Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Czechy wybierają prezydenta, a dla nas to okazja, by zabrać państwa w dźwiękową podróż po tym fascynującym kraju. Przejdziemy się ulicami Pragi, Ostrawy i nie tylko, zapytamy o politykę w tym kraju, w którym prawie nie ma lewicy i który czasem wygląda jakby w ogóle polityką się nie interesował.

Skąd bierze się tak wiele dzieci w Czechach, czy to zasługa rządu, czy niekoniecznie? Czy Czesi nie znoszą Rosjan, czy tylko Putina? Jak nazywa się najpopularniejszy czeski samochód?   Spotkamy się ze wspaniałymi ludźmi, w tym z pieśniarzem, który ostatnio wywołał wiele kontrowersji odmawiając oddania medalu otrzymanego od Putina.

Goście Adriana Bąka: 


Praga:

* Aleksander Kaczorowski, bohemista i redaktor naczelny pisma „Aspen Review Central Review”

* Pavel Trojan, filolog i przewodnik po praskim Žižkovie

* gen. Petr Pavel, kandydat na prezydenta Czech

* Magdalena Jiřička Stojowska i Lukáš Jiřička, rodzice trójki dzieci z praskich Holešovic

* Jan Škvrňák, historyk

* Patrik Eichler, dziennikarz i politolog

Ostrawa:

* Janusz Bittmar, dziennikarz gazety „Głos” z czeskiego Cieszyna

* Jarek Nohavica, czeski pieśniarz, kompozytor i poeta

* Ilona Rozehnalová , miejska aktywistka, szefowa antykwariatu i galerii Fiducia

* David Witosz, wiceburmistrz Ostrawy

* Tadeusz Siwek, Uniwersytet Ostrawski

* Radomir Smolka, menedżer w firmie Tatra

A oprócz tego:

W Peru trwające już kilka tygodni krwawe zamieszki po aresztowaniu byłego prezydenta Pedro Castillo. Obecna prezydent z zarzutami ludobójstwa i morderstwa.

W Wielkiej Brytanii skandal po publikacji biografii księcia Harry’ego. Media, eksperci od wojskowości i establiszment - oburzeni, a książka bije rekordy popularności.

Czy Michel Houellebecq nienawidzi islamu i czy Charlie Hebdo jest śmieszny?

Rozkład jazdy: 

(2:39) Jaromir Nohavica - U nas na severu

(5:56) Adrian Bąk z Czech o nadchodzących wyborach

(14:03) Czechy - wyborcy gen. Petra Pavla

(15:19) Czechy - gen. Petr Pavel

(16:57) Czechy - Aleksander Kaczorowski

(21:21) Czechy - Pavel Trojan

(29:00) Joanna Gocłowska-Bolek o zamieszkach w Peru

(44:55) Jaromir Nohavica - Kometa

(48:07) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o islamofobii

(53:36) Adrian Bąk o odkrywaniu Czech

(54:19) Podziękowania

(59:10) Czechy - w fabryce Tatry

(1:02:56) Czechy - Radomir Smolka

(1:05:26) Czechy - Tadeusz Siwek

(1:14:53) Czechy - Ilona Rozehnalová

(1:16:20) Czechy - David Witosz

(1:18:48) Czechy - o Jarku Nohavicy

(1:21:40) Czechy - Janusz Bittmar

(1:26:24) Czechy - tajemnicze spotkanie z...

(1:38:29) Czechy - Magdalena Jiřička Stojowska i Lukáš Jiřička

(1:50:46) Jarosław Błaszczak o książce księcia Harrego

(2:07:42) Jeff Beck - You shook me

(2:10:10) Do usłyszenia

(2:17:09) Jaromir Nohavica – Czarna dziura

Czechy przygotowują się do wyborów prezydenckich. W piątek i sobotę Czesi wyłonią nową głowę państwa, w wyścigu realnie liczy się troje polityków. Kończy się era Miloša Zemana czy to także koniec ery byłego premiera Andreja Babiša, który został właśnie oczyszczony z zarzutów o korupcję? Dziś pierwsza odsłona pierwszego wyjazdowego Raportu w roku 2023. Jesteśmy w Czechach i opowiemy o tym, czy Czesi lubią Rosjan, czy wręcz przeciwnie. Czy są narodem konserwatywnym? Dlaczego wybierają takich polityków jak Zeman czy Babis? Przejdziemy ulicami Pragi po nieoczywistych miejscach i zastanowimy się, o co toczy się gra w nadchodzących wyborach?

