafa ka bon musow ma, bawo u bɛna se k'u ka baara kɛ, ani ka sin di u denw ma fana.

Nin bɛɛ de kama an ya laɲini kan ka musow ka kɛnɛ jɛmukan sigi o kan.

Yala mun de kama cɛkɛdatigiw tɛ denmarayɔrɔ bila senkan cɛkɛdaw kɔnɔ, a se de tun ye wa?.

Aw bɛna ɲɛfɔli sɔrɔ nin bɛɛ kan an ka bi jɛmukan kɔnɔ. 

Bi an bɛna kuma Porodimun kan, n’o ye ka tulu mun k’i yɛrɛ farigolojɛ, n’an ko a ma "dépigmentation" faransikan na. An ka londa yɛrɛ b’an bolo nɛjɛjuru sirafɛ Hadamadenw cɛ dɔnbaga de don Tenin Diakité.

An bɛna farigolo dɔgɔtɔrɔ "Dermatologue Docteur " Fatoumata Ly lamɛn. An bɛna porodimun na dɔ fana lamɛn, yɛrɛfarigololajɛ kan. Cɛw fana bɛna u hakilinanw fɔ an ye, kun min bɛ musow bila porodimu na, bawo muso dɔw fɛ, cɛw bɛ muso gwɛmanw de fɛ.

Bi musow ka kɛnɛ jɛmukan bɛ taa n'an ye la Guinée, san 2009 "28 septembre", wulikajɔba min kɛra "Stade du 28 septembre" kɔnɔ mɔgɔ fagara o sen fɛ ka tila ka caman wɛrɛw jogin. Nka o bɛɛ kɛrɛfɛ mɔgɔ caman wɛrɛw ye mantɔrɔba de sɔrɔ a ko sen fɛ kɛrɛnkɛrɛnnenya la musow, bin kɛra olu minnu dɔw yɛrɛ kan.

San tan ni nani o walew kɔ, a kow bɛ da jumɛn na wa mɔgɔ minnu ye mantɔrɔ sɔrɔ mun ni mun de kɛra olu ye ?

Tiémoko DIARRA n'a ka mɔgɔ weelelenw bɛna baro kɛ nin baabu in de kan bi musow ka kɛnɛ jɛmukan kɔnɔ.

Farafinna nin muso be cɛmani dron de sɔrɔ a ka bangeliw la, walima n’a be musomaniw dron 
de sɔrɔ, a kuma miceniw ka ca dɔw fɛ sigidala.
Wati dɔw yɛrɛ la denwɔlɔmuso yɛrɛ de be a ka nisongoya jira. Cɛ somɔgɔw, a yɛrɛ somogɔ 
walima sigidala mɔgɔ be kɔrɔmatigɛli kanw fɔ a ma. An lamɛnbaga musow nin cɛw an ka bi 
musow ka kɛnɛ jɛmukan bena kuma o de kan.

An ka bi baabu kɔnɔ, a ye muso dɔ ka sereya sɔrɔ o kun ko be ale kan. Cɛmani walima 

musomani sɔrɔli sababu bɛ bɔ mun de la. O jabi bena sɔrrɔ an ka londa fɛ a togɔ ye Honorine 

SOMA ka bo Burkina Faso, muso dogoyɔrɔ furakɛlibaga de ko n’a ko a ma francikan ko 

Gynécologue.

An lamɛn baga musow ni cɛw an ka foli bɛɛ aw kelen kelen na bɛɛ ye nin ye aw ka musow ka kɛnɛ sigini ye.  

Farafinna du dɔw kɔnɔ,ni denmuso ye kɔnɔta kasɔrɔ a ma kɛ furu kɔnɔ a bɛ gwɛn ka bɔ so kɔnɔ.

An ka bi baaro bena kuma o de kan. An ka bi londaw ye madame Veronique KOIVOGUI ye hadamadenw cɛ donbaga de don ka bɔ Burkina Faso.  Londa filanan o tɔgɔ Sebgo Serge ka bɔ Burkina Faso a ko misali do y’a le sɔrɔ. An ka lasigiden Mamadi Kaba ka bɔ Kankan ye laseli dɔ labɛn an ye a ko kan.

