Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog

In aflevering 16 het verhaal van violist Theo Olof. Hij kwam de oorlog door in onderduik, vierde daarna successen op alle concertpodia en stond aan de wieg van NPO Klassiek.

Bronnen:
Carine Alders, Leo Smit Stichting;
Archief Theo Olof, NMI;
VPRO, ‘Vrije geluiden’ met Theo Olof;
Flarden, autobiografie Theo Olof;
Muziek in de schaduw van het Derde Rijk, Pauline Micheels;
Noortje Olof;
Allard Olof;
Erik Olof;
Johan Olof.

Muziek:
Camille Saint-Saëns, vioolconcert nr 3 in B min., 1e en 2e deel;
J.S. Bach, dubbelconcert BWV 1043, andante;
J.S. Bach, Brandenburg concert nr 1, 2e deel;
J.S. Bach, Partita nr 2, chaconne;
Henk Badings, concert voor twee violen en orkest, 1e deel.

Het NPO Klassiek-programma De Ochtend eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

Hoofdpersoon in deze aflevering is componist en dirigent Jan van Gilse. Een principiële idealist. Niet Joods, maar solidair met de Joodse bevolking en musici. Verzet is de rode draad in zijn leven.

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Muziek in de schaduw van het Derde Rijk, Pauline Micheels;
De Tweede Wereldoorlog in Muziek, http://www.wo2-muziek.nl;
Zonder muziek is het leven onnodig, Helen Metzelaar;
Een schitterend vergeten leven, Toni Boumans;
Ferdinand en Johanna, Elly Kamp.

Muziek:
Jan van Gilse, Thijl, Ouverture;
Jan van Gilse, Nonet, deel 2;
Jan van Gilse, Strijkkwartet, adagio molto;
Jan van Gilse, Symfonie nr. 4, 4e deel;
Jan van Gilse, Trio, molto vivace;
Jan van Gilse, Prologus Brevis;
Jan van Gilse, Thijl, Treurmuziek;
Jan van Gilse, Nonet, deel 4.

Het NPO Klassiek-programma De Ochtend eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

In deze aflevering een muzikaal wonderkind: Mischa Hillesum. Als musicus nog maar net begonnen, maar met een briljant talent.
De oorlog ontneemt hem alle kans: een talent dat nooit tot wasdom mocht komen.

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Jan Willem Regenhardt, Mischa’s spel;
Philip Mechanicus, In depot; dagboek uit Westerbork;
Joods Cultureel Kwartier.

Muziek:
Frédéric Chopin, Polonaise A-dur, door Mischa Hillesum;
Bach, chromatische fuga, door Mischa Hillesum;
Bach, Engelse suite, door Mischa Hillesum;
Mischa Hillesum, pianoprelude no 1, door Marianne Boer;
Mischa Hillesum, pianoprelude no 2, door Marianne Boer.

Het NPO Klassiek-programma De Ochtend eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

Hans Lachman, Joods componist, schreef een katholiek Requiem voor een Limburgse pastoor. Uit dankbaarheid: hij had z’n leven aan hem te danken. De pastoor zelf heeft het nooit kunnen horen; hij stierf in Bergen Belsen.

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Carine Alders;
Shira Lachmann;
Documentaire ‘Requiem’, Rick Roos;
Ondergang, J. Presser;
www.muziekschatten.nl;
forbiddenmusicregained.org.

Muziek:
Jazz in Berlin, Sid Kay’s Fellow’s;
Panzerlied der Wehrmacht;
Rapsodie voor twaalf piano’s, Heinz Lachmann;
Heel de band is favoriet, Theo Uden Masman;
Pour mes amis, Hans Lachman;
Fluitsonate, Hans Lachman;
Requiem voor pastoor Vullinghs, Hans Lachman.

Het NPO Klassiek-programma De Ochtend eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

‘Ze krijgen mij niet’. Dat was het vaste voornemen van componist Hans Krieg. Met vrouw en twee dochters overleefde hij Westerbork, Bergen Belsen én ‘ Het verloren transport’. Hier zijn verhaal.

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Carine Alders;
In depot, Philip Mechanicus;
Ondergang, J. Presser;
Gemmeker, commandant van Westerbork, Ad van Liempt.

Muziek:
Lana Ross, Guitar variations to Hatikvah;
Hans Krieg, De Chinese fluitspeler;
Johnny en Jones, Westerborkserenade;
Zarah Leander, Bei mir bisst du schön;
Hans Krieg, Jiskor voor piano;
Hans Krieg, A wie Noe;
Hans Krieg, Jiskor voor koor, solisten en symfonieorkest;
Hans Krieg, Poeme voor viool en piano.

Het NPO Klassiek-programma De Ochtend eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

In aflevering 11 leven en werken van componist Bertus van Lier. Hij wist al ver voor de oorlog wat de nazi’s met de Joden van plan waren en heeft zich nooit willen schikken.

