Het lijkt erop dat het toppunt van de zwartepietendiscussie achter de rug is. Steeds meer mensen zijn het erover eens dat we van dit stereotype uit een vervlogen tijd af moeten. Maar dat deze traditie van blackface nóg verder teruggaat dan we al dachten, en dat juist vanuit abolitionistische hoek dit raciale stereotype de wereld in is geholpen, dat weet eigenlijk niemand.Sarah Adams wijdde haar proefschrift aan de representatie van tot slaaf gemaakten op het Nederlandse toneel in de achttiende eeuw. Ze is bij ons te gast.

De column is deze week van John Jansen van Galen.

De coronamaatregelen maken dat voetbal heel anders beleefd wordt dan normaal. Volle stadions zijn er even niet meer bij voor volkssport nummer één in Nederland. In dat opzicht eigenlijk net als in 1854, toen de eerste voetbalwedstrijd in ons land gespeeld werd en de sport nog aan een select gezelschap toebehoorde. Zo’n dertig jaar eerder dan altijd gedacht wordt.

Waar 1880 normaal wordt aangehouden als startpunt van de voetbalsport in Nederland, laat Jan Luitzen in zijn promotie-onderzoek en boek Vivat! Vivat Noorthey! een ander beeld zien, op basis van nieuw bronnenmateriaal. De sporthistoricus is te gast.

Wie leest er nou nog Machiavelli, op een enkele machtswellustige snoodaard na? Bijna niemand – ook niet filosoof Tinneke Beeckman, die het werk van de beruchte denker uit Florence tijdens haar studies nooit was tegengekomen.

Maar nieuwsgierig gemaakt door een bijna terloopse aanbeveling van haar held Spinoza sloeg ze een paar jaar terug zijn Discorsi open. En daar ontdekte ze dat hij ‘bij uitstek een denker voor een wereld in crisis’ is. Ze schreef het boek Machiavelli’s lef, levensfilosofie voor de vrije mens en is te gast.

Memes. Bizarre plaatjes met witte grote blokletters erop – u heeft ze vast wel eens voorbij zien komen op het internet. Nu leent ook de Koninklijke Bibliotheek haar collectie zich daarvoor door zelf een memegenerator te maken.

Deze memes zijn niet alleen een kostelijk tijdverdrijf, er is ook iets van te leren. Mediëvist Sanne Frequin werkte mee aan deze site, en legt uit wat hier zo leuk en leerzaam aan is.

Het nieuws werd deze week beheerst door het drama rondom de alfaman in de politiek, Thierry Baudet. Maar er was ook nieuws over de andere helft van de mensheid: de vrouwelijke helft. Want na minstens een halve eeuw emancipatie is de loonkloof tussen vrouwen en mannen de afgelopen jaren weer niet geslonken. Dat blijkt uit de Monitor Loonverschillen die het CBS deze week publiceerde.

Hoe kan dat? Komt het doordat vrouwen 'parttime prinsesjes' en 'deeltijd-diva’s' zijn, zoals in het tv-programma Waarom werken vrouwen niet van journalist Liesbeth Staats wordt gesuggereerd? Of moet de oorzaak ergens anders worden gezocht: is er sprake van een weeffout in onze samenleving als het gaat om waardering van mannen- en vrouwenarbeid? We praten hierover met econoom Sophie van Gool.

Onze recensent Bart Funnekotter bespreekt de nieuwste historische boeken. Ditmaal: Philippus en Alexander. Wereldveroveraars uit Macedonië van Adrian Goldsworthy (Omniboek); Het nazisme en complottheorieën van Richard J. Evans (Spectrum);Bezem en kruis. De Hollandse schoonmaakcultuur of de geschiedenis van een obsessie van Piotr Oczko (Primavera Pers); De verzonken kunstschatten van de Vrouw Maria van Gerald Easter en Mara Vorhees (Ambo|Anthos).

Antwerpen kreeg in de zestiende eeuw de hele ellende van de Tachtigjarige Oorlog over zich heen: paapse kettervervolgingen, calvinistische betweterij, de lange uitzuigende arm van Philips II en natuurlijk de slag om de afvallige stad, die in 1584 terugviel in handen van de Spaanse furie.

Jeroen Olyslaegers schreef een zindere roman over de stad van papen, ketters en handelaren. Zijn boek heet Wildevrouw en gaat over een Antwerpse vluchteling die terugkijkt op zijn leven. Hij vervloekt zichzelf als man en als stedeling. De auteur vertelt ons over zijn boek.

Op het wad onder Ameland liggen de resten van een dam die halverwege de negentiende eeuw is aangelegd, tussen het eiland en de vaste wal. Tien jaar heeft hij er gelegen, tot een storm hem wegspoelde. De eilanders zijn vergeten wie eraan gewerkt heeft. Voor de jonkheer die hem aanlegde, Pieter Tedfing van Berkhout, was het een mislukt levenswerk. Voor de wadlopers van nu is het een welkome bestemming om naartoe te lopen.

Het Spoor Terug vertelt deze week de geschiedenis van de vergeten dam naar Ameland. De maker van deze documentaire is Mathijs Deen.

De column is deze week van Sana Valiulina.