Pogawędnik Filozoficzny

Zapraszamy do wysłuchania odcinka specjalnego – przygotowanego w związku z XXXVII Olimpiadą Filozoficzną.
Jest to komentarz to tematu nr 11, przygotowanego przez prof. Kingę Kaśkiewicz (Instytut Filozofii UMK) i zaproszenie do przemyślenia zawartych w nim słów Henryka Elzenberga z „Kłopotu z istnieniem”:

 „Człowiek „wykształcony” jest to człowiek zewsząd od istoty rzeczy przedzielony mgłą i chmurami cudzych pojęć […] Oryginalność nie polega na tym, żeby rzeczy widzieć poprzez mgłę taką lub inną (…), nie polega też na utrzymywaniu się w niewiedzy cudzych pojęć – ale na tym, że się okiem i ręką sięga poprzez te mgły i chmury, i uderza się bezpośrednio o firmament.”

 Rozmawiają Marcin Zdrenka i Piotr Domeracki.

Zainteresowanym filozofią i aksjologią Henryka Elzenberga polecamy także archiwalny odcinek PF 100 – O Henryku Elzenbergu z dr. Antonim Płoszczyńcem z Uniwersytetu KEN w Krakowie.

W nagraniu wykorzystano muzykę PianoAmor z Pixabay.

Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/ 

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Witoldowi Klimczakowi, Marcinowi Lorancowi, Roberowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Paulinie Matysiak, Klaudii Noworzyń,
Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw, Magdalenie Zdrence oraz grupie Darczyńców anonimowych. 

Zapraszamy na pogawędkę o minimach moraliach.
Dwaj filozofowie - Theodor Adorno i Andrei Pleșu - napisali w XX wieku, niezależnie od siebie, książki pod tytułem "Minima moralia". 
Obie prace nardodziły się ze ze sprzeciwu wobec "Etyki Wielkiej" (Magna Moralia) Arystotelesa.
Zastanowiamy się, czym starożytny filozofi podpadł obu autorom i dlaczego warto się zastanowić nad proponowaną przez nich tak zwaną "małą etyką".

Zachęcamy do samodzielnej lektury obu książek:

T. W. Adorno, "Minima Moralia. Refleksje z poharatanego życia, przeł. M. Łukasiewicz, Kraków 1999.

A. Pleșu, "Minima moralia. Elementy etyki odstępu", przeł. J. Kornhauser, Kraków 2019. 

21 paźdzernika zapraszamy na pogawędkę o minimach moraliach.
Dwaj filozofowie - Theodor Adorno i Andrei Pleșu - napisali w XX wieku, niezależnie od siebie, książki pod tytułem "Minima moralia". 
Obie prace nardodziły się ponoć ze ze sprzeciwu wobec "Etyki Wielkiej" (Magna Moralia) Arystotelesa.
Zastanowimy się, czym starożytny filozofi podpadł obu autorom i dlaczego warto się zastanowić nad tzw. "małą etyką".

Zachęcamy do samodzielnej lektury:

T. W. Adorno, "Minima Moralia. Refleksje z poharatanego życia, przeł. M. Łukasiewicz, Kraków 1999.

A. Pleșu, "Minima moralia. Elementy etyki odstępu", przeł. J. Kornhauser, Kraków 2019.

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Tym razem odwiedzamy pracownię tłumacza dzieł filozoficznych. 
Przyglądamy się procesowi przekładu i dylematom, które stoją przed osobą zajmującą się udostępnianiem polskim czytelniczkom i czytelnikom klasycznych tekstów filozoficznych.

Wydaje się, że nie ma prostszej pracy niż tłumaczenie angielskiego tekstu na język polski. Można by sądzić, że coraz lepsze translatory, boty, programy wytrenowane maszynowym uczeniem na olbrzymiej bazie tekstów zrobią to za nas, a tłumacz jedynie przejrzy przekład, nieco go poprawi i na koniec złoży swój podpis. Cały proces wydaje się prosty. Niektórzy z góry orzekną, że skoro wszyscy język angielski, praca tłumacza jest zbędna.

To wszystko jednak nieprawda. Dlatego opowiadamy o tym, jak przebiega tłumaczenie tekstu filozoficznego, dla kogo, a przede wszystkim po co podejmuje się taką pracę.  Prace nad przygotowaniem odcinka prowadzone były w ramach grantu „Filozofia brytyjska XVII i XVIII wieku” w programie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego  pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2020–2024, nr projektu 22H 18 0172 87, kierownik projektu: prof. dr hab. Adam Grzeliński 

Współpraca realizatorska: Piotr Grzeliński.

W nagraniu wykorzystano dodatkowe dźwięki oraz muzykę by PianoAmor z Pixabay.

Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/  

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Witoldowi Klimczakowi, Marcinowi Lorancowi, Roberowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Paulinie Matysiak, Klaudii Noworzyń,
Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw, Magdalenie Zdrence oraz grupie Darczyńców anonimowych. 

