Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Dwa tygodnie przed wyborami do Bundestagu Niemcy przechodzą poważny kryzys polityczny. Chcąc zaostrzyć przepisy migracyjne partia CDU niezamierzenie połączyła na chwilę siły ze skrajnie prawicową AfD. W wielu miastach odbyły się demonstracje przeciwko zbliżeniu z tą partią, ale Friedrich Merz – prawdopodobny kolejny kanclerz – nie stracił politycznie na kryzysie. Jak wpłynie to na rozmowy o przyszłej koalicji? Czy AfD weszła właśnie do głównego nurtu polityki? Oraz czy skłóconych polityków ostatecznie pogodzi Donald Trump – gdy wprowadzi cła na niemieckie towary?

Norwegia zapowiada inwestycje w paliwa kopalne. Czy w Europie czeka nas odwrót od odnawialnych źródeł energii? I dlaczego powodem ostatniego kryzysu rządowego w Oslo był brak wiatru w Niemczech?

Iran i USA równocześnie nawzajem sobie grożą i wysyłają sygnały pojednawcze. Dlaczego, deklarując chęć porozumienia, Waszyngton ogłasza zaostrzenie sankcji? Ile czasu dzieli Teheran od skonstruowania bomby atomowej?

Niedawno odkryta asteroida YR4 prawdopodobnie nie uderzy w Ziemię za 7 lat, ale za jej przyczyną aktywowano globalne procedury obronne. Na czym one polegają? I dlaczego nie wszyscy uznają asteroidy za zagrożenie?

Bogaci Kalifornijczycy ratują swoje domy przy pomocy prywatnej straży pożarnej, a wielu Amerykanów nie stać nawet na podstawowe leczenie. System opieki zdrowotnej praktycznie tu nie działa. Czy nie ma na to rady?

A także: czy miejsce orłów w herbach i godłach może zająć dzierlatka?

Rozkład jazdy: 

(02:17) Anna Kwiatkowska: Niemcy na ostatniej prostej kampanii

(31:44) Wojciech Jakóbik: Co dalej z „zieloną energią”

(52:15) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Świat z lotu dzierlatki

(57:57) Podziękowania

(1:04:26) Adrian Bąk: Kraj tylko dla zdrowych

(1:29:29) Mariusz Borkowski: Iran i USA: nowe rozdanie?

(1:46:54) Tomasz Rożek: Asteroidy i rachunek prawdopodobieństwa

(2:10:58) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Przymusowe przesiedlenie dwóch milionów Palestyńczyków do Jordanii i Egiptu oraz amerykańska kontrola nad Strefą Gazy, która w przyszłości miałaby się stać „riwierą Bliskiego Wschodu”. Takie pomysły ogłosił prezydent USA Donald Trump po wczorajszym spotkaniu z Benjaminem Netanjahu. Według niego Palestyńczycy wracają do ruin Gazy tylko dlatego, że nie mają alternatywy, a gdzie indziej mogliby żyć „w pokoju i harmonii”. Premier Izraela ostrożnie chwali pomysł Trumpa, odrzucają go Hamas i państwa arabskie, Palestyńczycy przypominają, że Strefa Gazy jest ich ojczyzną. A wielu ekspertów prawa międzynarodowego uważa, że amerykański prezydent wzywa do czystek etnicznych, czyli do zbrodni wojennej. W tych dniach ważą się też losy zawieszenia broni między Izraelem a Hamasem, trwa również izraelska operacja wojskowa na Zachodnim Brzegu Jordanu.

Jak poważne są zamiary Trumpa? Czy da się je zrealizować? Jak na wygnanie Palestyńczyków i obecność wojsk USA zareagowałby region, w tym Iran i jego sojusznicy? Czy wracamy do epoki, w której o granicach na Bliskim Wschodzie – i nie tylko tu – decydowały zachodnie potęgi?

Gość: Agnieszka Bryc

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

W tym odcinku Raportu o książkach udamy się do karpackiego lasu, aby porozmawiać o zwierzętach. O wszystkich zwierzętach: i o tych dzikich, i o tych, które nazwały je „dzikimi” — czyli o ludziach.

Przewodniczką będzie Anna Maziuk, dziennikarka i autorka książek: "Instynkt. O wilkach w polskich lasach" oraz — tej najnowszej — "Niedźwiedź szuka domu".

Nigdy wcześniej te dwa największe lądowe drapieżniki w Polsce nie znajdowały się w tak trudnej sytuacji. Wilk stracił właśnie status gatunku ściśle chronionego, co może wkrótce umożliwić myśliwym strzelanie do niego. A coraz częstsze spotkania z niedźwiedziami dają mediom okazję do podsycania lęku przed nimi.

