Musow ka kɛnɛ

Diɲɛ tɔnba ka bolofara min ka baaraw ɲɛsinnen don kalan, seko ni dɔnko ma, UNESCO fɔlɔ de y'an ka simikanw walima fankanw, kofɔ.

Yanni, diɲɛ tɔnba ka lajɛba, "Assemblée Générale des nations unies" k'a don u ka baraw la.

K'a sababu kɛ, k'an ka simikanw fana ka bon kɔsɔbɛ, kalan yiriwali ni ɲɛtaa kan.

Wa san o san, o bɛ laɲɛnamaya diɲɛ bɛɛ kɔnɔ.

Jɔyɔrɔ jumɛn bɛ an fankanw na?

An fankanw bɛ taabolo jumɛn kan a ka jamanaw kɔnɔ nin waati?

Yala an bɛ k'a fɔ an denw ye wa ?

Yasa ka jabi sɔrɔ nin bɛɛ kan, M. Mamadou Lamine SANOGO, "sociolinguste"  de y'an ka mɔgɔ weelelen ye ?

San 10 laban in na, jatɛminɛnw b'a jira ko bangɛkɔlɔsili fɛɛrɛw matarafali musow fɛ, minnu si b'a ta san 15 ka taa 49 na, n’u olu bɛ farafinna tilebinyanfa fɛ bɔra kɛmɛ sarala wɔrɔla murumuru saba (6,3), ka taa tan ani sabala murumuru kɔnɔntɔn na (13.9).

Wa hali ni k'a sɔrɔ o sigiyɔrɔ mala siɲɛ fila, o jatɛminɛn kɛlenw b'a jira halisa ko farafinna tilebinyanfa jamanaw bɛ kɔ, ka sanga nin farafinna jamana wɛrɛw ye. Nka nin waati in na bangɛkɔlɔsili fɛɛrɛw matarafali bɛ ta bolo jumɛnw de kan an ka manden duguw la kɛrɛnkɛrɛnna togoda musow fɛ ?

U bɛ gɛlɛyaw walima fana jumɛnw de sɔrɔ a kɛli la ?

Bintou CISSE, n'a ka mɔgɔ weelelenw bɛna masaala nin de kan.

An lamenbahaw aw dancɛ, nin dɔgɔkun in na musow ka kɛnɛ bɛ kuma di muso farikoloɲanajɛkɛlaw de ma, u ka u hakilinan di farafinna ntonlantan ɲɔgɔnkunbɛnban CAN min bɛ tun bɛ senna Côte d’Ivoire jamana kan.

Muso farikoloɲanajɛkɛlaw ye CAN nin in ye cogo di?

U ye famuyali jumɛnw de sɔrɔ a la?

Bintou CISSE n'a ka mɔgɔ weelelenw bɛna masaala o de kan.

O kama an ga bi musow ka kɛnɛ jɛmukan bina talikɛ o baro sen in na. Ka da a kan, halisa musow ka nɛgɛkɔrɔsigi'in bɛ waleya kɔsɔbɛ manden dugu caaman kɔnɔ.

O kɔ, naa maɲɛ ko a ko kɛlɛli laɲini fɛrɛw caaman bolodalen don jamana marabagaw ni baɲumankɛ tɔn caaman fɛ, cɛw yɛrɛ jɔyɔrɔ jumɛn nin ko'in kɛlɛli la anga mande dugu'u kɔnɔ. Tiemoko DIARRA naa ka mɔgɔ welelenw bina masaala kɛ nin de baabu'in de kan. 

"Coupe d'Afrique des Nations - CAN" tako bisaba ni naaninan ntonlantanw daminɛ na zanwuyekalo tile tan ni saba tɛmɛnen Côte d'Ivoire jamana kan.

O kɛra ɲɛnɛjɛba ye Abidjan dugu kɔnɔ ani wa mɔgɔw ɲagaliba fana jamana bɛɛ mɔgɔw bolo minnu ka ntonlantanannaw ye talikɛ nin CAN in na.