Goście: Jiri Pehe (politolog i pisarz, były dyrektor gabinetu politycznego w kancelarii prezydenta Czech Václava Havla), Mariusz Surosz (pisarz, przewodnik po Pradze)

A w Brazylii polityczna zawierucha po ataku tłumu na Kongres, Sąd Najwyższy i Pałac Prezydencki. Aresztowano ponad 1500 osób, w tym wysokich funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa. Prezydent Lula da Silva zapowiada ukaranie wszystkich winnych i wskazuje na odpowiedzialność byłego prezydenta Jaira Bolsonaro, który nie uznaje wyników październikowych wyborów. Bolsonaro odrzuca oskarżenia i potępia ataki na państwowe instytucje. Jak bezprecedensowe wydarzenia wpłyną na politykę Brazylii? Jaką rolę odegrały w nich media społecznościowe i dlaczego tak wielu Brazylijczyków gotowych jest atakować instytucje publiczne wierząc, że wybory zostały sfałszowane?

Gość: Janina Petelczyc

Rozkład jazdy:

(2:29) Adrian Bąk z Czech

(10:05) Mariusz Surosz o wyborach w Czechach

(28:52) Jiri Pehe o wyborach w Czechach

(56:31) Janina Petelczyc o zawierusze w Brazylii

(1:20:04) Do usłyszenia

(1:22:14) Podziękowania

W pierwszym Raporcie o książkach w nowym roku podsumujemy ten, który jest za nami. Porozmawiamy o książkach, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy nas zachwyciły, poruszyły albo sprawiły radość.

Jaki wpływ na literaturę miała wojna? Czy wypchnęła ją poza literackie granice? Jaką rolę przypisała ukraińskim pisarkom i pisarzom? Czy książki mogą być paliwem napędzającym machinę wojenną? A zatem, czy ich czytanie może być niemoralne?

To pytania, które zadam moim znakomitym gościom — Pawłowi Sołtysowi (Pablopavo) i Piotrowi Oleksemu.

Do tego opowiemy o znaczeniu "Szatańskich wersetów" Salmana Rushdiego w kontekście obecnych protestów w Iranie i o fenomenie literackim ubiegłorocznej noblistki Annie Ernaux.

Zaprasza Agata Kasprolewicz.

Minister nowego rządu izraelskiego w eskorcie służby bezpieczeństwa wkracza na teren świętego dla muzułmanów kompleksu meczetu Al - Aksa w Jerozolimie. Palestyńczycy – i nie tylko – oburzeni. Rząd Benjamina Netanyahu zapowiada rozbudowę osiedli na Zachodnim Brzegu i twierdzi, że tylko Żydzi mają niekwestionowane prawo do ziemi Izraela. Czy w tym kraju właśnie kończy się demokracja?

Stany Zjednoczone rozszerzają zakaz eksportu urządzeń i technologii chipowej do Chin. Co dla świata oznacza wielka wojna między USA a Chinami o półprzewodniki?

Zmarł Pele legenda futbolu i Brazylii. Dlaczego to on był największy?

Co to są choroby rzadkie? I jak z nimi żyć?

Opowiemy także o tradycji przełomu roku: plebiscytach i podsumowaniach roku odchodzącego.