7 października odwiedzimy pracownię tłumacza dzieł filozoficznych. Przyjrzymy się procesowi przekładu i dylematom, które stoją przed osobą zajmującą się udostępnianiem polskim czytelniczkom i czytelnikom klasycznych tekstów filozoficznych.

Wydaje się, że nie ma prostszej pracy niż tłumaczenie angielskiego tekstu na język polski. Można by sądzić, że coraz lepsze translatory, boty, programy wytrenowane maszynowym uczeniem na olbrzymiej bazie tekstów zrobią to za nas, a tłumacz jedynie przejrzy przekład, nieco go poprawi i na koniec złoży swój podpis. Cały proces wydaje się prosty. Niektórzy z góry orzekną, że skoro wszyscy język angielski, praca tłumacza jest zbędna.

To wszystko jednak nieprawda. Dlatego opowiemy o tym, jak przebiega tłumaczenie tekstu filozoficznego, dla kogo, a przede wszystkim po co podejmuje się taką pracę.

W nagraniu wykorzystano dodatkowe dźwięki z Pixabay. 

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na rozmowę o fotografii i filozofii.
Naszym rozmówcą jest Antoni Torzewski z Fundacji Koherencje – filozof i fotograf w jednym.
Gawędzimy o reprezentacjonizmie i antyreprezentacjonizmie w filozofii, filozofie i komunikologu Vilémie Flusserze, istocie fotografii i jej relacji do malarstwa, etycznym wymiarze fotografii dokumentalnej i wojennej oraz wielu innych kwestiach.
Dla pełniejszego obrazu na naszym profilu FB umieściliśmy reprodukcje fotografii, o których rozmawiamy. Jest tam również zdjęcie autorstwa naszego Rozmówcy, które wykorzystaliśmy do ilustracji odcinka, ale które zostało zmodyfikowane przez sztuczną inteligencję do formatu kwadratowego.

W nawiązaniu do tematu rozmowy polecamy także archiwalną pogawędkę pt. O estetyce fotografii Jana Bułhaka | PF 20, którą przeprowadziliśmy z dr Jakubem Maciejewskim i prof. Kingą Kaśkiewicz.

Dodatkowe dźwięki:  Štefan Baša from Pixabay.

Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/ 

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Witoldowi Klimczakowi, Marcinowi Lorancowi, Roberowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Paulinie Matysiak, Klaudii Noworzyń,
Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw, Magdalenie Zdrence oraz grupie Darczyńców anonimowych. 

23 września zapraszamy na rozmowę o fotografii i filozofii.
Naszym rozmówcą będzie Antoni Torzewski z Fundacji Koherencje – filozof i fotograf w jednym.
Będziemy rozmawiali o reprezentacjonizmie i antyreprezentacjonizmie w filozofii, filozofie i komunikologu Vilémie Flusserze, istocie fotografii i jej relacji do malarstwa, etycznym wymiarze fotografii dokumentalnej i wojennej oraz wielu innych kwestiach.
Dla pełnego obrazu na naszym profilu FB umieścimy w dniu premiery reprodukcje fotografii, o których porozmawiamy.

Odcinek ilustrujemy pracą naszego Rozmówcy, która jednak z została odrobinę zmodyfikowana przez sztuczną inteligencję. Dlaczego i jak – dowiecie się już w najbliższy poniedziałek.

W nagraniu wykorzystaliśmy dodatkowe dźwięki by Štefan Baša from Pixabay.

W oczekiwaniu na rozmowę możecie posłuchać naszej archiwalnej pogawędki na podobny temat pt. O estetyce fotografii Jana Bułhaka | PF 20, którą przeprowadziliśmy z dr Jakubem Maciejewskim i prof. Kingą Kaśkiewicz.

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na rozmowę o Davidzie Hartleyu (1705-1755), lekarzu i filozofie, rówieśniku Hume’a i autorze "Observations on Man, his frame, his duty, and his expectations" [Uwag o człowieku, jego konstytucji, obowiązkach i tym, na co może liczyć]
Hartley zrobił wiele, aby zbudować spójny system filozoficzny. Czerpał z  kartezjańskiego dualizmu psychofizycznego, Locke’owskiej koncepcji idei, Newtonowskiej "Optyki", a swą koncepcję psychologicznego asocjacjonizmu rozwijał równolegle z Hume’em. Stanowisko teoretyczne łączył z poglądami religijnymi zbliżającymi go do unitarian.

O tym, dlaczego warto badać takie postaci jak Hartley, rozmawiamy z dr. Bartoszem Działoszyńskim  z Uniwersytetu Warszawskiego, autorem takich książek jak "Cywilizacja. Szkice z dziejów pojęcia w XVIII i XIX wieku", ", "Życie i śmierć trzech koncepcji sztuki", tłumaczem "Biographia literaria" Samuela Coleridge’a.
Nasz rozmówca odsłania, jakie tajemnice skrywają tacy myśliciele jak Hartley, Coleridge czy Priestley, których dorobek jest znacznie bogatszy niż powszechnie uważamy.