O kama kɔkɔrɔmadonbagaw musow fana ma to kɔ nin kola.

U dɔw taara Côte d'Ivoire a ko kama, dɔw ma se ka taa tulonkɛyɔrɔw la, nka u fana bɛ kuu wasa don u ka ntonlantannaw dɛmɛli la.

Aw bi musow ka kɛnɛ jɛmukan bina kan o musow de kan ni CAN ni hukumu kɔnɔ.

A bɛ tali kɛ Farafinna-Amerika musow ka tilennenya dabila ani k’a to u kunsigi ka falen u yɛrɛ la. Ni o musow tun b’a jateminɛ ko kunsigi kurulen bɛ se ka kɛ cɛɲi ye, o tɛ kɛ bi. Musow bɛ FCFA miliyɔn caman dɔ mɛsiw la, minnu ladonni ka gɛlɛn.

Musow ka den faga n'u ko a ma Faransikan-na "infanticide", muso caman minɛ na ka bila sariyatigilamɔgɔ ka bolokan mande dugu caman kɔnɔ nin san laban ninnu na, wa dɔw yɛrɛ bɛ kaso la o ko kama.

Mun bɛ na ni nin walein ye, fɛɛrɛ jumɛnw bɛ se ka sɔrɔ a ko la ?

Tiemoko DIARRA n'a ka mɔgɔ weelelenw bɛna masalakɛ nin de kan.

Gɛlɛya bɛ muso caman kan u sigiyɔrɔw la an'u ka furu kɔnɔ, caman bi siran, dɔw fana bi maloya k'u ka gɛlɛyaw kuma fɔ. Nka o bɛɛ n'a ta, dɔw y'u jiija ka nin gɛlɛyaw bɛ sago'on ka ɲɛfɔlikɛ u kun kan gɛlɛyaw la walasa fɛɛrɛ ka sɔrɔ a la. Nka o muso masinaw kelen don den kɛrɛfɛ mɔgɔw sigidaw kɔnɔ.

Ka daa kan mɔgɔw bɛ u jamaki k'u bɔra ni sɔgɔnɔ kuma kata'a fɔ kɛnɛma, degun dun bɛ u kan. Mun bi naani o ye, fɛɛrɛ jumɛnw bɛ se ka sɔrɔ o ko la ?

Bi musow ka kɛnɛ jɛmukan bina jaabi di aw ma nin ɲinigali ninnu de kan.

Tiémoko DIARRA 

A bɛ san caman bɔ sisan lakanabaliya waralen bɛ Sahel jamana caman kɔnɔ i n'a fɔ Mali, Burkina ani Niger. O kama, nin san kura, musow ka kɛnɛ jɛmukan fɔlɔ bɛ na kɛ Sahel jamanaw kɔnɔ lakanabaliya kɔlɔlɔw de kan musow ka ɲɛnɛmaya kɔnɔ. O kama Tiemoko DIARRA ye kumadi lamɛbagaw ma, u ka se k'u fɛlaw fɔ nin babu in kan. 

FIDAK ye jagokɛlaw ka ɲɔgɔn-kunbɛba de ye Dakar dugu kɔnɔ n'a bɛ weele "Foire Internationale de Dakar - FIDAK". 

O tako bisaba ni kelennan baaraw bɛ senna nin y'a tile mugan ɲɔgɔn ye, lajɛ in baara laɲini de ye musow ka se k'u yɛrɛ ta sɔrɔko nasira fɛ walasa ɲɛtaga kuntagala-jan bɛ se ka sabati an ka sigidaw n'an ka jamanaw kɔnɔ.

O kama bi, musow ka kɛnɛ jɛmukan bɛ na sigi o baabu in kan. O yɛrɛ de la, walasa k'aw bɔ kunpanna, Tiémoko DIARRA tagara kɛnɛ in kan.