An lamɛnbaga cɛw ni musow an ka foli bɛ aw kelen kelen na bɛɛ ye nin ye aw ka jɛmukan mandi musow ka kɛnɛ sigini ye.

Bi an ka baro bɛna talikɛ nɛgɛkɔrɔsigi de kan. 

Farafinna jamana caman bɛ yen musow ɲɛgɛkɔrɔ yamaruya tɛ tuguni. Yasa nɛgɛkɔrɔ sigi ka bali, farafinna jamana marabaga dɔw ye sariya dɔ de ya. I n'a fɔ Gambie nin san ten ye ko nɛgɛkɔrɔsigi kɛli balila.

Nka kɔsa in na, Gambie kuma cayalendon kɔsɔbɛ musow ka nɛgɛkɔrosigi kola. Wasaden dɔw b’a fɛ ko musow ka ɲɛgɛkɔrɔsigi ɲangi-sariya ka wuli ka boyi. A ko yɛrɛ sela Gambie wasabulon la. 

Bi baro Londaw ye MARIETOU SIMA muso lafasabaga do de don ka bɔ Mali. Abdramane Sangaré fana b'an bolo ale ye silamaya diɲɛ ko donbaga ye ka bɔ Cote d'ivoire. 

Farafinna, musow tɛ ye ka caya politiki baaraw la, tuman dɔw musow tɛ kɛ cɛbɔ ye kalataw la. N’a sera jamanakuntigikalata la a ko  ka jugu.

Misali la, Sénégal jamanakuntigikalata bolodalen don ka bɛn marisikalo tile mugan ani nani, cɛ mugan ni kɔnɔtɔn de ka talikɛ a la, nka olu bɛɛ cɛla muso kelen de bɛ yen n’o ye Anta Babacar Ngom ye.

Tchad jamana ta min bɛna kɛ Mai kalo in na cɛbɔ tan ni duuru cɛla muso kelen de bɛ yen. Nin bɛɛ de y’a to mɔgɔ bɛ k’u yɛrɛ ɲiniga mun na musow t'u sen don ka caya politikikow la.

Yala a donniya tɛ musow la wa, yala kun yɛrɛ b’a la wa.

Musow ka kɛnɛ lamɛnbagaw aw ka bi jɛmukan bɛna bori o de kan. An ka bi dunaw ye Mariam SISSOKO KANTE ye, ale bɛ politikitɔn Pastef de kɔnɔ Sénégal jamana kan, mɔgɔ weele filanana o tɔgɔ Jiba Fofana ka bɔ la Guinée ale n’a tɔɲɔngɔnw jɛna ka politikitɔn dɔ sigisenkan.

Ba walima fa ka se ka sira sɔrɔ sariya ɲɛkɔrɔ ka taama kɛ n'u denw ye walima ka se ka sɛbɛn dilan u denw ye n'u b'a fɛ.

Sariya min b'a ko filɛ o tɛ kelen ye jamana bɛɛ la, Côte d'ivoire, Burkina denmasaya tilalen don, nka jamanaw fana bɛ yen mara bɛ cɛ dɔrɔn de bolo i n'a fɔ Sénégal, Mali.

Yasa ka yɛlɛman don kow la, jɛkulu "autorité parentale partagée" ye wulikajɔ kɛ mars kalo tile 9 Dakar yasa ka laɲini u ka marabagaw fɛ u ka du sariya sɛbɛn yɔrɔ dɔ ka fali. 

O siratigɛ de la, musow ka kɛnɛ jɛmukan bɛ kuma di muso dɔw ma minnu bɛ cɛ baaraw kɛ. Misalila, baara minnu tun minɛnendon i n'a fɔ cɛw dɔrɔn de bɛ se ka kɛ. Ola, an ka bi babu bɛ talikɛ muso sogofeerelaw de kan.