W ilustracji, z uwagi na nieliczne portrety naszego bohatera, odwołaliśmy się do pewnej sztuczki. Portret twarzy Davida Hartleya seniora (1705-1755) częściowo wsparliśmy wizerunkiem jego syna, Davida Młodszego (1732–1813), wynalazcy i polityka.

Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/ 

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Witoldowi Klimczakowi, Marcinowi Lorancowi, Roberowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Paulinie Matysiak, Klaudii Noworzyń,
Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw, Magdalenie Zdrence oraz grupie Darczyńców anonimowych. 

9 września zapraszamy na rozmowę o Davidzie Hartleyu (1705-1755), lekarzu i filozofie, rówieśniku Hume’a i autorze "Observations on Man, his frame, his duty, and his expectations" [Uwag o człowieku, jego konstytucji, obowiązkach i tym, na co może liczyć]
Hartley zrobił wiele, aby zbudować spójny system filozoficzny. Czerpał z  kartezjańskiego dualizmu psychofizycznego, Locke’owskiej koncepcji idei, Newtonowskiej "Optyki", a swą koncepcję psychologicznego asocjacjonizmu rozwijał równolegle z Hume’em. Stanowisko teoretyczne łączył z poglądami religijnymi zbliżającymi go do unitarian.

O tym, dlaczego warto badać takie postaci jak Hartley, porozmawiamy z dr. Bartoszem Działoszyńskim  z Uniwersytetu Warszawskiego, autorem takich książek jak "Cywilizacja. Szkice z dziejów pojęcia w XVIII i XIX wieku", "Życie i śmierć trzech koncepcji sztuki", tłumaczem "Biographia literaria" Samuela Coleridge’a. Nasz rozmówca odsłoni, jakie tajemnice skrywają tacy myśliciele jak Hartley, Coleridge czy Priestley, których dorobek jest znacznie bogatszy niż powszechnie uważamy.

W ilustracji, z uwagi na nieliczne portrety naszego bohatera, odwołaliśmy się do pewnej sztuczki. Portret twarzy Davida Hartleya seniora (1705-1755) częściowo wsparliśmy wizerunkiem jego syna, Davida Młodszego (1732–1813), wynalazcy i polityka.

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Blaise Pascal mawiał, że całe nasze nieszczęście pochodzi stąd, iż nie umiemy pozostać w spokoju w izbie. Coś nas ciągle gna, podróżujemy, zwiedzamy, gromadzimy obrazy i wspomnienia. Fenomen podróży zasługuje na próbę filozoficznego opisu, zwłaszcza jeśli jest to podróż samotna i w miejsce szczególne – gdzie rządzi piękna, choć surowa natura, gdzie przez kolejne dni i tygodnie jest się sam na sam ze sobą, a za olśniewające widoki trzeba zapłacić wysiłkiem.
 
Zastanawiamy się nad doświadczeniem podróży – takiej, która prowokuje do filozoficznych pytań, a nerwowość codziennej krzątaniny zamienia na intensywność doznań. Staramy się odpowiedzieć na pytanie o to, co szczególnego jest w powolnej, samotnej wyprawie, jak doświadcza się krajobrazu, gdy przez cały dzień nic nie rozprasza uwagi, a wreszcie -  dlaczego pomimo surowości warunków – silnego wiatru i częstego deszczu – często wraca się w takie miejsca. 
 
To jest opowieść o Islandii i jej zachodnich fiordach, o rowerze i wietrze. I o filozofii.

 
Książki, wspomniane w odcinku: 

Alain de Botton, „Sztuka podróżowania”, przeł. Hanna Pustuła, Czuły Barbarzyńca Press, Warszawa 2010.

Berenika Lenard i Piotr Mikołajczak, „Szepty kamieni. Historie z opuszczonej Islandii”, Wydawnictwo Otwarte, Kraków 2022.

Berenika Lenard i Piotr Mikołajczak, „Zostanie tylko wiatr. Fiordy zachodniej Islandii”, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019.

Hubert Klimko-Dobrzaniecki, „Zostawić Islandię”, Oficyna Literacka Noir sur Blanc, Warszawa 2016.

Więcej informacji i fotografii z wyprawy tutaj.

Współpraca realizatorska: Piotr Grzeliński.

Dodatkowe efekty dźwiękowe Juan Carlos, Franco Gonzalez z Pixabay.

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Witoldowi Klimczakowi, Marcinowi Lorancowi, Roberowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Paulinie Matysiak, Klaudii Noworzyń,
Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw, Magdalenie Zdrence oraz grupie Darczyńców anonimowych.