W ostatnim czasie ukazało się wiele książek reprezentujących nową, bardziej empatyczną wrażliwość wobec innych gatunków. Jednak reportaże Anny Maziuk wyróżniają się na tle innych. Instynkt i Niedźwiedź szuka domu to nie tylko opowieści o drapieżnikach, lecz także książki pisane „razem z nimi” — z myślą o współodczuwaniu i częstym dzieleniu tej samej przestrzeni. Stawiają pytania o to, czy za wszelką cenę, powodowani ciekawością, musimy zbliżać się do dzikich zwierząt. Oraz o to, jak lęk, który sami w nich wzbudzamy, wpływa na ich życie.

W tym odcinku Raportu o książkach Anna Maziuk opowie o dojmującej ciszy w lesie, przez który niedawno przeszło polowanie. A także o tym, jak osoby wrażliwe radzą sobie ze świadomością krzywd wyrządzanych dzikim zwierzętom przez człowieka.

Na spotkanie z autorką w Beskidzie Niskim – w miejscu, gdzie wilka spotkać bardzo łatwo, a i niedźwiedź czasem przejdzie – zaprasza Marcin Żyła.

Prowadzenie: Marcin Żyła

Gość: Anna Maziuk

Książka: "Niedźwiedź szuka domu" Anny Maziuk / Wydawnictwo Czarne

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Donald Trump wieszczy amerykańskiej gospodarce początek „złotej ery”. Jego plan: mniejsze regulacje, niższe podatki i rezygnacja z kosztownych zobowiązań klimatycznych. Ogłoszone w czwartek dane za ubiegły rok wskazują na prawie 3-procentowy wzrost gospodarki USA. Na Wall Street optymizm i atmosfera jak przed podbojem Dzikiego Zachodu: akcje największych banków inwestycyjnych wzrosły o kilkanaście procent; inwestorzy chcą teraz zniesienia ograniczeń nałożonych po kryzysie finansowym. Jaki jest pomysł Trumpa na gospodarkę? Kto zyska na jego planie? Oraz jak zmieni się kapitalizm – i czy wyłącznie na złe?

Sprzymierzone z Rwandą oddziały M23 zajęły Gomę, ponad 2-milionowe miasto w Demokratycznej Republice Konga. Z domów uciekło już pół miliona ludzi. Co jest celem Rwandy w Kongu – i dlaczego nagle zaczęła eksportować złoto?

W Słowacji trwają największe od 7 lat protesty antyrządowe. Ich przyczyną jest prorosyjski zwrot w polityce. Rządząca koalicja straciła większość w parlamencie. Czy to kres władzy, czy tylko zadyszka premiera Roberta Ficy?

Nepal podwyższa ceny za zdobywanie Mount Everestu. To jednak nie powstrzyma przed wejściem na szczyt w tym roku kolejnych kilkuset osób. Jak zmieniają się Himalaje? I dlaczego na Evereście wciąż chcemy być – nieważne w jaki sposób – pierwsi?

W Namibii dziedzictwo nieprzepracowanej zbiorowej traumy nieoczekiwanie splotło się z osobistą historią z Polski. Jak wpłynęło na rozumienie słowa „wybaczam”?

A także: dlaczego papież ma Tik-Toka i inne historie o wyczuciu czasu…

Rozkład jazdy: 

(02:56) Ignacy Morawski: Jak Donald Trump zmieni kapitalizm

(33:28) Wojciech Jagielski: Stolica Konga celem oddziałów M23

(53:43) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Papież, Trump i wyczucie czasu

(1:00:55) Podziękowania

(1:07:32) Anna Dudzińska: Jak powiedzieć: „wybaczam”

(1:30:57) Krzysztof Dębiec: Słowacy kontra Robert Fico

(1:52:32) Bartek Dobroch: Czy Everest jest dla wszystkich

(2:11:22) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Chińska aplikacja DeepSeek w ciągu kilku dni wstrząsnęła światem nowych technologii i polityki. Jej twórcy twierdzą, że opracowano ją w ciągu dwóch miesięcy i kosztowała zaledwie 6 milionów dolarów. Na tę wieść w ciągu 1 dnia wartość amerykańskich gigantów spadła o ponad bilion dolarów – by dziś ustabilizować się na poprzednich poziomach. Prezydent Trump uznał DeepSeek na sygnał do przebudzenia dla amerykańskiego przemysłu AI. Wielu komentatorów zwraca uwagę na zagrożenia związane z faktem, że DeepSeek cenzuruje treści związane z Chinami. Miliony ludzi na całym świecie ściągają jednak aplikację na swoje urządzenia. Czy Chińczycy właśnie wykazali jak napompowane są wartości zachodnich firm AI? Czy czeka nas weryfikacja biznesowa i technologiczna firm tworzących platformy sztucznej inteligencji? Co daje i czym grozi korzystanie z platformy DeepSeek?