Muziek:
Bertus van Lier, Symfonie nr. 1;
Mozart, Pianoconcert KV 271;
Bertus van Lier, Gebed van een ghettojood;
Schubert, Winterreise, der Lindenbaum;
Bertus van Lier, Katharsis;
Bertus van Lier, Hooglied;
Ravel, Kaddish.

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Carine Alders;
Familie Van Lier;
Hans van Lier;
Jacqueline Oskamp, Een behoorlijk kabaal, een cultuurgeschiedenis van Nederland in de twintigste eeuw;
Ad van Liempt, Aan de Maliebaan;
Digitaal vrouwenlexicon van Nederland;
https://www.montesquieu-instituut.nl/9353202/d/politieke_spelen.pdf .

Het NPO Klassiek-programma De Ochtend eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

Hij zocht ruimte en veiligheid nadat zijn vaderland Hongarije door opkomend fascisme steeds benauwder en onveiliger werd. Maar ook in Nederland ontkwam hij niet aan vervolging. Zijn concertzaal werd zo klein als zijn huiskamer. In deze aflevering van Muziek tot Leven het verhaal én de muziek van componist en pianist Géza Frid.

Muziek:
Géza Frid, Tweede strijkkwartet;
Géza Frid, Cellosonate in vijf delen;
Géza Frid, Trio á cordes;
Géza Frid, Twaalf muzikale karikaturen, nr 4 en nr 10;
Géza Frid, Podiumsuite;
Géza Frid, Concert voor piano en koor;
Géza Frid, Sonatina;
Géza Frid, Paradou.

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
www.gezafrid.eu;
Arthur Frid, zoon;
Pauline Micheels, Muziek in de schaduw van het Derde Rijk.

Het NPO Radio 4-programma De Ochtend van 4 eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

Haar harp was haar liefste bezit maar ze raakte hem in de oorlog kwijt toen haar huis werd geplunderd omdat ze moest onderduiken. Ze overleefde de oorlog en als door een wonder haar harp ook…
Hoofdpersoon in deze aflevering is harpiste Rosa Spier. Velen kennen het huis dat naar haar vernoemd is, maar haar levensverhaal is minder bekend.

Muziek:
Gounod, Ave Maria;
Sem Dresden, Sonate voor fluit en harp;
Leo Smit, Trio voor fluit, altviool en harp;
Leo Smit, Concertino voor harp en orkest;
Marius Flothuis, Pour le tombeau d’Orphée.

Bronnen:
Regine Ederveen, Weg van de harp, biografie van Rosa Spier;
Scriptie Marthe Nicola Holman, Universiteit Utrecht, 2016-2017;
Ad van Liempt, Kopgeld;
Anne Frank Stichting;
Erika Waardenburg, harpiste.

Het NPO Radio 4-programma De Ochtend van 4 eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

In aflevering 8 het verhaal van Dick Kattenburg, een veelbelovende jonge Nederlandse componist. Hij was pas 24 jaar oud toen hij op 19 mei 1944 vanuit kamp Westerbork naar Auschwitz werd gedeporteerd. Het is het enige transport van Joodse gevangenen dat ooit op film is vastgelegd, in de Westerborkfilm. De muziek van Dick Kattenburg werd 55 jaar na de oorlog bij toeval weer ontdekt.

Muziek in deze aflevering:
Dick Kattenburg, Tapdance voor piano vierhandig en tapdanser (1937);
Dick Kattenburg, Sonate voor fluit en piano (1937);
Dick Kattenburg, Lied ohne Worte, piano (1940);
Dick Kattenburg, Romanian melody voor viool, cello en piano (1942);
Dick Kattenburg, Allegro moderato (1944).

Bronnen:
Leo Smit Stichting, Carine Alders (www.leosmit.org);
Eleonore Pameijer (fluitiste);
Joyce Bergman - van Hessen, nicht van Dick Kattenburg;
Esmeralda Böhm, NOS;
Gemmeker, commandant van Westerbork, biografie, Ad van Liempt.

Het NPO Radio 4-programma De Ochtend van 4 eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.

In deze zevende aflevering van 'Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog' staat dirigente Frieda Belinfante centraal; zij richtte als eerste vrouw een eigen professioneel orkest op. En tijdens de oorlog speelde ze een belangrijke rol in het verzet.

Muziek in deze aflevering:
Leo Smit, Concert voor altviool en orkest (1940);
Henriette Bosmans, Poème voor cello en orkest (1923);
Albert Roussell, Sinfonietta (1934);
Marius Flothuis, Capriccio voor viool (1949);
Marius Flothuis, Symfonische muziek op. 59 (1957).

Bronnen:
Een schitterend vergeten leven, biografie, Toni Boumans;
Zonder muziek is leven onnodig, biografie, Helen Metzelaar;
Documentaire: ‘Maar ik was een meisje’, Toni Boumans;
Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland;
Wolf Lijmer.

Het NPO Radio 4-programma De Ochtend van 4 eert vervolgde musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert. Daarom maakte Margriet Vroomans deze serie van 17 afleveringen over musici die niet vergeten mogen worden.