In deze laatste aflevering van het jaar hebben Daan en Nancy twee gasten aan tafel: Miriam Stoks, apotheker en bestuurslid bij VvAA en Daisy Pors, huisarts en initiatiefnemer van ‘Help de huisarts verzuipt’. Met z’n vieren spreken ze over de regeldruk in zowel huisartsenpraktijk als apotheek, hoe ze daarmee omgaan, hoe ze daarin misschien beter samen kunnen optrekken en hoe zien zij de toekomst voor zich? Zo spreken ze over fijne initiatieven als verwijsafspraken.nl, die de huisarts kan ontzien. Er blijken wel meerdere stippen op de horizon, maar het belangrijkste is toch: hoofd omhoog en mét elkaar denken in oplossingen, dus tussen zorgverzekeraar en degenen die daadwerkelijk werkzaam zijn in de zorg. Een mooie in het kader ‘goede voornemens’… Tot volgend jaar!

Bewegingsstoornissen door medicijnen, en dan vooral antipsychotica, komen veel voor. Acute door psychofarmaca geïnduceerde bewegingsstoornissen zijn vrij goed te behandelen en vaak ook te voorkomen. Bij tardieve bewegingsstoornissen is dit een ander verhaal; die vergen vaak een specialistische behandeling. Hoe kun je psychofarmaca-geïnduceerde bewegingsstoornissen herkennen en behandelen? Daan en Nancy praten hierover met Peter van Harten en Lianne Tammenga, auteurs van het artikel Behandeling van psychofarmaca-geïnduceerde bewegingsstoornissen uit PiL 2022-2. Beiden zijn werkzaam binnen dit specialisme bij GGZ Centraal, Peter als psychiater, Lianne als verpleegkundig specialist. Zij bevestigen dat huisarts en apotheker een grote rol kunnen spelen in zowel het behandelen als voorkomen van bewegingsstoornissen die met medicijngebruik te maken hebben, bijvoorbeeld door na een periode van bepaald middelgebruik eerst te evalueren en eventueel een nieuw middel voor te schrijven, in plaats van hetzelfde middel gewoonweg te verlengen. Evalueren deden Daan en Nancy ook tijdens deze aflevering, maar dan van het huisartsenprotest dat in juli plaatsvond. De sfeer zat erin, maar teleurstelling was er ook.

Eén op de tien vrouwen wordt getroffen door endometriose: een chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van weefsel buiten de baarmoeder, voornamelijk op bekkenorganen en weefsels, maar soms zelfs op de longen en darmen. Daan en Nancy spreken over deze veelvoorkomende en vervelende aandoening aan de hand van het artikel Endometriose door Pille Pargmae uit PiL 2022-1, en Bianca de Bie, voorzitter en één van de oprichters van de Endometriose Stichting, is te gast. De stichting is 20 jaar geleden opgericht, omdat zij en medepatiënten vonden dat er te weinig informatie beschikbaar was over endometriose. De informatie die zij beschikbaar stellen is zowel bedoeld voor patiënten als zorgverleners. De grootste wens is dat de diagnosetijd voor endometriose verkort wordt: de ‘gap’ tussen melden bij de huisarts met klachten en de daadwerkelijke diagnose is momenteel nog heel lang. Hoe kunnen huisartsen, maar ook apothekers hier een rol in spelen? Verder denken Daan en Nancy na over een pakkende spandoektekst voor tijdens het huisartsenprotest op het Malieveld op vrijdag 1 juli.

Mannen en vrouwen verschillen van elkaar, verschillen die ook leiden tot een verschil in respons op medicatie. Vrouwen zijn de laatste jaren wel steeds meer vertegenwoordigd in medische (geneesmiddel)trials, maar het aandeel van vrouwen blijft nog altijd klein en de man-vrouwverschillen die hieruit blijken, zijn nog niet vertaald naar curricula, bijsluiters en richtlijnen, en daarmee naar de praktijk. Daan en Nancy spreken met Marianna Abadier en Loes Visser, beiden werkzaam als ziekenhuisapotheker in het HagaZiekenhuis en voorvechters van gepersonaliseerde zorg, over bewustwording als het gaat om genderspecifieke farmacotherapie en hoe dit in de toekomst onderdeel kan worden van de praktijk. Welke rol spelen de huidige apotheker en huisarts daarin, samen met opleiders en de toekomstige generatie apothekers en huisartsen? Daarnaast besteden Daan en Nancy aandacht aan positieve geluiden en attenties in de apotheek en huisartsenpraktijk.