Gość: Mateusz Chrobok

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

„Wiele lat później, stojąc naprzeciw plutonu egzekucyjnego, pułkownik Aureliano Buendía miał przypomnieć sobie to dalekie popołudnie, kiedy ojciec zabrał go z sobą do obozu Cyganów, żeby mu pokazać lód.” To jedno z najbardziej intrygujących i rozpoznawalnych zdań otwierających powieść w historii literatury.

Tak, tak, dobrze państwo zgadują, Gabriel García Márquez i jego „Sto lat samotności” to finał Cyklu latynoamerykańskiego w „Raporcie o książkach”.

Niezaprzeczalne arcydzieło literatury światowej, które od prawie 6 dekad nie przestaje fascynować czytelników i inspirować kolejnych twórców – co potwierdza nowy, pełen rozmachu serial.

„Tak naprawdę nie znam nikogo, kto w jakiś sposób nie czułby się samotny. Uważam, że to zasadniczy element ludzkiej natury” – mówił García Márquez.

W tym odcinku „Raportu o książkach” w gronie znakomitych gości poszukamy odpowiedzi na pytanie: ile w „Stu latach samotności” jest magii, a ile realizmu?

Goście: Maciej Wesołowski i Tomasz Pindel

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Książka: Gabriel García Márquez „Sto lat samotności” w przekładzie Grażyny Grudzińskiej i Kaliny Wojciechowskiej.

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Premier Tusk wzywa w Parlamencie Europejskim, by wspólnota nie bała się prezydentury Trumpa, a wyzwania, które ona stawia, traktowała jako szansę dokonania niezbędnych zmian. „Nie pytaj, co Ameryka może zrobić dla Europy i jej bezpieczeństwa – pytaj, co my sami możemy dla niej zrobić” – mówił Tusk, dodając, że Europa była, jest i zawsze będzie wspaniała. Czy europejscy przywódcy są gotowi na taką zasadniczą zmianę funkcjonowania? I na czym konkretnie miałaby ona polegać?

Na Białorusi wybory, choć tylko formalnie. Ich wynik jest z góry wiadomy. Po co Łukaszence ten spektakl? W jakim miejscu jest dziś jego reżim i co się stało z opozycją?

Premier Wielkiej Brytanii podpisuje umowę o współpracy z Ukrainą i zapowiada traktat z Polską. Na czym polega brytyjski reset w stosunkach z Europą i kto na nim skorzysta?

W Serbii nie słabną protesty studenckie po listopadowej katastrofie budowlanej, która stała się dla wielu Serbów symbolem korupcji i niekompetencji władz. Czy protesty przełożą się na zmianę polityczną w kraju?

Norweski mistrz szachowy buntuje się przeciwko władzom tej dyscypliny. Czy wraz ze zmianą pokoleniową szachy czeka wkrótce rewolucja organizacyjna?

Rozkład jazdy: 

(02:21) Paweł Musiałek: Trump czyli szansa dla Europy

(24:54) Piotr Pogorzelski: Białoruskie wybory - spektakl Łukaszenki

(51:48) Podziękowania

(58:24) Michał Banasiak: Szachy - mistrz chce reformy

(1:10:05) Aleksandra Wojtaszek: Studenci protestują w Serbii

(1:31:54) Anna Clunes: Wielka Brytania chce resetu z UE

(1:53:06) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Trzeci dzień prezydentury Donalda Trumpa i jak na razie prezydent kontynuuje zmiany albo zapowiada zmiany w systemie politycznym, społecznym i gospodarczym Ameryki. Prawie 1600 osób skazanych za udział w ataku na Kapitol 6 stycznia 2021 roku zostało ułaskawionych, a dokumentacja dochodzenia FBI w tej sprawie jest od wczoraj niedostępna na stronie agencji. Trump zapowiada cła wobec Chin od lutego, rozmowy z Putinem – wkrótce i powołanie nowego, wspieranego przez państwo przedsiębiorstwa rozwijającego sztuczną inteligencję. 22 stany zapowiedziały sprzeciw wobec odbieraniu dzieciom imigrantów urodzonych w USA prawa do obywatelstwa amerykańskiego. Gdzie są granice zmian, które może zarządzić amerykański prezydent przy pomocy dekretów? I jak będą one przebiegały w praktyce?

