Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog

Waarin Paul Hermann met een briefje uit de trein naar Auschwitz zijn unieke cello redt. En waarin de stapel papier op zolder bij zijn dochter Corrie Hermann jaren later haar vaders waardevolle composities blijken te zijn.

De speurtocht naar zijn unieke cello loopt heel lang op niks uit. Toch hoort Corrie in 2024 de muziek van haar vader, gespeeld op zijn eigen cello, op het podium waar hij bijna honderd jaar daarvoor ook zelf speelde. 

De meeste composities in deze aflevering zijn van Paul Hermann. De volledige lijst van de muziek in deel 2:

Bronnen: 

In deze aflevering hoor je hoe de Joodse cellist/componist Paul Hermann (in Boedapest in 1902 geboren als Hermann Pál) een bijzondere cello in bruikleen krijgt en daarmee op internationale podia succesvol is.

Zijn dochter Corrie (nu 93) vertelt over hun gelukkige familieleven, over het drama dat hen treft en over de oorlog die steeds dichterbij komt. Als de Gestapo Paul Hermann in 1944 in Frankrijk oppakt doet hij een uiterste poging zijn cello te redden. 

Veel van de composities in deze aflevering zijn van Paul Hermann. De volledige lijst van de muziek in deel 1: 

Bronnen: 

In het Gemeentearchief van Den Haag komen documenten op tafel die voor de huidige directeur van het Residentie Orkest, Sven Arne Tepl, confronterend zijn. Zo zijn er de notulen, de ontslagbrief en het kasboek. Daarin is een streep getrokken onder de laatste betaling, november 1941. De rest van de pagina is leeg.

In gesprek met Pauline Micheels, die een boek schreef over orkesten in oorlogstijd, komt het begrip collaboratie ter sprake. Was daar sprake van? Want het orkest speelde door, ook zonder de Joodse musici.

En Tepl besluit over te gaan tot de aankoop van het vooroorlogs schilderij van het Haagsche Strijkkwartet, als eerbetoon aan Swaap. Op de Joodsche Begraafplaats in Wassenaar wordt de notenbalk ontcijferd die op zijn grafsteen is ingebeiteld. 

Aan het woord komen:

Deze muziek hoor je in deze tweede aflevering van Het ontslag van de concertmeester:

De bal wordt aan het rollen gebracht door Jan Leuiken, betrokken bij de Joodsche Begraafplaats in Wassenaar. Daar ligt Sam Swaap begraven. Leuiken neemt contact op met het Residentie Orkest: “Zeg, kennen jullie Sam Swaap?”

Natuurlijk kennen ze die wel, maar meer 'van horen zeggen'. Bij een bezoek aan de archieven blijkt pas hoe schitterend de carrière van de violist is geweest en hoe belangrijk hij was voor het Residentie Orkest
Toevallig is het zo dat juist op dat moment een schilderij te koop wordt aangeboden waarop Sam Swaap te zien is: als primarius van het internationaal befaamde Haagsche Strijkkwartet. Is dit iets voor het orkest?

Aan het woord komen: 

Deze muziek hoor je in de aflevering:

In veel gevallen gaat het om historische opnames, van Sam Swaap zelf 

Marius Flothuis komt terug in Amsterdam, na twee jaar concentratiekampen en de vernietigende Dodenmars.

Maar het leven gaat niet meteen verder zoals het voor de oorlog was. Flothuis' moeder pleegt vlak voor zijn terugkomst zelfmoord, het Concertgebouw geeft niet thuis en Flothuis komt er ook nog eens achter wie hem verraden heeft. Maar, zoals Flothuis schrijft in zijn dagboek, iemand die terugkomt uit het kamp moet niet een ex-gevangene zijn, maar iemand die bereid is mee te bouwen aan een nieuwe samenleving.

Flot! is een vierdelige podcastserie over het leven van componist Marius Flothuis, gemaakt door Margriet Vroomans en Benjamin de Bruijn. Eindredactie: Marielle van Kilsdonk. Flot! is een productie van NPO Klassiek en KRO-NCRV.