Naar schatting gebruikt ongeveer 6% van de Nederlandse bevolking een antidepressivum. Ondanks dat honderdduizenden patiënten per jaar stoppen met het medicijn, neemt het langdurig antidepressivumgebruik nog steeds toe. Maar wanneer kan een patiënt stoppen? Wie kan er stoppen? En hoe kan een patiënt het beste stoppen? Daan en Nancy gaan hierover in gesprek met apotheker Paul Harder, die patiënten aan de hand van taperingstrips helpt om antidepressiva af te bouwen. Ga naar www.taperingstrip.nl voor meer informatie over deze afbouwmethode. Verder in deze aflevering: een nieuwe werkplek kan uiterst stressvol zijn. Nieuwe informatie en andere werkprocessen, met een vol hoofd tot gevolg. Hoe ga je om met veranderingen? Daan en Nancy geven nuttige tips.

Deze aflevering staat in het teken van virusinfecties  – en dan hebben we het niet alleen over corona – en de bijbehorende vaccinaties. Wie bepaalt er welke vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma komt en hoe gaat dit proces in zijn werk? Daan en Nancy praten erover met Kees Groeneveld, wetenschappelijk stafmedewerker bij de Gezondheidsraad. Ook gaan ze in gesprek met Marit van Gils, universitair hoofddocent bij Amsterdam UMC, over 40 jaar HIV: wat is er allemaal gebeurd en waar staan we nu? En wat hebben de onderzoeken naar HIV en corona met elkaar te maken? Verder: weet jij als zorgverlener precies wat alles kost en wat er zoal onder eigen risico valt? In hoeverre zijn zorgverleners verantwoordelijk voor het verstrekken van informatie hierover? Daan en Nancy hebben het antwoord, en geven praktische tips.

In deze aflevering spreken Daan en Nancy met Loes de Vries, arts en wetenschappelijk onderzoeker bij Moeders van Morgen, over de weg naar veilig geneesmiddelgebruik tijdens de zwangerschap en hoe huisarts en apotheker daaraan kunnen bijdragen. Daarnaast praten ze met Miriam de Kleijn, adviseur bij het Trimbos-instituut, epidemioloog en huisarts (niet-praktiserend), over het ontmoedigen van roken voor, tijdens én na de zwangerschap, en over de medicamenteuze opties die er zijn om zwangere vrouwen te ondersteunen bij het stoppen met roken. Verder in deze aflevering: vragen aan de balie of in de spreekkamer over (off-label voorschrijven van) nieuwe middelen, hoe ga je daarmee om?

Vragen, opmerkingen of tips? Mail het naar [email protected] 

Jaarlijks wordt zo’n 190 ton geneesmiddelresten in Nederlands oppervlaktewater geloosd. Wat zijn hiervan de gevolgen? En wat kun je als huisarts of apotheker zelf doen om dit te verminderen? Daan en Nancy praten erover met Hanneke Zwikker, adviseur bij het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM), en Frank Groot, procesmanager bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

Bekijk de FTO-module Geneesmiddelen en milieu:www.medicijngebruik.nl/projecten/duurzaam-medicijngebruik. Aanmelden voor de interactieve FTO-module: [email protected].

Farmacotherapie bij ouderen is het thema van de nieuwste editie van tijdschrift PiL. In deze podcastaflevering buigen Daan en Nancy zich over juist voorschrijven bij ouderen, de Ephorapp, én over twee aanvullende modules bij de multidisciplinaire richtlijn Polyfarmacie bij ouderen: Minderen en stoppen van medicatie (2020) en Medicatiebeoordeling (2019). Over medicatiebeoordeling gaan ze in gesprek met openbaar apotheker Evelyn Schuil-Vlassak, die vanuit het WSO-bestuur betrokken was bij de ontwikkeling van deze module. Verder in deze aflevering: knarsetanden om de nieuwe maatregelen van zorgverzekeraars!