Gość: Mateusz Piotrowski 

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Bohaterem drugiej części cyklu latynoamerykańskiego Raportu o książkach jest Juan José Saer – jeden z najwybitniejszych hiszpańskojęzycznych pisarzy XX wieku, przez wielu uważany za spadkobiercę Borgesa i największego argentyńskiego prozaika drugiej połowy minionego stulecia. W Polsce jest bardzo mało znany, choć na szczęście to się zmienia, ponieważ niedawno w polskim tłumaczeniu ukazała się jego powieść „Pasierb”. Na tę książkę, co prawda, musieliśmy czekać 40 lat, ale było warto!

To książka, która obezwładnia pięknem języka i nie daje się łatwo sklasyfikować. Zaczyna się jak powieść historyczna, a kończy jak wielki traktat filozoficzny o istocie i realności bytu.

Osadzony na początku XVI wieku „Pasierb” opowiada o hiszpańskiej wyprawie w głąb południowoamerykańskiego lądu, która kończy się katastrofą. Wszyscy jej uczestnicy, poza narratorem, zostają zjedzeni przez lokalne plemię. A jednak to Indianie, a nie Europejczycy, są we wspomnieniach bohatera Saera najbardziej ludzcy.

Prowokująca, nowatorska i ogromnie poruszająca – taka jest powieść wielkiego argentyńskiego pisarza, który - w przeciwieństwie do bohatera poprzedniego odcinka Raportu o książkach, Mario Vargasa Llosy - nigdy nie załapał się na tzw. boom latynoamerykański.

Podróż na literackiej mapie Ameryki Łacińskiej zaczęliśmy od Peru, dziś czas na Argentynę, a w kolejnym odcinku będziemy w Kolumbii.

„Pasierb” Juana José Saera w przekładzie Barbary Jaroszuk ukazał się nakładem wydawnictwa ArtRage.

Gość: Barbara Jaroszuk

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Książka: „Pasierb” - Juan José Saer

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Donald Trump obejmuje urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. Zapowiada fundamentalne zmiany w systemie politycznym nie tylko w Ameryce, ale wszędzie tam, gdzie sięgają amerykańskie wpływy. Amerykanie czekają na poprawę stanu gospodarki, poprawę warunków życia i opanowanie napływu imigrantów na granicy z Meksykiem. Osłabiona politycznymi i ideowymi podziałami Europa czeka na Trumpa z mieszanką nadziei i obaw. Rosja zapowiada nieustępliwość w negocjacjach z nowym prezydentem, a Chiny spokojnie kontynuują zbrojenia i ekspansję gospodarczą tam, gdzie to możliwe. Czego oczekiwać po powrocie Trumpa do Białego Domu? Jakimi standardami będziemy oceniać jego sukcesy i porażki?

Izrael i Hamas podpisują porozumienie o rozejmie i wymianie zakładników porwanych 7 października na więźniów przetrzymywanych w izraelskich więzieniach od lat. Czy ten rozejm zapowiada koniec wojny i dlaczego dochodzi do niego dopiero teraz?

Donald Trump chce przejąć Grenlandię. Co o tym myślą sami Grenlandczycy i dlaczego ta ogromna wyspa staje w centrum globalnej polityki?

W Wenezueli inauguracja prezydentury Maduro, na Kubie więźniowie polityczni wracają do domów, a w Argentynie Javier Milei zapowiada początek końca biedy. Jak będzie wyglądała polityka Trumpa w Ameryce Łacińskiej?

W Los Angeles pożary lasów o najbardziej tragicznych skutkach w historii tego regionu. Dlaczego lasy płoną, dlaczego tak trudno gasić pożary, co zrobić, by nie dochodziło do takich tragedii?

A także: Herstorie, czyli dlaczego w niektórych krajach kobieta jest ciągle pozbawiona podstawowych praw?

Rozkład jazdy: 

(02:21) Marcin Fatalski: Donald Trump wraca do władzy

(30:11) Łukasz Fyderek: Porozumienie i nadzieja dla Gazy

(53:16) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Wypisy z herstorii najnowszej

(59:40) Podziękowania

(1:06:17) Marcin Żyła: Grenlandia częścią globalnej gry mocarstw

(1:24:16) Jan Kaczmarowski: Pożary w Kaliforni - kto zawinił?

(1:51:55) Joanna Gocłowska-Bolek: Trump i Ameryka Łacińska

(2:14:21) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]