Rozkład jazdy:

(1:59) Rona Kenan - The Death Of The Orange

(4:58) Konstanty Gebert o napięciach politycznych w Izraelu

(37:42) Sylwia Czubkowska o półprzewodnikowej wojnie USA i Chin

(56:29) Sergio Santos - Samba e futebol

(1:00:51) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o plebiscytach i podsumowaniach

(1:06:40) Raport o książkach

(1:11:25) Podziękowania

(1:16:33) Anna Dudzińska o rzadkich chorobach

(1:38:15) Bartłomiej Rabij o śmierci Pele

(2:13:24) Do usłyszenia

(2:14:22) Rona Kenan, Gidi Gov - The Funny Dance of the Heart

To był dramatyczny rok, w którym powstało sto kilkadziesiąt wydań Raportu, oto kompilacja fragmentów, które wybrali uczestnicy naszego plebiscytu: "Wszystko, co najlepsze - Raport o stanie świata 2022".

Rozkład jazdy: 

(1:43) Rozmowa z Mają Wolny o tym, jak Rosjanie oceniają wojnę (22 października)

(30:41) Rozmowa z Janem Natkańskim o ataku na Salmana Rushdiego (20 sierpnia)

(56:50) Świat z boku - "Ramos w pustym mieszkaniu" (17 grudnia)

(1:01:42) Reportaż Anny Dudzińskiej "Ucieczka z Mariupola" (8 kwietnia)

(1:35:01) Pink Floyd - Hey Hey Rise Up (feat. Andriy Khlyvnyuk of Boombox)

(1:38:07) Rozmowa z Gabrielem Krauze o książce "Tu byli, tak stali" (RoK, 12 lipca)

(2:25:54) Podziękowania

Świat katolicki przygotowuje się do uroczystości pogrzebowych po śmierci Josepha Ratzingera, byłego papieża Benedykta XVI. Pamiętany jako pierwszy papież od 600 lat, który ustąpił z urzędu, ale także jako wytrawny teolog i pisarz, którego poglądy ewoluowały od liberalizmu do konserwatyzmu. Długoletni prefekt Kongregacji Nauki Wiary, autor zapoczątkowanych, choć niedokończonych za jego pontyfikatu reform Kurii Rzymskiej oraz prób skonfrontowania Kościoła ze zbrodnią pedofilii.

Kończy się rok 2022, rok wojny w Ukrainie, która zmieniła świat w sposób równie nieprzewidywalny co dogłębny. Wpływa niemal na każdą sferę naszego życia: od cen zakupów i prądu do zmian w strukturze NATO i sojuszach międzynarodowych. To był również rok rządów talibów w Afganistanie, rok zamieszek w Iranie, rok umacniania autorytarnej władzy Xi Jinpinga w Chinach. We Francji, Szwecji, Izraelu odbyły się ważne wybory, w Katarze odbył się mundial, który – oprócz wielu innych rzeczy - chyba jak żaden poprzedni nie pokazał, w jak bardzo zglobalizowanym świecie żyjemy. Zmarła angielska królowa, która wydawała się wieczna, a jej wnuczek ma show w serwisie streamingowym, w którym oczernia swoją rodzinę. Ekscentryczny miliarder kupił sobie portal, który kształtuje umysły milionów ludzi i nikt nie jest w stanie odebrać mu zabawki.

Goście: Agnieszka Bryc, Zbigniew Parafianowicz, Grzegorz Dobiecki

Rozkład jazdy:

(2:17) Okean elzy - Wstawaj

(5:10) Goście o wojnie w Ukrainie

(27:05) Chór z Kolegium Europejskiego w Natolinie - Śpij Jezu, śpij

(28:57) Goście o ludziach, którzy zmieniają świat

(57:24) Kozak System - Azow-stal

(59:49) Podziękowania

(1:05:11) Dagadana - jeszcze będzie przepięknie

(1:08:33) Goście o roli Chin w 2022

(1:34:10) Meri - Я з Yкраїни

(1:37:34) Goście o kierunku Europy

(1:55:30) Do usłyszenia

(1:55:54) Okean elzy - Wse bude dobre

To był kolejny rok wielkiej zmiany, którą przeżywamy od lat i której do końca nie rozumiemy, choć próbujemy ją opisać na różne sposoby. Badacze społeczni, naukowcy, artyści, dziennikarze, próbują opowiedzieć tę zmianę w sposób, który sprawi, że – jak mówił mistrz Młynarski "coraz bardziej otaczająca nas rzeczywistość" będzie odrobinę bardziej zrozumiała. Tak, żebyśmy się mniej bali – tego co jest, tego co przyjdzie, ludzi dookoła. Ten rok był poważnym testem. Miliony Ukraińców przyjechało do Polski, część z nich przejechała przez nasz kraj, wielu z nami zostało. Wielu ludzi zranionych, zagubionych. Wielu też bardzo szybko zasymilowanych i żyjących na tyle normalnie na ile się da w nowym kraju z dala od bliskich. Przyjęliśmy ich z otwartym sercem – zaskakując chyba najbardziej samych siebie.

Gość: Jacek Prusak

Rozkład jazdy: 

(2:00) Nika Lubowicz - Dziwny kraj

(4:50) Rozmowa z ks. Jackiem Prusakiem cz. 1

(17:16) Pablopavo i Ludziki - Zima

(21:22) Rozmowa z ks. Jackiem Prusakiem cz. 2

(53:33) Nick Cave & The Bad Seeds - Into My Arms

(57:43) Rozmowa z ks. Jackiem Prusakiem cz. 3

(1:17:14) Raz dwa trzy - Trudno nie wierzyć w nic

(1:21:28) Do usłyszenia

(1:22:18) Podziękowania

Koniec mundialu w Katarze. Miał być najgorszy w historii - czy był najlepszy? Czy sprawdziły się przepowiednie sceptyków, czy reputacja Kataru poprawiła się po tej imprezie? I czego uczą nas te finały na temat: piłkarzy, kibiców, polityków i mediów? Podsumujemy imprezę, która miała się nie udać.

Napięcia w Kosowie między miejscowymi Serbami a Albańczykami. Czy ten kraj, który ciągle czeka na międzynarodowe uznanie wielu państw, stoi na skraju wojny?

Haiti to kraj rządzony przez gangi. Dlaczego wielu mieszkańców woli je od władzy albo międzynarodowych rozjemców?

W Himalajach chińscy i indyjscy pogranicznicy okładają się kijami i pałkami. Dlaczego granica między dwiema potęgami nuklearnymi czasem przypomina karczemne bijatyki?

W amerykańskim laboratorium dokonano fuzji termojądrowej, która wygenerowała więcej energii, niż włożono w eksperyment. Czy to zapowiedź przełomu w produkcji taniej, powszechnie dostępnej i czystej energii?

A także o pustym mieszkaniu i o karmie, która wraca – być może.

Rozkład jazdy:

(2:12) Moonlight Benjamin - Haut la haut

(6:11) Michał Okoński o mundialu w Katarze

(44:46) Rigels Walili o napięciach w Kosowie

(1:07:42) Melissa Laveaux - Half a Wizard, Half a Witch

(1:11:35) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o pustym mieszkaniu

(1:16:32) Konkurs Raportu

(1:18:26) Podziękowania

(1:23:09) Adrian Bąk o gangsterskiej władzy Haiti

(1:38:05) Michał Bogusz o bijatykach na granicy Chin i Indii

(1:49:49) Tomasz Rożek o przełomie w produkcji energii

(2:07:31) Do usłyszenia

(2:08:09) Melissa Laveaux - Kouzen

Parlament Europejski w centrum skandalu korupcyjnego. Przedstawiciele Kataru mieli przekupywać wysokich rangą posłów i ich otoczenie. Dotychczas aresztowano sześć osób, biura i mieszkania w Brukseli i Strasburgu są przeszukiwane przez policję. Opublikowano również zdjęcia walizek z pieniędzmi znalezionych przez policję. Wśród zatrzymanych wiceprzewodnicząca PE i jej partner oraz doradca Parlamentu. Czy ten skandal to tylko kilka czarnych charakterów, które należy przykładnie ukarać czy dowód na systemowy problem z korupcją w europejskich instytucjach?

Gość: Karolina Borońska-Hryniewiecka