Muziek in deze aflevering:

Bronnen:

Marius Flothuis wordt in september '44 vanuit Vught naar Duitsland getransporteerd. De bevrijding leek even dichtbij, maar is ineens weer heel ver weg. In Sachsenhausen lukt het Flothuis opnieuw om verloren composities op te schrijven én hij componeert een nieuw stuk. In het voorjaar van 1945 wordt het kamp ontruimd en beginnen de gevangenen aan dat wat later de geschiedenisboeken in zal gaan als de Dodenmars. Het enige dat Flothuis bij zich draagt is een tas met daarin zijn zelfgemaakte 'Oranienburger Notenbuch'.

Flot! is een vierdelige podcastserie over het leven van componist Marius Flothuis, gemaakt door Margriet Vroomans en Benjamin de Bruijn. Eindredactie: Marielle van Kilsdonk. Flot! is een productie van NPO Klassiek en KRO-NCRV.

Muziek in deze aflevering:

Bronnen:

De verzetsactiviteiten van Marius Flothuis zijn verraden en hij wordt opgepakt. Flothuis' straf: kriegsdauer, gevangenschap zolang de oorlog duurt. Flothuis komt in Kamp Vught terecht, waar het zware werk hem bijna fataal wordt. Bevriende musici en de muziek in zijn hoofd redden hem. In Vught componeert Flothuis stiekem, maar de dood blijft op de loer liggen. In zijn dagboeken beschrijft Flothuis de misère.

Flot! is een vierdelige verhalende podcastserie over het leven van componist Marius Flothuis, gemaakt door Margriet Vroomans en Benjamin de Bruijn. Eindredactie: Marielle van Kilsdonk. Flot! is een productie van NPO Klassiek en KRO-NCRV.

Muziek in deze aflevering:

Bronnen:

Marius Flothuis is in de jaren dertig een veelbelovend componist en musicus. Op zijn 24ste wordt hij aangenomen bij het Concertgebouw, maar dan breekt de oorlog uit. Flothuis weigert akkoord te gaan met de eisen van de Nazi's en wordt ontslagen. Samen met zijn vrouw Leentje Sternheim neemt hij onderduikers in huis – tot de politie-inval. Flothuis wordt opgepakt door de Sicherheitsdienst en naar het concentratiekamp in Vught gebracht.

Flot! is een vierdelige podcastserie over het leven van componist Marius Flothuis, gemaakt door Margriet Vroomans en Benjamin de Bruijn. Eindredactie: Marielle van Kilsdonk. Flot! is een productie van NPO Klassiek en KRO-NCRV.

Muziek in deze aflevering:

Bronnen:

Componist Marius Flothuis maakt al voor de oorlog carrière en is op weg een bekende naam te worden in de muziekwereld. Als de oorlog uitbreekt gaat hij in het verzet, wordt verraden en komt in concentratiekampen terecht. Daar houdt de muziek hem mentaal overeind. In seizoen 2 van de serie Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog is Flot! het meeslepende levensverhaal van Marius Flothuis.

In Flot! tekenen Margriet Vroomans en Benjamin de Bruijn het meeslepende levensverhaal op van Marius Flothuis. Vanaf 13 oktober te beluisteren.

Muziek:

In deze laatste aflevering van de serie 'Muziek Tot Leven' het verhaal van een man die bijna alles heeft meegemaakt wat je in de oorlog kon meemaken: verzet, verraad, toeval en ternauwernood overleven. Het verhaal van componist Marius Flothuis.

Bronnen:
Carine Alders, Leo Smit Stichting;
Frits Zwart, NMI;
Joyce Kiliaan, biograaf;
Benjamin de Bruijn, KRO-NCRV;
Muziek in de schaduw van het Derde Rijk, Pauline Micheels;
Nederlands Omroepmuseum.
www.wo2-muziek.nl
www.philips-kommando.nl
www.nmkampvught.nl

Muziek:
Kurt Weil, Tango Ballade;
Maurice Ravel, valses nobles et sentimentales;
Marius Flothuis, Morgenstern Lied nr. 4;
Marius Flothuis, Capriccio;
Marius Flothuis, Sonate voor fluit en piano, op.17, deel 3 (Lamento);
Marius Flothuis, Symfonische muziek, op.59, deel 3;
Marius Flothuis, Fluitconcert op.19, deel 2;
Marius Flothuis, Pour le tombeau d’Or, op. 37.

Het NPO Klassiek-programma De Ochtend eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.